W tej książce: równania, równania tekstowe, nawiasy, ułamki, procenty, obwód, geometria, równania liniowe, niewiadoma po obu stronach, wspólny mianownik. 50 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.
Zadanie 1.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Rozwiązaniem równania 5x−7=18 jest liczba
A.2,2
B.5
C.10,6
D.25
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Przenosisz −7 na prawą stronę ze zmianą znaku, a potem dzielisz przez 5.
5x=18+7.
5x=25.
x=25:5=5. Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Sprawdź podstawieniem: dla x=5 jest 5⋅5−7=18. Odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Odejmuje 7 zamiast dodać: 5x=11.
C) Dzieli przez 5 tylko liczbę 18 i potem dodaje 7.
D) Nie dzieli przez 5 i zostaