Kombinatoryka i prawdopodobieństwo — zadania z rozwiązaniami
W tej książce: prawdopodobieństwo klasyczne, kombinacje, zdarzenie przeciwne, reguła mnożenia, zdarzenia niezależne, permutacje, dowód, dwie kostki, prawdopodobieństwo warunkowe, suma zdarzeń. 118 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.
Część podstawowa
Zadanie 1.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W szkolnym bufecie można kupić 4 rodzaje kanapek i 3 rodzaje napojów. Ile jest możliwych zestawów złożonych z jednej kanapki i jednego napoju?
A.9
B.12
C.14
D.16
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Kanapkę wybierasz na 4 sposoby, a do każdej z nich napój na 3 sposoby. Z reguły mnożenia: 4⋅3=12.
Sprawdzana umiejętność: Zastosować regułę mnożenia do zliczenia zestawów z dwóch grup.
Zadanie 2.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Ania ma 5 bluzek, 3 spódnice i 2 pary butów. Ile różnych strojów, składających się z bluzki, spódnicy i butów, może ułożyć Ania?
A.10
B.15
C.20
D.30
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Wybory są niezależne, więc mnożysz liczby możliwości: 5⋅3⋅2=30.
Sprawdzana umiejętność: Zastosować regułę mnożenia do zliczenia strojów z trzech grup.
Zadanie 3.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Z miasta A do miasta B prowadzi droga przez miasto C. Z A do C prowadzą 4 różne drogi, a z C do B prowadzą 3 różne drogi. Podróżny jedzie z A do B i z powrotem (zawsze przez C), przy czym żadnej drogi nie używa dwukrotnie. Ile jest takich podróży?
Odpowiedź
Odpowiedź:72
Rozwiązanie
Z A do C jest 4 możliwości, z C do B jest 3 możliwości. W drodze powrotnej z B do C zostają 2 drogi, a z C do A zostają 3 drogi. Z reguły mnożenia: 4⋅3⋅2⋅3=72.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć trasy w obie strony, w których żadna droga nie jest użyta dwukrotnie.
Zadanie 4.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
W restauracji w karcie jest 3 przystawki, 5 dań głównych i 4 desery. Zestaw składa się z dwóch dań: albo z przystawki i dania głównego, albo z dania głównego i deseru. Ile różnych zestawów można zamówić?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:35
Rozwiązanie
Zestawów typu „przystawka i danie główne” jest 3⋅5=15. Zestawów typu „danie główne i deser” jest 5⋅4=20. Żaden zestaw nie należy do obu grup naraz (jeden zawiera przystawkę, drugi deser), więc dodajesz: 15+20=35.
Sprawdzana umiejętność: Połączyć regułę mnożenia i dodawania przy zliczaniu zestawów dwudaniowych.
Zadanie 5.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Liczb naturalnych trzycyfrowych jest dokładnie
A.800
B.899
C.900
D.990
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Cyfra setek: 9 możliwości (od 1 do 9), cyfra dziesiątek: 10, cyfra jedności: 10. Razem 9⋅10⋅10=900. Można też odjąć: 999−99=900.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć, ile jest liczb trzycyfrowych.
Zadanie 6.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Liczb trzycyfrowych, w których zapisie wszystkie cyfry są różne, jest
A.648
B.720
C.729
D.810
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Cyfra setek: 9 możliwości (nie może być zerem). Cyfra dziesiątek: 9 możliwości (dowolna cyfra poza użytą na setkach, zero wolno). Cyfra jedności: 8 możliwości. Razem 9⋅9⋅8=648.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczby trzycyfrowe o różnych cyfrach.
Zadanie 7.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Ile jest liczb trzycyfrowych parzystych, w których zapisie występują tylko cyfry 1,2,3,4,5? Cyfry mogą się powtarzać.
Odpowiedź
Odpowiedź:50
Rozwiązanie
Liczba jest parzysta, więc cyfra jedności to 2 lub 4 – są 2 możliwości. Cyfry setek i dziesiątek wybierasz dowolnie spośród 5 cyfr. Razem 5⋅5⋅2=50.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczby trzycyfrowe parzyste utworzone z podanych cyfr (z powtórzeniami).
Zadanie 8.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Ile jest liczb trzycyfrowych podzielnych przez 5, których wszystkie cyfry są różne?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:136
Rozwiązanie
Liczba jest podzielna przez 5, gdy cyfra jedności to 0 lub 5.
Przypadek 1: cyfra jedności to 0. Cyfra setek: 9 możliwości, cyfra dziesiątek: 8 możliwości. Razem 9⋅8=72 liczby.
Przypadek 2: cyfra jedności to 5. Cyfra setek: 8 możliwości (nie 0 i nie 5), cyfra dziesiątek: 8 możliwości (nie 5 i nie ta użyta na setkach, zero wolno). Razem 8⋅8=64 liczby.
Przypadki się wykluczają, więc razem 72+64=136.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczby trzycyfrowe podzielne przez 5 o różnych cyfrach, rozważając przypadki.
Zadanie 9.(0–4 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Ile jest liczb trzycyfrowych, w których zapisie cyfra 7 występuje dokładnie jeden raz?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:225
Rozwiązanie
Rozważasz położenie cyfry 7.
7 na miejscu setek: pozostałe dwie cyfry są dowolne różne od 7: 9⋅9=81 liczb.
7 na miejscu dziesiątek: cyfra setek nie jest ani 0, ani 7 (8 możliwości), cyfra jedności nie jest 7 (9 możliwości): 8⋅9=72 liczby.
7 na miejscu jedności: analogicznie 8⋅9=72 liczby.
Razem 81+72+72=225.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczby trzycyfrowe zawierające dokładnie jedną określoną cyfrę.
Zadanie 10.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Kod PIN składa się z czterech cyfr (od 0 do 9), przy czym wszystkie cyfry są różne. Ile jest takich kodów PIN?
A.3024
B.4536
C.5040
D.6561
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Pierwsza cyfra: 10 możliwości, druga: 9, trzecia: 8, czwarta: 7. Razem 10⋅9⋅8⋅7=5040. Zero może stać na początku, bo to kod, a nie liczba.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć kody czterocyfrowe o różnych cyfrach.
Zadanie 11.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Kod do szafki składa się z jednej litery wybranej spośród A,B,C,D,E, po której następują trzy cyfry (cyfry mogą się powtarzać, a pierwsza cyfra może być zerem). Ile jest różnych kodów do szafki?
A.3600
B.5000
C.10000
D.15000
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Litera: 5 możliwości. Każda z trzech cyfr: 10 możliwości. Razem 5⋅10⋅10⋅10=5000.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć kody złożone z litery i cyfr z powtórzeniami.
Zadanie 12.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Hasło składa się z czterech znaków: dwóch liter ze zbioru {A,B,C,D,E} (mogą się powtarzać), po których następują dwie różne cyfry. Ile jest takich haseł?
Odpowiedź
Odpowiedź:2250
Rozwiązanie
Pierwsza litera: 5 możliwości, druga litera: 5. Pierwsza cyfra: 10 możliwości, druga cyfra (różna od pierwszej): 9. Razem 5⋅5⋅10⋅9=2250.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć hasła o zadanej strukturze z częściowymi powtórzeniami.
Zadanie 13.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Kod składa się z czterech cyfr (od 0 do 9, cyfry mogą się powtarzać). Ile jest kodów zawierających co najmniej jedną cyfrę 0?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:3439
Rozwiązanie
Wszystkich kodów jest 104=10000. Policz kody, w których nie ma zera: każda cyfra może być jedną z 9 cyfr od 1 do 9, więc jest ich 94=6561. Kodów z co najmniej jednym zerem jest 10000−6561=3439.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć kody zawierające co najmniej jedną cyfrę, używając zdarzenia przeciwnego.
Zadanie 14.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Na ile sposobów można ustawić w kolejce 4 osoby?
A.4
B.12
C.16
D.24
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Pierwsza osoba: 4 możliwości, druga: 3, trzecia: 2, czwarta: 1. Razem 4⋅3⋅2⋅1=24.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczbę ustawień kilku osób w kolejce.
Zadanie 15.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Pięć osób siada na ławce w jednym rzędzie. Na ile sposobów mogą usiąść, jeśli Ala i Bartek mają siedzieć obok siebie?
A.48
B.72
C.96
D.120
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Ala i Bartek tworzą jedną „parę”, którą razem z trzema pozostałymi osobami ustawiasz na 4!=24 sposobów. W parze mogą siedzieć w dwóch kolejnościach. Razem 24⋅2=48.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć ustawienia, w których dwie osoby stoją obok siebie (traktowanie pary jak jednego elementu).
Zadanie 16.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Na półce chcemy ustawić 3 różne książki do matematyki i 2 różne książki do fizyki. Na ile sposobów można to zrobić, jeśli wszystkie książki do matematyki mają stać obok siebie?
Odpowiedź
Odpowiedź:36
Rozwiązanie
Trzy książki do matematyki traktujesz jak jeden blok. Blok i dwie książki do fizyki ustawiasz na 3!=6 sposobów. Wewnątrz bloku książki ustawiasz na 3!=6 sposobów. Razem 6⋅6=36.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć ustawienia książek z warunkiem na sąsiedztwo grupy.
Zadanie 17.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Sześć osób, wśród których są Ewa i Franek, ustawia się w jednym rzędzie. Na ile sposobów mogą się ustawić tak, aby Ewa i Franek nie stali obok siebie?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:480
Rozwiązanie
Wszystkich ustawień jest 6!=720. Ustawień, w których Ewa i Franek stoją obok siebie: traktujesz ich jak jeden element, więc 5!=120 ustawień, razy 2 kolejności w parze, czyli 240. Ustawień, w których nie stoją obok siebie: 720−240=480.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć ustawienia, w których dwie osoby nie stoją obok siebie (zdarzenie przeciwne).
Zadanie 18.(0–4 pkt)Poziom trudności: trudne
W rzędzie ustawiamy 5 chłopców i 3 dziewczynki. Na ile sposobów można to zrobić tak, aby żadne dwie dziewczynki nie stały obok siebie?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:14400
Rozwiązanie
Najpierw ustawiasz 5 chłopców: 5!=120 sposobów. Powstaje 6 miejsc na dziewczynki (przed pierwszym chłopcem, między chłopcami i za ostatnim). Trzy różne miejsca dla dziewczynek wybierasz na (36)=20 sposobów, a same dziewczynki rozmieszczasz w wybranych miejscach na 3!=6 sposobów. Razem 120⋅20⋅6=14400.
Sprawdzana umiejętność: Rozmieścić elementy w przerwach tak, aby trzy wybrane nie sąsiadowały.
Zadanie 19.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W urnie jest 4 kule białe i 6 kul czarnych. Losujemy jedną kulę. Prawdopodobieństwo wylosowania kuli białej jest równe
A.41
B.52
C.53
D.32
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Zdarzeń elementarnych jest 4+6=10, a zdarzeń sprzyjających jest 4. Zatem P=104=52.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wylosowania jednej kuli określonego koloru.
Zadanie 20.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
W urnie jest 5 kul białych i 3 kule czerwone. Losujemy jednocześnie dwie kule. Prawdopodobieństwo wylosowania dwóch kul białych jest równe
A.145
B.6425
C.21
D.85
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Wszystkich par kul jest (28)=28. Par kul białych jest (25)=10. Zatem P=2810=145.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wylosowania dwóch kul jednego koloru (losowanie jednoczesne).
Zadanie 21.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W urnie jest 5 kul białych i 3 kule czerwone. Losujemy jednocześnie dwie kule. Oblicz prawdopodobieństwo wylosowania kul różnych kolorów.
Odpowiedź
Odpowiedź:2815
Rozwiązanie
Wszystkich par kul jest (28)=28. Para o różnych kolorach to jedna kula biała (5 sposobów) i jedna czerwona (3 sposoby), czyli 5⋅3=15 par. Zatem P=2815.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wylosowania dwóch kul różnych kolorów.
Zadanie 22.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
W urnie jest 3 kule białe i 5 kul czarnych. Do urny dołożono x kul białych. Prawdopodobieństwo wylosowania z tej urny jednej kuli białej jest teraz równe 21. Oblicz x.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:x=2
Rozwiązanie
Po dołożeniu kul w urnie jest 3+x kul białych i 8+x wszystkich kul. Z warunku: 8+x3+x=21. Mnożysz na krzyż: 6+2x=8+x, więc x=2. Sprawdzenie: w urnie jest 5 kul białych i 10 wszystkich, 105=21.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć liczbę dołożonych kul z warunku na prawdopodobieństwo.
Zadanie 23.(0–4 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
W urnie jest 4 kule białe i 3 kule czarne. Losujemy jednocześnie trzy kule. Oblicz prawdopodobieństwo wylosowania co najmniej dwóch kul białych.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:3522
Rozwiązanie
Wszystkich zbiorów trzech kul jest (37)=35. Zdarzenie „co najmniej dwie kule białe” zachodzi w dwóch rozłącznych przypadkach.
Dokładnie dwie białe i jedna czarna: (24)⋅3=6⋅3=18 zbiorów.
Trzy białe: (34)=4 zbiory.
Sprzyjających zbiorów jest 18+4=22, więc P=3522.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo zdarzenia „co najmniej dwie” przy losowaniu jednoczesnym trzech kul.
Zadanie 24.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Ze zbioru {1,2,3,…,20} losujemy jedną liczbę. Prawdopodobieństwo, że wylosowana liczba jest podzielna przez 3, jest równe
A.203
B.51
C.103
D.31
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Liczby podzielne przez 3 w tym zbiorze: 3,6,9,12,15,18, czyli 6 liczb. Zatem P=206=103.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że losowana liczba jest podzielna przez 3.
Zadanie 25.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Ze zbioru {1,2,3,…,30} losujemy jedną liczbę. Prawdopodobieństwo, że wylosowana liczba jest liczbą pierwszą, jest równe
A.61
B.154
C.103
D.31
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Liczby pierwsze w tym zbiorze: 2,3,5,7,11,13,17,19,23,29, czyli 10 liczb (liczba 1 nie jest pierwsza). Zatem P=3010=31.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że losowana liczba jest pierwsza.
Zadanie 26.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Spośród wszystkich liczb naturalnych dwucyfrowych losujemy jedną. Oblicz prawdopodobieństwo, że wylosowana liczba jest podzielna przez 7.
Odpowiedź
Odpowiedź:9013
Rozwiązanie
Liczb dwucyfrowych jest 99−9=90. Liczby dwucyfrowe podzielne przez 7 to 7⋅2,7⋅3,…,7⋅14, czyli 14,21,…,98. Jest ich 14−2+1=13. Zatem P=9013.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczby dwucyfrowe podzielne przez 7 i obliczyć prawdopodobieństwo.
Zadanie 27.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
Spośród wszystkich liczb naturalnych trzycyfrowych losujemy jedną. Oblicz prawdopodobieństwo, że wszystkie cyfry wylosowanej liczby są różne.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:2518
Rozwiązanie
Wszystkich liczb trzycyfrowych jest 9⋅10⋅10=900. Liczb o różnych cyfrach jest 9⋅9⋅8=648. Zatem P=900648=2518.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że losowa liczba trzycyfrowa ma różne cyfry.
Zadanie 28.(0–4 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Ze zbioru {1,2,3,…,100} losujemy jedną liczbę. Oblicz prawdopodobieństwo, że wylosowana liczba jest podzielna przez 2 lub przez 3.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:10067
Rozwiązanie
Niech A – liczba podzielna przez 2, B – liczba podzielna przez 3. Wtedy ∣A∣=50, ∣B∣=33. Liczby podzielne przez 2 i przez 3 jednocześnie to liczby podzielne przez 6: ∣A∩B∣=16. Zatem ∣A∪B∣=50+33−16=67 i P=10067.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo sumy zdarzeń o częściowo wspólnych elementach.
Zadanie 29.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Prawdopodobieństwo zdarzenia A jest równe 0,35. Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego A′ jest równe
Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Prawdopodobieństwo, że co najmniej raz wypadnie szóstka, jest równe
A.185
B.3611
C.31
D.3625
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 6⋅6=36. Zdarzenie przeciwne: w żadnym rzucie nie wypadła szóstka – takich wyników jest 5⋅5=25. Zatem P=1−3625=3611.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo „co najmniej jedna szóstka” w dwóch rzutach kostką przez zdarzenie przeciwne.
Zadanie 31.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rzucamy cztery razy symetryczną monetą. Oblicz prawdopodobieństwo, że wypadnie co najmniej jedna reszka.
Odpowiedź
Odpowiedź:1615
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 24=16. Zdarzenie przeciwne: same orły – jest jeden taki wynik. Zatem P=1−161=1615.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo „co najmniej jedna reszka” w czterech rzutach monetą.
Zadanie 32.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Dla zdarzeń A i B zawartych w Ω prawdziwe są równości: P(A)=0,5, P(B)=0,4, P(A∪B)=0,7. Oblicz P(A∩B) oraz P(A′∩B′).
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:P(A∩B)=0,2 oraz P(A′∩B′)=0,3
Rozwiązanie
Ze wzoru P(A∪B)=P(A)+P(B)−P(A∩B): 0,7=0,5+0,4−P(A∩B), więc P(A∩B)=0,2. Zdarzenie A′∩B′ jest przeciwne do A∪B (nie zachodzi ani A, ani B), więc P(A′∩B′)=1−P(A∪B)=1−0,7=0,3.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć prawdopodobieństwo iloczynu i dopełnienia sumy zdarzeń.
Zadanie 33.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Zdarzenia A i B są niezależne, przy czym P(A)=0,4 oraz P(B)=0,5. Wtedy P(A∩B) jest równe
A.0,2
B.0,3
C.0,4
D.0,7
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Dla zdarzeń niezależnych P(A∩B)=P(A)⋅P(B)=0,4⋅0,5=0,2.
Dwaj strzelcy oddają niezależnie po jednym strzale do celu. Pierwszy trafia z prawdopodobieństwem 0,8, drugi z prawdopodobieństwem 0,7. Prawdopodobieństwo, że obaj trafią, jest równe
A.0,42
B.0,56
C.0,75
D.0,86
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Zdarzenia są niezależne, więc mnożysz: 0,8⋅0,7=0,56.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że dwaj strzelcy niezależnie trafią.
Zadanie 35.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Dwaj strzelcy oddają niezależnie po jednym strzale do celu. Pierwszy trafia z prawdopodobieństwem 0,8, drugi z prawdopodobieństwem 0,7. Oblicz prawdopodobieństwo, że co najmniej jeden z nich trafi.
Odpowiedź
Odpowiedź:0,94
Rozwiązanie
Zdarzenie przeciwne: obaj chybią. Pierwszy chybia z prawdopodobieństwem 0,2, drugi z 0,3, więc obaj chybią z prawdopodobieństwem 0,2⋅0,3=0,06. Zatem P=1−0,06=0,94.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że co najmniej jeden z niezależnych strzelców trafi.
Zadanie 36.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Zdarzenia A i B zawarte w Ω spełniają warunki: P(A)=31, P(B)=41, P(A∪B)=21. Wykaż, że zdarzenia A i B są niezależne.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:P(A∩B)=121=P(A)⋅P(B), więc zdarzenia są niezależne.
Rozwiązanie
Ze wzoru na prawdopodobieństwo sumy: P(A∩B)=P(A)+P(B)−P(A∪B)=31+41−21=124+3−6=121. Jednocześnie P(A)⋅P(B)=31⋅41=121. Skoro P(A∩B)=P(A)⋅P(B), zdarzenia A i B są niezależne.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać niezależność zdarzeń na podstawie wzoru na sumę.
Zadanie 37.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W tabeli przedstawiono oceny z klasówki z matematyki w pewnej klasie.
Losujemy jednego ucznia z tej klasy. Prawdopodobieństwo, że wylosowany uczeń otrzymał ocenę co najmniej 4, jest równe
A.157
B.158
C.53
D.32
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Uczniów w klasie jest 2+4+8+7+5+4=30. Ocenę co najmniej 4 ma 7+5+4=16 uczniów. Zatem P=3016=158.
Sprawdzana umiejętność: Odczytać z tabeli liczebności i obliczyć prawdopodobieństwo.
Zadanie 38.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
W tabeli podano liczbę uczniów pewnej klasy według płci i zainteresowania piłką nożną.
| | Lubi piłkę nożną | Nie lubi piłki nożnej | |---|---|---| | Chłopcy | 10 | 4 | | Dziewczęta | 3 | 8 |
Losujemy jednego ucznia z tej klasy. Prawdopodobieństwo, że wylosowany uczeń jest dziewczynką lub lubi piłkę nożną, jest równe
A.2511
B.2513
C.2517
D.2521
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Uczniów jest 10+4+3+8=25. Zdarzeniem przeciwnym jest wylosowanie chłopca, który nie lubi piłki nożnej – jest ich 4. Zatem P=1−254=2521. Wynik sprawdzisz też bezpośrednio: dziewczynki (3+8=11) i chłopcy lubiący piłkę (10) dają 21 uczniów.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo sumy zdarzeń na podstawie tabeli dwóch cech.
Zadanie 39.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Kostką do gry rzucono 50 razy. Wyniki przedstawiono w tabeli.
Oblicz częstość względną zdarzenia, że wypadła liczba oczek większa od 4.
Odpowiedź
Odpowiedź:258
Rozwiązanie
Liczba oczek większa od 4 oznacza wynik 5 lub 6: 7+9=16 rzutów. Wszystkich rzutów było 50. Częstość względna wynosi 5016=258.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć częstość względną zdarzenia na podstawie tabeli wyników doświadczenia.
Zadanie 40.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
W tabeli podano liczbę uczniów pewnej klasy według uczenia się języków angielskiego i niemieckiego. Liczba a jest nieznana.
| | Uczy się niemieckiego | Nie uczy się niemieckiego | |---|---|---| | Uczy się angielskiego | a | 9 | | Nie uczy się angielskiego | 5 | 6 |
Losujemy jednego ucznia. Prawdopodobieństwo, że uczy się on niemieckiego, wynosi 52. Oblicz a oraz prawdopodobieństwo, że wylosowany uczeń uczy się angielskiego, ale nie uczy się niemieckiego.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:a=5, prawdopodobieństwo jest równe 259
Rozwiązanie
Uczniów jest a+9+5+6=a+20. Niemieckiego uczy się a+5 z nich, więc a+20a+5=52. Mnożysz na krzyż: 5a+25=2a+40, więc 3a=15 i a=5. Wtedy w klasie jest 25 uczniów, a uczących się angielskiego, lecz nie niemieckiego jest 9. Zatem P=259.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć nieznaną liczbę w tabeli z warunku na prawdopodobieństwo.
Zadanie 41.(0–4 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Losujemy jedną osobę spośród ankietowanych. Niech A oznacza zdarzenie „wylosowana osoba jest kobietą”, a B – „wylosowana osoba biega”. Oblicz P(A∪B) i rozstrzygnij, czy zdarzenia A i B są niezależne.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:P(A∪B)=54; zdarzenia A i B nie są niezależne
Rozwiązanie
P(A)=6014+16=21, P(B)=6014+18=158, P(A∩B)=6014=307. Zatem P(A∪B)=21+158−307=3015+16−7=3024=54. Niezależność wymagałaby P(A∩B)=P(A)⋅P(B)=21⋅158=154=308. Ponieważ 307=308, zdarzenia nie są niezależne.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo sumy zdarzeń i zbadać niezależność na podstawie tabeli.
Zadanie 42.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Prawdopodobieństwo, że suma oczek będzie równa 8, jest równe
A.365
B.61
C.367
D.92
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 6⋅6=36. Suma 8: (2,6),(3,5),(4,4),(5,3),(6,2) – 5 wyników. Zatem P=365.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć wyniki rzutu dwiema kostkami o zadanej sumie.
Zadanie 43.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Prawdopodobieństwo, że suma oczek będzie nie większa niż 4, jest równe
A.91
B.365
C.61
D.41
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Suma równa 2: (1,1) – 1 wynik. Suma równa 3: (1,2),(2,1) – 2 wyniki. Suma równa 4: (1,3),(2,2),(3,1) – 3 wyniki. Razem 6 wyników z 36. Zatem P=366=61.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć wyniki rzutu dwiema kostkami o sumie nie większej od zadanej.
Zadanie 44.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że iloczyn liczb oczek jest parzysty.
Odpowiedź
Odpowiedź:43
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 36. Iloczyn jest nieparzysty, gdy w obu rzutach wypadnie liczba nieparzysta: 3⋅3=9 wyników. Zdarzenie przeciwne ma więc prawdopodobieństwo 369=41. Zatem P=1−41=43.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo parzystego iloczynu oczek przez zdarzenie przeciwne.
Zadanie 45.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że wartość bezwzględna różnicy liczb oczek jest co najmniej równa 3.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:31
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 36. Różnica równa 3: (1,4),(2,5),(3,6) i odwrotne – 6 wyników. Różnica równa 4: (1,5),(2,6) i odwrotne – 4 wyniki. Różnica równa 5: (1,6),(6,1) – 2 wyniki. Razem 6+4+2=12 wyników. Zatem P=3612=31.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć wyniki rzutu dwiema kostkami z warunkiem na różnicę oczek.
Zadanie 46.(0–4 pkt)Poziom trudności: trudne
Rzucamy trzy razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma oczek jest równa 10.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:81
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 63=216. Zapisz zbiory liczb o sumie 10 (od najmniejszej): {1,3,6}, {1,4,5}, {2,2,6}, {2,3,5}, {2,4,4}, {3,3,4}. Trzy różne liczby można ustawić na 3!=6 sposobów, a gdy dwie liczby są równe – na 3 sposoby. Zatem wyników jest 6+6+3+6+3+3=27. Wobec tego P=21627=81.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć wyniki trzech rzutów kostką o zadanej sumie, rozbijając na układy liczb.
Zadanie 47.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Rzucamy trzy razy symetryczną monetą. Prawdopodobieństwo, że orzeł wypadnie dokładnie dwa razy, jest równe
A.81
B.41
C.83
D.21
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 23=8. Wyniki z dwoma orłami: OOR, ORO, ROO – 3 wyniki. Zatem P=83.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć wyniki trzech rzutów monetą z dokładnie dwoma orłami.
Zadanie 48.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rzucamy cztery razy symetryczną monetą. Prawdopodobieństwo, że orzeł wypadnie co najmniej trzy razy, jest równe
A.165
B.83
C.167
D.21
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 24=16. Dokładnie trzy orły: 4 wyniki (miejsce reszki wybierasz na 4 sposoby). Cztery orły: 1 wynik. Razem 5 wyników, więc P=165.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć wyniki czterech rzutów monetą z co najmniej trzema orłami.
Zadanie 49.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rzucamy pięć razy symetryczną monetą. Oblicz prawdopodobieństwo, że reszka wypadnie dokładnie jeden raz.
Odpowiedź
Odpowiedź:325
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 25=32. Miejsce jedynej reszki wybierasz na 5 sposobów, więc wyników sprzyjających jest 5. Zatem P=325.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo dokładnie jednej reszki w pięciu rzutach.
Zadanie 50.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Rzucamy raz symetryczną monetą i raz symetryczną sześcienną kostką. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia: wypadł orzeł i liczba oczek mniejsza od 3, albo wypadła reszka i liczba oczek większa od 4.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:31
Rozwiązanie
Wszystkich wyników jest 2⋅6=12. Orzeł i liczba oczek mniejsza od 3: (O,1),(O,2) – 2 wyniki. Reszka i liczba oczek większa od 4: (R,5),(R,6) – 2 wyniki. Przypadki się wykluczają, więc sprzyjających wyników jest 4 i P=124=31.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo dla złożonego doświadczenia (moneta i kostka) z alternatywą przypadków.
Zadanie 51.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rzucamy symetryczną monetą. Jeśli wypadnie orzeł, losujemy jedną kulę z urny I, w której są 2 kule białe i 3 czarne. Jeśli wypadnie reszka, losujemy jedną kulę z urny II, w której są 4 kule białe i 1 czarna. Prawdopodobieństwo wylosowania kuli białej jest równe
A.103
B.52
C.21
D.53
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Dwa rozłączne ścieżki prowadzą do kuli białej. Orzeł i biała z urny I: 21⋅52=51. Reszka i biała z urny II: 21⋅54=52. Razem 51+52=53.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo z drzewka dla dwuetapowego doświadczenia.
Zadanie 52.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W urnie jest 4 kule białe i 2 czarne. Losujemy kolejno bez zwracania dwie kule. Oblicz prawdopodobieństwo, że kule będą różnych kolorów.
Odpowiedź
Odpowiedź:158
Rozwiązanie
Biała, potem czarna: 64⋅52=308. Czarna, potem biała: 62⋅54=308. Razem 308+308=3016=158.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo dwóch kul różnych kolorów w losowaniu bez zwracania metodą drzewka.
Zadanie 53.(0–4 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
W urnie jest 2 kule białe i 3 czarne. Losujemy kolejno bez zwracania, aż do wylosowania pierwszej kuli białej. Oblicz prawdopodobieństwo, że losowanie zakończy się najpóźniej w trzecim losowaniu.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:109
Rozwiązanie
Losowanie kończy się w losowaniu pierwszym, drugim lub trzecim.
Biała w pierwszym: 52.
Czarna, potem biała: 53⋅42=103.
Dwie czarne, potem biała: 53⋅42⋅32=51.
Przypadki są rozłączne: 52+103+51=104+3+2=109.
Inny sposób
Zdarzenie przeciwne: pierwsze trzy kule są czarne. Wtedy P=53⋅42⋅31=101, więc szukane prawdopodobieństwo to 1−101=109.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo zakończenia losowania do pierwszej białej kuli w ograniczonej liczbie kroków.
Zadanie 54.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
W klasie jest 12 dziewcząt i 18 chłopców. Wybieramy losowo dwie osoby. Prawdopodobieństwo, że obie wybrane osoby to dziewczęta, jest równe
A.7511
B.14522
C.254
D.14533
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Wszystkich par osób jest (230)=435. Par dziewcząt jest (212)=66. Zatem P=43566=14522.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wylosowania dwóch osób tej samej płci z klasy.
Zadanie 55.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Do delegacji wybieramy losowo 3 osoby spośród 10 uczniów, wśród których jest 6 chłopców i 4 dziewczęta. Prawdopodobieństwo, że w delegacji będą same chłopcy, jest równe
A.61
B.51
C.103
D.31
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Wszystkich delegacji jest (310)=120. Delegacji złożonych z samych chłopców jest (36)=20. Zatem P=12020=61.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że w losowo wybranej delegacji są same osoby jednej płci.
Zadanie 56.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Spośród 5 chłopców i 4 dziewcząt losujemy dwuosobową delegację. Oblicz prawdopodobieństwo, że w delegacji będzie dokładnie jedna dziewczyna.
Odpowiedź
Odpowiedź:95
Rozwiązanie
Wszystkich delegacji jest (29)=36. Delegacja z jedną dziewczyną i jednym chłopcem: 4⋅5=20 sposobów. Zatem P=3620=95.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że w dwuosobowej delegacji jest dokładnie jedna dziewczyna.
Zadanie 57.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Spośród 5 chłopców i 4 dziewcząt losujemy trzyosobową delegację. Oblicz prawdopodobieństwo, że w delegacji będzie co najmniej jedna dziewczyna.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:4237
Rozwiązanie
Wszystkich delegacji jest (39)=84. Zdarzenie przeciwne: same chłopcy – takich delegacji jest (35)=10. Zatem P=1−8410=8474=4237.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo zdarzenia „co najmniej jedna dziewczyna” przez zdarzenie przeciwne.
Zadanie 58.(0–4 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Spośród 7 chłopców i 5 dziewcząt losujemy czteroosobową komisję. Oblicz prawdopodobieństwo, że w komisji będą co najmniej dwie dziewczęta.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:3319
Rozwiązanie
Wszystkich komisji jest (412)=495. Zdarzenie przeciwne: w komisji jest najwyżej jedna dziewczyna.
Brak dziewcząt: (47)=35 komisji.
Dokładnie jedna dziewczyna: 5⋅(37)=5⋅35=175 komisji.
Razem 35+175=210 komisji, więc P(A′)=495210=3314. Szukane prawdopodobieństwo: 1−3314=3319.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że w komisji są co najmniej dwie osoby jednej płci (rozbicie na przypadki lub zdarzenie przeciwne).
Zadanie 59.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W turnieju szachowym uczestniczy 8 zawodników. Każdy z każdym rozgrywa dokładnie jedną partię. Liczba wszystkich partii jest równa
A.8
B.16
C.28
D.36
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Każda partia odpowiada parze zawodników: (28)=28⋅7=28.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć liczbę meczów w turnieju „każdy z każdym”.
Zadanie 60.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Liczba przekątnych siedmiokąta wypukłego jest równa
A.7
B.10
C.12
D.14
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Odcinków łączących pary wierzchołków jest (27)=21. Odejmujesz 7 boków: 21−7=14.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć przekątne wielokąta jako pary wierzchołków pomniejszone o boki.
Zadanie 61.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Na ile sposobów można wybrać trzyosobową delegację spośród 10 uczniów?
Odpowiedź
Odpowiedź:120
Rozwiązanie
Kolejność wyboru nie ma znaczenia, więc (310)=3⋅2⋅110⋅9⋅8=120.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczbę delegacji trzyosobowych.
Zadanie 62.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Spośród 6 chłopców i 4 dziewcząt wybieramy komisję złożoną z dwóch chłopców i jednej dziewczyny. Ile jest takich komisji?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:60
Rozwiązanie
Dwóch chłopców wybierasz na (26)=15 sposobów, jedną dziewczynę na (14)=4 sposoby. Z reguły mnożenia: 15⋅4=60.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczbę komisji o zadanym składzie, łącząc kombinacje regułą mnożenia.
Zadanie 63.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
W urnie jest 5 kul białych i n kul czarnych. Prawdopodobieństwo wylosowania kuli czarnej wynosi 127. Liczba n jest równa
A.5
B.6
C.7
D.8
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Zapisujesz n+5n=127. Mnożysz na krzyż: 12n=7n+35, więc 5n=35 i n=7.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć liczbę kul na podstawie prawdopodobieństwa wylosowania.
Zadanie 64.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W urnie jest 12 kul, w tym b kul białych. Losujemy jednocześnie dwie kule. Prawdopodobieństwo wylosowania dwóch kul białych wynosi 221. Oblicz b.
Odpowiedź
Odpowiedź:b=3
Rozwiązanie
Wszystkich par kul jest (212)=66. Par białych jest (2b), więc 66(2b)=221, czyli (2b)=3. Stąd 2b(b−1)=3, b(b−1)=6, więc b=3.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć liczbę kul białych z prawdopodobieństwa wylosowania dwóch kul białych.
Zadanie 65.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
W urnie jest n kul, w tym 4 białe (n>4). Losujemy jednocześnie dwie kule. Prawdopodobieństwo wylosowania dwóch kul białych wynosi 52. Oblicz n.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:n=6
Rozwiązanie
Par białych kul jest (24)=6, a wszystkich par (2n)=2n(n−1). Z warunku 2n(n−1)6=52, czyli n(n−1)12=52. Stąd n(n−1)=30, czyli n2−n−30=0. Wyróżnik: Δ=1+120=121, więc n=21±11, czyli n=6 lub n=−5. Liczba kul jest dodatnia, więc n=6.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć liczbę kul z równania kwadratowego wynikającego z prawdopodobieństwa pary.
Zadanie 66.(0–4 pkt)Poziom trudności: trudne
Ze zbioru {1,2,3,…,2k}, gdzie k jest liczbą całkowitą dodatnią, losujemy jednocześnie dwie różne liczby. Prawdopodobieństwo, że suma wylosowanych liczb jest parzysta, jest równe 94. Oblicz k.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:k=5
Rozwiązanie
W zbiorze jest k liczb parzystych i k nieparzystych. Suma dwóch liczb jest parzysta, gdy obie są parzyste albo obie nieparzyste: 2(2k)=k(k−1) zbiorów. Wszystkich par jest (22k)=k(2k−1). Stąd k(2k−1)k(k−1)=2k−1k−1=94. Mnożysz na krzyż: 9k−9=8k−4, więc k=5.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć rozmiar zbioru z prawdopodobieństwa parzystej sumy dwóch wylosowanych liczb.
Zadanie 67.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Rzucamy jeden raz symetryczną sześcienną kostką do gry. Prawdopodobieństwo, że wypadnie liczba parzysta lub liczba większa od 4, jest równe
A.21
B.32
C.43
D.65
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Sprzyjające wyniki: 2,4,6 (parzyste) oraz 5 (większa od 4, nieparzysta; liczba 6 już policzona). Razem 4 wyniki: 2,4,5,6. Zatem P=64=32.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo alternatywy zdarzeń przy rzucie kostką.
Zadanie 68.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma oczek jest liczbą pierwszą.
Odpowiedź
Odpowiedź:125
Rozwiązanie
Możliwe sumy będące liczbami pierwszymi: 2,3,5,7,11. Liczba wyników: suma 2 – 1, suma 3 – 2, suma 5 – 4, suma 7 – 6, suma 11 – 2. Razem 1+2+4+6+2=15 wyników z 36. Zatem P=3615=125.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć wyniki dwóch rzutów kostką o sumie będącej liczbą pierwszą.
Zadanie 69.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Na płaszczyźnie danych jest 8 punktów, z których dokładnie 5 leży na jednej prostej, a żadne inne trzy punkty nie leżą na jednej prostej. Ile jest trójkątów o wierzchołkach w tych punktach?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:46
Rozwiązanie
Wszystkich trójek punktów jest (38)=56. Trójki punktów leżących na jednej prostej nie tworzą trójkąta: jest ich (35)=10. Zatem trójkątów jest 56−10=46.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć trójkąty o wierzchołkach w zbiorze punktów, z których część jest współliniowa.
Zadanie 70.(0–4 pkt)Poziom trudności: trudne
Ile jest liczb czterocyfrowych parzystych, w których wszystkie cyfry są różne?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:2296
Rozwiązanie
Rozważasz cyfrę jedności.
Cyfra jedności to 0: pierwsza cyfra – 9 możliwości, druga – 8, trzecia – 7. Razem 9⋅8⋅7=504 liczby.
Cyfra jedności to 2,4,6 lub 8 (4 możliwości): pierwsza cyfra nie może być zerem ani cyfrą jedności – 8 możliwości, druga cyfra (zero wolno) – 8 możliwości, trzecia – 7 możliwości. Razem 4⋅8⋅8⋅7=1792 liczby.
Przypadki się wykluczają: 504+1792=2296.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć parzyste liczby czterocyfrowe o różnych cyfrach, rozbijając na przypadki cyfry jedności.
Część rozszerzona
Zadanie 71.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Ile różnych ciągów liter (nie muszą mieć sensu) można otrzymać, przestawiając litery słowa MATEMATYKA?
Odpowiedź
Odpowiedź:151200
Rozwiązanie
Słowo ma 10 liter: M – 2 razy, A – 3 razy, T – 2 razy, a litery E, Y, K po jednym razie. Liczba różnych ustawień wynosi 2!⋅3!⋅2!10!=243628800=151200.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć permutacje z powtórzeniami (anagramy słowa).
Zadanie 72.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Na ile sposobów można posadzić siedem osób przy okrągłym stole, jeśli dwa rozsadzenia uznajemy za takie same, gdy jedno można otrzymać z drugiego przez obrót stołu?
Odpowiedź
Odpowiedź:720
Rozwiązanie
Ustal jedną osobę na wybranym miejscu – obroty stołu przestają wtedy dawać nowe rozsadzenia. Pozostałe 6 osób rozsadzasz na 6!=720 sposobów.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć rozsadzenia przy okrągłym stole.
Zadanie 73.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Pięć par małżeńskich ustawia się w jednym rzędzie. Na ile sposobów mogą się ustawić tak, aby każde małżeństwo stało obok siebie?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:3840
Rozwiązanie
Każdą parę traktujesz jak jeden blok. Pięć bloków ustawiasz w rzędzie na 5!=120 sposobów. W każdym bloku małżonkowie mogą stać w dwóch kolejnościach, więc mnożysz przez 25=32. Razem 120⋅32=3840.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć ustawienia w rzędzie, w których każda z par stoi obok siebie.
Zadanie 74.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Siedem osób: A,B,C,D,E,F,G ustawia się w jednym rzędzie. Na ile sposobów mogą się ustawić tak, aby osoba C stała na pierwszym miejscu, a osoby A i B nie stały obok siebie?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:480
Rozwiązanie
Osoba C stoi na pierwszym miejscu, więc pozostałe 6 osób ustawiasz na miejscach od drugiego do siódmego – 6!=720 sposobów. Ustawień, w których A i B stoją obok siebie: para jest jednym blokiem, który z 4 pozostałymi osobami ustawiasz na 5!=120 sposobów, razy 2 kolejności w parze, czyli 240. Szukana liczba to 720−240=480.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć ustawienia z jedną osobą na ustalonym miejscu i dwiema osobami niesąsiadującymi.
Zadanie 75.(0–5 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Ile różnych ciągów liter można otrzymać, przestawiając litery słowa MISSISSIPPI, tak aby żadne dwie litery P nie stały obok siebie?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:28350
Rozwiązanie
Najpierw ustawiasz 9 liter innych niż P: M (1 raz), I (4 razy), S (4 razy). Jest 1!⋅4!⋅4!9!=630 takich ustawień. Powstaje 10 miejsc na litery P (przed pierwszą literą, między literami, za ostatnią). Dwa różne miejsca dla liter P wybierasz na (210)=45 sposobów (litery P są jednakowe, więc kolejność nie ma znaczenia). Razem 630⋅45=28350.
Inny sposób
Wszystkich ustawień jest 1!⋅4!⋅4!⋅2!11!=34650. Ustawień z PP obok siebie: sklej litery P w jeden znak, otrzymujesz 10 znaków: M, PP, 4 razy I, 4 razy S, czyli 4!⋅4!10!=6300. Szukana liczba to 34650−6300=28350.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć anagramy z powtórzeniami, w których dwie jednakowe litery nie sąsiadują (metoda przerw).
Zadanie 76.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Ile jest pięciowyrazowych ciągów różnowartościowych, których wyrazy należą do zbioru {1,2,3,…,9}?
Odpowiedź
Odpowiedź:15120
Rozwiązanie
Pierwszy wyraz wybierasz na 9 sposobów, drugi na 8, trzeci na 7, czwarty na 6, piąty na 5. Razem 9⋅8⋅7⋅6⋅5=15120 ciągów (wariacje bez powtórzeń V95).
Sprawdzana umiejętność: Policzyć wariacje bez powtórzeń.
Zadanie 77.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Spośród 6 kobiet i 7 mężczyzn wybieramy pięcioosobową komisję. Ile jest możliwych komisji, w których są co najmniej dwie kobiety?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:1056
Rozwiązanie
Wszystkich komisji jest (513)=1287. Komisje z co najwyżej jedną kobietą: bez kobiet (57)=21, z jedną kobietą 6⋅(47)=6⋅35=210. Zatem komisji z co najmniej dwiema kobietami jest 1287−21−210=1056.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć komisje z warunkiem „co najmniej dwie osoby danej płci” przez zdarzenie przeciwne.
Zadanie 78.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Z talii 52 kart wybieramy jednocześnie 5 kart. Ile jest takich zestawów, które zawierają dokładnie dwa asy?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:103776
Rozwiązanie
Dwa asy spośród czterech wybierasz na (24)=6 sposobów. Pozostałe trzy karty muszą być spośród 48 kart niebędących asami: (348)=648⋅47⋅46=17296 sposobów. Z reguły mnożenia: 6⋅17296=103776.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć układy kart z dokładnie dwoma asami.
Zadanie 79.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Ile jest liczb sześciocyfrowych zapisanych wyłącznie cyframi 1,2,3,4, w których cyfra 4 występuje dokładnie dwa razy?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:1215
Rozwiązanie
Miejsca dla dwóch cyfr 4 wybierasz na (26)=15 sposobów. Na każdym z pozostałych czterech miejsc stoi jedna z cyfr 1,2,3 – po 3 możliwości, razem 34=81. Z reguły mnożenia: 15⋅81=1215.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć liczby o cyfrach z małego zbioru z dokładnie dwiema wybranymi cyframi.
Zadanie 80.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Oblicz liczbę przekątnych dwunastokąta wypukłego.
Odpowiedź
Odpowiedź:54
Rozwiązanie
Odcinków łączących pary wierzchołków jest (212)=66. Spośród nich 12 to boki dwunastokąta. Przekątnych jest 66−12=54.
Zadanie 81.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Na jednej prostej zaznaczono 5 punktów, a na drugiej, do niej równoległej – 6 punktów. Ile jest trójkątów o wierzchołkach w zaznaczonych punktach?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:135
Rozwiązanie
Trójkąt musi mieć dwa wierzchołki na jednej prostej i jeden na drugiej (trzy punkty na jednej prostej nie tworzą trójkąta). Dwa punkty z pierwszej prostej i jeden z drugiej: (25)⋅6=10⋅6=60. Jeden punkt z pierwszej i dwa z drugiej: 5⋅(26)=5⋅15=75. Razem 60+75=135.
Inny sposób
Wszystkich trójek punktów jest (311)=165. Odejmujesz trójki współliniowe: (35)+(36)=10+20=30. Zostaje 165−30=135.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć trójkąty o wierzchołkach na dwóch prostych równoległych.
Zadanie 82.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Ile jest trójkątów, których wierzchołkami są wierzchołki dwunastokąta foremnego i żaden bok trójkąta nie jest bokiem dwunastokąta?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:112
Rozwiązanie
Wszystkich trójkątów jest (312)=220. Policz trójkąty mające co najmniej jeden bok wspólny z dwunastokątem.
Trójkąty z dwoma bokami dwunastokąta: wierzchołki trzech kolejnych punktów – jest ich 12.
Trójkąty z dokładnie jednym bokiem dwunastokąta: wybierasz bok (12 sposobów), a trzeci wierzchołek nie może sąsiadować z żadnym końcem boku – z pozostałych 10 wierzchołków odpadają 2 sąsiednie, więc zostaje 8. Razem 12⋅8=96.
Trójkątów z co najmniej jednym bokiem wspólnym jest 12+96=108. Szukana liczba: 220−108=112.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć trójkąty o wierzchołkach w wierzchołkach wielokąta, bez boków wielokąta.
Zadanie 83.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Na ile sposobów można podzielić 9 osób na trzy trzyosobowe zespoły, jeśli zespoły nie są ponumerowane (ważny jest tylko skład zespołów)?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:280
Rozwiązanie
Gdyby zespoły były ponumerowane, podziałów byłoby (39)⋅(36)⋅(33)=84⋅20⋅1=1680. Zespoły nie są rozróżnialne, a trzy zespoły można ponumerować na 3!=6 sposobów, więc każdy podział policzono 6 razy. Zatem 61680=280.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć podziały zbioru na nieuporządkowane grupy równej wielkości.
Zadanie 84.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Cztery różne listy wkładamy do trzech różnych skrzynek (do jednej skrzynki może trafić dowolnie wiele listów). Na ile sposobów można to zrobić?
Odpowiedź
Odpowiedź:81
Rozwiązanie
Każdy z 4 listów wybiera jedną z 3 skrzynek niezależnie od pozostałych: 3⋅3⋅3⋅3=34=81.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć przyporządkowania elementów do pojemników (wariacje z powtórzeniami).
Zadanie 85.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Pięć różnych kul wkładamy do trzech różnych pudełek tak, aby żadne pudełko nie zostało puste. Na ile sposobów można to zrobić?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:150
Rozwiązanie
Wszystkich rozmieszczeń jest 35=243. Odejmij rozmieszczenia, w których co najmniej jedno pudełko jest puste. Ustalone pudełko jest puste w 25=32 rozmieszczeniach, a pudełka można wybrać na 3 sposoby: 3⋅32=96. W tej sumie rozmieszczenia z dwoma pustymi pudełkami (wszystkie kule w jednym) policzono dwukrotnie – jest ich 3 i trzeba je raz dodać z powrotem. Rozmieszczeń z pustym pudełkiem jest więc 96−3=93. Szukana liczba: 243−93=150.
Inny sposób
Rozkład kul na 3 niepuste pudełka daje liczności (3,1,1) albo (2,2,1). Dla (3,1,1): pudełko z trzema kulami wybierasz na 3 sposoby, kule dla niego na (35)=10 sposobów, pozostałe dwie kule rozmieszczasz po jednej w dwóch pudełkach na 2 sposoby – razem 3⋅10⋅2=60. Dla (2,2,1): pudełko z jedną kulą wybierasz na 3 sposoby, kulę dla niego na 5 sposobów, pozostałe 4 kule dzielisz na dwie pary na (24)=6 sposobów – razem 3⋅5⋅6=90. Suma 60+90=150.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć przyporządkowania „na” metodą zdarzenia przeciwnego (zasada włączeń i wyłączeń).
Zadanie 86.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Ile jest ciągów rosnących (a,b,c) o wyrazach ze zbioru {1,2,3,…,9}, takich że suma a+b+c jest liczbą parzystą?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:44
Rozwiązanie
Ciąg rosnący jest wyznaczony przez zbiór trzech różnych liczb. W zbiorze są 4 liczby parzyste i 5 nieparzystych. Suma trzech liczb jest parzysta, gdy wszystkie są parzyste albo dokładnie jedna jest parzysta (dwie nieparzyste).
Trzy parzyste: (34)=4 zbiory.
Jedna parzysta i dwie nieparzyste: 4⋅(25)=4⋅10=40 zbiorów.
Razem 4+40=44 ciągi.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć ciągi rosnące z warunkiem na parzystość sumy, rozbijając na przypadki.
Zadanie 87.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Kod składa się z czterech cyfr (od 0 do 9, cyfry mogą się powtarzać). Ile jest kodów, w których suma dwóch pierwszych cyfr jest równa sumie dwóch ostatnich cyfr?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:670
Rozwiązanie
Niech s będzie wspólną sumą, 0≤s≤18. Liczba par cyfr o sumie s to s+1 dla s≤9 oraz 19−s dla s≥9. Dla danego s pierwszą parę i drugą parę wybierasz niezależnie, więc kodów jest (liczba par)2. Zatem (12+22+…+92)+102+(92+…+12)=2⋅285+100=670.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć kody, w których suma dwóch pierwszych cyfr równa się sumie dwóch ostatnich.
Zadanie 88.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
W urnie jest 5 kul białych, 4 czarne i 3 zielone. Losujemy jednocześnie trzy kule. Oblicz prawdopodobieństwo, że wylosowane kule są trzech różnych kolorów.
Odpowiedź
Odpowiedź:113
Rozwiązanie
Wszystkich zbiorów trzech kul jest (312)=220. Zbiór z kulami trzech kolorów: kulę białą wybierasz na 5 sposobów, czarną na 4, zieloną na 3, czyli 5⋅4⋅3=60 zbiorów. Zatem P=22060=113.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wylosowania po jednej kuli każdego koloru.
Zadanie 89.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Ze zbioru {1,2,3,…,10} losujemy jednocześnie trzy różne liczby. Oblicz prawdopodobieństwo, że iloczyn wylosowanych liczb jest parzysty.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:1211
Rozwiązanie
Wszystkich zbiorów trzech liczb jest (310)=120. Iloczyn jest nieparzysty, gdy wszystkie trzy liczby są nieparzyste. Nieparzystych liczb w zbiorze jest 5, więc takich zbiorów jest (35)=10. Zatem P=1−12010=1−121=1211.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo parzystego iloczynu trzech wylosowanych liczb.
Zadanie 90.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Cyfry 1,2,2,3,3,3 ustawiamy losowo w ciąg i otrzymujemy liczbę sześciocyfrową. Każde różne ustawienie jest jednakowo prawdopodobne. Oblicz prawdopodobieństwo, że otrzymana liczba jest parzysta.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:31
Rozwiązanie
Różnych ustawień cyfr jest 2!⋅3!6!=60. Liczba jest parzysta, gdy na końcu stoi cyfra 2. Pozostałe cyfry 1,2,3,3,3 ustawiasz na 3!5!=20 sposobów. Zatem P=6020=31.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo parzystości liczby powstałej z losowego ustawienia cyfr z powtórzeniami.
Zadanie 91.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Ze zbioru {1,2,3,…,12} losujemy jednocześnie trzy różne liczby. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma wylosowanych liczb jest podzielna przez 3.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:5519
Rozwiązanie
Wszystkich zbiorów trzech liczb jest (312)=220. Liczby ze zbioru dzielą się na trzy równe grupy według reszty z dzielenia przez 3: po 4 liczby z resztą 0, 1 i 2. Suma trzech liczb dzieli się przez 3, gdy reszty są jednakowe albo wszystkie różne.
Trzy jednakowe reszty: 3⋅(34)=12 zbiorów.
Trzy różne reszty 0,1,2: 4⋅4⋅4=64 zbiory.
Sprzyjających zbiorów jest 12+64=76, więc P=22076=5519.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo podzielności sumy wylosowanych liczb przez 3 z podziałem na reszty.
Zadanie 92.(0–5 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Pięciu chłopców i cztery dziewczynki ustawia się losowo w jednym rzędzie. Oblicz prawdopodobieństwo, że żadne dwie dziewczynki nie będą stały obok siebie.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:425
Rozwiązanie
Wszystkich ustawień dziewięciu osób jest 9!. Ustawienia sprzyjające: najpierw ustawiasz 5 chłopców na 5! sposobów. Powstaje 6 miejsc dla dziewczynek (przed, między i za chłopcami). Cztery różne miejsca wybierasz na (46)=15 sposobów, a dziewczynki rozmieszczasz w nich na 4! sposobów. Zatem P=9!5!⋅15⋅4!=362880120⋅15⋅24=36288043200=425.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo, że żadne dwie osoby jednej grupy nie stoją obok siebie w losowym szeregu.
Zadanie 93.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Dla zdarzeń A i B zawartych w Ω mamy P(A∩B)=0,18 oraz P(B)=0,45. Oblicz P(A∣B).
Odpowiedź
Odpowiedź:0,4
Rozwiązanie
Ze wzoru P(A∣B)=P(B)P(A∩B)=0,450,18=4518=0,4.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo warunkowe ze wzoru.
Zadanie 94.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma oczek jest równa 8, jeśli wiadomo, że co najmniej raz wypadła szóstka.
Odpowiedź
Odpowiedź:112
Rozwiązanie
Wiadomo, że co najmniej raz wypadła szóstka. Takich wyników jest 36−25=11. Spośród nich suma 8 daje wyniki (2,6) i (6,2) – 2 wyniki. Zatem P=112.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo warunkowe w rzucie dwiema kostkami przez zawężenie zbioru zdarzeń.
Zadanie 95.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma oczek jest co najmniej równa 10, jeśli wiadomo, że w obu rzutach wypadły różne liczby oczek.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:152
Rozwiązanie
Niech B – w obu rzutach wypadły różne liczby oczek: ∣B∣=36−6=30. Niech A – suma oczek co najmniej 10. Wyniki z sumą co najmniej 10: (4,6),(6,4),(5,5),(5,6),(6,5),(6,6). Wśród nich różne liczby oczek ma 4 wyniki: (4,6),(6,4),(5,6),(6,5). Zatem P(A∣B)=∣B∣∣A∩B∣=304=152.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo warunkowe przy warunku „kostki różne”.
Zadanie 96.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
W urnie jest 6 kul białych i 4 czarne. Losujemy kolejno bez zwracania dwie kule. Oblicz prawdopodobieństwo, że pierwsza wylosowana kula jest czarna, jeśli wiadomo, że druga wylosowana kula jest biała.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:94
Rozwiązanie
Niech A – pierwsza kula czarna, B – druga kula biała. P(A∩B)=104⋅96=9024=154. Druga kula jest biała po białej lub czarnej pierwszej: P(B)=106⋅95+104⋅96=9030+9024=9054=53. Zatem P(A∣B)=3/54/15=154⋅35=94.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wcześniejszego wyniku, gdy znany jest późniejszy (losowanie bez zwracania).
Zadanie 97.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
W rodzinie jest czworo dzieci. Zakładamy, że każda kombinacja płci dzieci (uwzględniając kolejność urodzenia) jest jednakowo prawdopodobna. Niech A oznacza zdarzenie: wśród dzieci są zarówno chłopcy, jak i dziewczynki, a B – zdarzenie: w rodzinie jest co najwyżej jedna dziewczynka. Rozstrzygnij, czy zdarzenia A i B są niezależne.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Zdarzenia A i B nie są niezależne.
Rozwiązanie
Wszystkich układów płci jest 24=16. Zdarzenie przeciwne do A: same chłopcy lub same dziewczynki – 2 układy, więc P(A)=1614=87. Zdarzenie B: same chłopcy (1 układ) lub dokładnie jedna dziewczynka (4 układy), więc P(B)=165. Zdarzenie A∩B: dokładnie jedna dziewczynka (przy samych chłopcach A nie zachodzi), więc P(A∩B)=164=41. Iloczyn P(A)⋅P(B)=87⋅165=12835, a P(A∩B)=12832. Skoro 12832=12835, zdarzenia nie są niezależne.
Sprawdzana umiejętność: Zbadać niezależność zdarzeń w modelu klasycznym (dzieci w rodzinie).
Zadanie 98.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Trzy maszyny produkują odpowiednio 50%, 30% i 20% wszystkich wyrobów w fabryce. Braki stanowią odpowiednio 1%, 2% i 3% produkcji tych maszyn. Z całej produkcji losujemy jeden wyrób. Oblicz prawdopodobieństwo, że jest wadliwy.
Odpowiedź
Odpowiedź:0,017
Rozwiązanie
Ze wzoru na prawdopodobieństwo całkowite: P(W)=0,5⋅0,01+0,3⋅0,02+0,2⋅0,03=0,005+0,006+0,006=0,017.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo całkowite wadliwego wyrobu z trzech źródeł.
Zadanie 99.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Trzy maszyny produkują odpowiednio 50%, 30% i 20% wszystkich wyrobów w fabryce. Braki stanowią odpowiednio 1%, 2% i 3% produkcji tych maszyn. Z całej produkcji losujemy jeden wyrób i okazuje się, że jest wadliwy. Oblicz prawdopodobieństwo, że został wyprodukowany przez pierwszą maszynę.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:175
Rozwiązanie
Niech M1 – wyrób wyprodukowała pierwsza maszyna, W – wyrób jest wadliwy. Z poprzedniego zadania P(W)=0,017. Ponadto P(M1∩W)=0,5⋅0,01=0,005. Wzór Bayesa: P(M1∣W)=P(W)P(M1∩W)=0,0170,005=175.
Sprawdzana umiejętność: Zastosować wzór Bayesa dla trzech maszyn.
Zadanie 100.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Na pewną chorobę choruje 2% populacji. Test wykrywa chorobę u 95% chorych, ale daje także wynik dodatni u 4% osób zdrowych. Losowo wybraną osobę przebadano i wynik testu był dodatni. Oblicz prawdopodobieństwo, że ta osoba jest chora. Wynik podaj w postaci ułamka nieskracalnego i zaokrąglij do 0,01.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:29195≈0,33
Rozwiązanie
Niech C – osoba jest chora, D – wynik testu jest dodatni. P(C)=0,02, P(C′)=0,98, P(D∣C)=0,95, P(D∣C′)=0,04. Prawdopodobieństwo całkowite: P(D)=0,02⋅0,95+0,98⋅0,04=0,019+0,0392=0,0582. Wzór Bayesa: P(C∣D)=0,05820,019=582190=29195≈0,326≈0,33.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wiarygodność dodatniego wyniku testu diagnostycznego (wzór Bayesa).
Zadanie 101.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Rzucamy symetryczną sześcienną kostką. Jeśli wypadnie szóstka, losujemy jedną kulę z urny I, w której są 3 kule białe i 2 czarne. W pozostałych przypadkach losujemy jedną kulę z urny II, w której są 1 kula biała i 4 czarne. Wylosowana kula okazała się biała. Oblicz prawdopodobieństwo, że została wylosowana z urny I.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:83
Rozwiązanie
Niech U1 – losowanie z urny I, B – kula jest biała. P(U1)=61, P(U2)=65, P(B∣U1)=53, P(B∣U2)=51. Prawdopodobieństwo całkowite: P(B)=61⋅53+65⋅51=303+305=308=154. Wzór Bayesa: P(U1∣B)=15461⋅53=154101=101⋅415=83.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wyboru urny po zaobserwowaniu koloru kuli.
Zadanie 102.(0–5 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
W urnie I jest 3 kule białe i 2 czarne, a w urnie II – 2 kule białe i 4 czarne. Z urny I losujemy jedną kulę i przekładamy ją do urny II. Następnie z urny II losujemy jedną kulę.
a) Oblicz prawdopodobieństwo, że wylosowana z urny II kula jest biała.
b) Wiadomo, że wylosowana z urny II kula jest biała. Oblicz prawdopodobieństwo, że przełożona kula była biała.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:a) 3513; b) 139
Rozwiązanie
Niech Pb – przełożona kula jest biała, Pc – przełożona kula jest czarna, B – kula wylosowana z urny II jest biała. P(Pb)=53, P(Pc)=52. Po przełożeniu w urnie II jest 7 kul.
a) Jeśli przełożono kulę białą, w urnie II jest 3 białe: P(B∣Pb)=73. Jeśli przełożono czarną, są 2 białe: P(B∣Pc)=72. Zatem P(B)=53⋅73+52⋅72=359+354=3513.
b) Ze wzoru Bayesa: P(Pb∣B)=351353⋅73=3513359=139.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo całkowite i warunkowe przy przekładaniu kuli między urnami.
Zadanie 103.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Rzucamy sześć razy symetryczną monetą. Oblicz prawdopodobieństwo, że orzeł wypadnie dokładnie cztery razy.
Odpowiedź
Odpowiedź:6415
Rozwiązanie
Jest to schemat Bernoulliego z n=6 próbami i prawdopodobieństwem sukcesu p=21. P=(46)(21)4(21)2=15⋅641=6415.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo w schemacie Bernoulliego dla symetrycznej monety.
Zadanie 104.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Strzelec trafia do celu z prawdopodobieństwem 0,7 w każdym strzale, niezależnie od pozostałych. Odda 5 strzałów. Oblicz prawdopodobieństwo, że trafi dokładnie 3 razy.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo w schemacie Bernoulliego z niesymetrycznym sukcesem.
Zadanie 105.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Rzucamy pięć razy symetryczną sześcienną kostką. Oblicz prawdopodobieństwo, że szóstka wypadnie co najmniej raz. Wynik podaj w postaci ułamka zwykłego i zaokrąglij do 0,01.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:77764651≈0,60
Rozwiązanie
Zdarzenie przeciwne: w żadnym z pięciu rzutów nie wypadła szóstka. Prawdopodobieństwo braku szóstki w jednym rzucie wynosi 65, więc w pięciu rzutach (65)5=77763125. Zatem P=1−77763125=77764651≈0,598≈0,60.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo „co najmniej jednego sukcesu” w schemacie Bernoulliego.
Zadanie 106.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Ile co najmniej razy należy rzucić symetryczną sześcienną kostką, aby prawdopodobieństwo wypadnięcia co najmniej jednej szóstki było nie mniejsze niż 0,9? Przyjmij, że (65)12≈0,112 oraz (65)13≈0,093.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:13 rzutów
Rozwiązanie
Prawdopodobieństwo, że w n rzutach wypadnie co najmniej jedna szóstka, wynosi 1−(65)n. Szukasz najmniejszego n, dla którego 1−(65)n≥0,9, czyli (65)n≤0,1. Wyrazy (65)n maleją wraz ze wzrostem n. Dla n=12 mamy ≈0,112>0,1 – za mało. Dla n=13 mamy ≈0,093≤0,1 – wystarcza. Zatem trzeba rzucić co najmniej 13 razy.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć minimalną liczbę prób, by prawdopodobieństwo sukcesu było odpowiednio duże.
Zadanie 107.(0–5 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Prawdopodobieństwo sukcesu w jednej próbie wynosi p, gdzie p∈(0,1). Wykonujemy trzy niezależne próby. Dla jakiego p prawdopodobieństwo uzyskania dokładnie dwóch sukcesów jest największe? Oblicz to największe prawdopodobieństwo.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:p=32, największe prawdopodobieństwo jest równe 94
Rozwiązanie
Prawdopodobieństwo dokładnie dwóch sukcesów w trzech próbach: f(p)=(23)p2(1−p)=3p2−3p3 dla p∈(0,1). Pochodna: f′(p)=6p−9p2=3p(2−3p). Na przedziale (0,1): f′(p)>0 dla p<32 i f′(p)<0 dla p>32. Funkcja rośnie do p=32, a potem maleje, więc w tym punkcie ma wartość największą: f(32)=3⋅94⋅31=94.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć wartość parametru maksymalizującą prawdopodobieństwo w schemacie Bernoulliego (pochodna).
Zadanie 108.(0–2 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnie
Zdarzenia A, B, C są niezależne, przy czym P(A)=0,5, P(B)=0,4, P(C)=0,2. Oblicz prawdopodobieństwo, że zajdzie co najmniej jedno z tych zdarzeń.
Odpowiedź
Odpowiedź:0,76
Rozwiązanie
Zdarzenie przeciwne: nie zachodzi żadne z nich. Zdarzenia przeciwne do niezależnych są niezależne, więc P=0,5⋅0,6⋅0,8=0,24. Szukane prawdopodobieństwo: 1−0,24=0,76.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo sumy trzech zdarzeń niezależnych przez zdarzenie przeciwne.
Zadanie 109.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Dwie osoby, A i B, grają serię gier aż do momentu, gdy jedna z nich wygra dwie gry. W każdej grze osoba A wygrywa z prawdopodobieństwem 0,6 (nie ma remisów), a wyniki gier są niezależne. Oblicz prawdopodobieństwo, że osoba A wygra całą serię.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:0,648
Rozwiązanie
Osoba A wygrywa serię w dwóch rozłącznych przypadkach.
Wygrywa dwie pierwsze gry: 0,6⋅0,6=0,36.
Przegrywa jedną z dwóch pierwszych gier (2 możliwości: AB lub BA w kolejności wygranych), a trzecią wygrywa: 2⋅0,6⋅0,4⋅0,6=0,288.
Razem 0,36+0,288=0,648.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wygrania serii do dwóch zwycięstw.
Zadanie 110.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Układ składa się z elementu E połączonego szeregowo z blokiem trzech elementów F1, F2, F3 połączonych równolegle. Element E działa z prawdopodobieństwem 0,95, a każdy z elementów F1, F2, F3 – z prawdopodobieństwem 0,9. Elementy działają niezależnie. Układ działa, gdy działa E oraz co najmniej jeden z elementów Fi. Oblicz prawdopodobieństwo, że układ działa.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:0,94905
Rozwiązanie
Blok równoległy zawodzi, gdy zawiodą wszystkie trzy elementy: 0,13=0,001. Blok działa z prawdopodobieństwem 1−0,001=0,999. Układ działa, gdy działa E i działa blok (zdarzenia niezależne): 0,95⋅0,999=0,94905.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć niezawodność układu połączonego szeregowo i równolegle.
Zadanie 111.(0–5 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Osoby A i B na zmianę rzucają symetryczną monetą, zaczynając od A. Wygrywa ta osoba, która pierwsza wyrzuci orła. Oblicz prawdopodobieństwo, że wygra osoba A.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:32
Rozwiązanie
Osoba A wygrywa, gdy pierwszy orzeł wypadnie w rzucie o numerze nieparzystym: 1,3,5,… Pierwszy orzeł w rzucie numer k oznacza k−1 reszek, a potem orła, czyli prawdopodobieństwo (21)k. Zatem P(A)=21+(21)3+(21)5+… To szereg geometryczny o pierwszym wyrazie 21 i ilorazie 41, więc P(A)=1−4121=21⋅34=32.
Inny sposób
Niech x – prawdopodobieństwo wygranej osoby rozpoczynającej. Rozpoczynający wygrywa od razu z prawdopodobieństwem 21. Jeśli wypadnie reszka (prawdopodobieństwo 21), rolę rozpoczynającego przejmuje przeciwnik, więc rozpoczynający wygra z prawdopodobieństwem 1−x w tej gałęzi tylko wtedy, gdy przeciwnik przegra: x=21+21(1−x). Stąd x=1−2x, więc x=32.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prawdopodobieństwo wygranej w grze nieskończonej za pomocą sumy szeregu geometrycznego.
Zadanie 112.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że dla dowolnych zdarzeń A i B zawartych w Ω prawdziwa jest nierówność P(A∩B)≥P(A)+P(B)−1.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Nierówność wynika ze wzoru na prawdopodobieństwo sumy i z oszacowania P(A∪B)≤1.
Rozwiązanie
Ze wzoru na prawdopodobieństwo sumy: P(A∪B)=P(A)+P(B)−P(A∩B). Stąd P(A∩B)=P(A)+P(B)−P(A∪B). Ponieważ każde prawdopodobieństwo jest nie większe od 1, mamy P(A∪B)≤1, więc −P(A∪B)≥−1. Zatem P(A∩B)≥P(A)+P(B)−1.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać nierówność Bonferroniego dla dwóch zdarzeń.
Zadanie 113.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Zdarzenia A i B zawarte w Ω spełniają: P(A)=0,8 oraz P(B)=0,7. Wykaż, że P(A∣B)≥75.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:P(A∩B)≥0,5, więc P(A∣B)≥0,70,5=75.
Rozwiązanie
Ponieważ P(A∪B)≤1, mamy P(A∩B)=P(A)+P(B)−P(A∪B)≥0,8+0,7−1=0,5. Prawdopodobieństwo P(B)=0,7>0, więc P(A∣B)=P(B)P(A∩B)≥0,70,5=75.
Sprawdzana umiejętność: Oszacować prawdopodobieństwo warunkowe z dołu, korzystając z nierówności dla iloczynu.
Zadanie 114.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że jeśli zdarzenia A i B zawarte w Ω są niezależne, to niezależne są także zdarzenia A′ i B.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:P(A′∩B)=P(A′)⋅P(B).
Rozwiązanie
Zdarzenie B jest sumą rozłącznych zdarzeń A∩B i A′∩B, więc P(B)=P(A∩B)+P(A′∩B). Stąd P(A′∩B)=P(B)−P(A∩B). Z niezależności A i B mamy P(A∩B)=P(A)⋅P(B), więc P(A′∩B)=P(B)−P(A)⋅P(B)=P(B)(1−P(A))=P(B)⋅P(A′). To oznacza, że zdarzenia A′ i B są niezależne.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać, że niezależność zdarzeń pociąga niezależność ich dopełnień.
Zadanie 115.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Zdarzenia A i B zawarte w Ω spełniają warunek 0<P(A)<1 oraz P(B∣A)=P(B∣A′). Wykaż, że zdarzenia A i B są niezależne.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:P(A∩B)=P(A)⋅P(B).
Rozwiązanie
Oznacz a=P(A), b=P(B), c=P(A∩B). Warunek P(B∣A)=P(B∣A′) zapisujesz jako ac=1−ab−c, bo P(A′∩B)=P(B)−P(A∩B)=b−c (założenie 0<a<1 gwarantuje, że mianowniki są dodatnie). Mnożysz na krzyż: c(1−a)=a(b−c), czyli c−ac=ab−ac. Stąd c=ab, czyli P(A∩B)=P(A)⋅P(B). Zatem zdarzenia A i B są niezależne.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać niezależność zdarzeń z równości prawdopodobieństw warunkowych.
Zadanie 116.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że dla każdej liczby całkowitej n≥2 prawdziwa jest równość (2n)+(2n+1)=n2.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Lewa strona jest równa n2.
Rozwiązanie
Ze wzoru (2m)=2m(m−1): (2n)+(2n+1)=2n(n−1)+2(n+1)n=2n[(n−1)+(n+1)]=2n⋅2n=n2.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać tożsamość dla symboli Newtona przez przekształcenia algebraiczne.
Zadanie 117.(0–3 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że liczba przekątnych wielokąta wypukłego o n bokach (n≥3) jest równa 2n(n−3).
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Liczba przekątnych to 2n(n−3).
Rozwiązanie
Odcinków łączących dwa różne wierzchołki jest (2n)=2n(n−1). Spośród nich n odcinków to boki wielokąta, a pozostałe są przekątnymi. Zatem przekątnych jest 2n(n−1)−n=2n(n−1)−2n=2n(n−3).
Sprawdzana umiejętność: Wyprowadzić wzór na liczbę przekątnych wielokąta.
Zadanie 118.(0–4 pkt)rozszerzeniePoziom trudności: trudne
Wykaż, że dla każdej liczby całkowitej n≥1 prawdziwa jest równość (22n)=2(2n)+n2.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Obie strony są równe 2n2−n.
Rozwiązanie
Lewa strona: (22n)=22n(2n−1)=n(2n−1)=2n2−n. Prawa strona: 2(2n)+n2=2⋅2n(n−1)+n2=n2−n+n2=2n2−n. Obie strony są równe.
Inny sposób
Wybierasz dwie osoby z grupy 2n osób, w której jest n kobiet i n mężczyzn. Wszystkich par jest (22n). Z drugiej strony pary dwóch kobiet: (2n), pary dwóch mężczyzn: (2n), pary mieszane: n⋅n=n2. Obie metody liczą te same pary.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać tożsamość o liczbie par z dwóch grup, uzasadniając ją algebraicznie i kombinatorycznie.
Używamy plików cookies, żeby strona działała poprawnie i żebyśmy wiedzieli, które treści
są dla Was przydatne. Statystyki możesz odrzucić — strona zadziała tak samo. Polityka prywatności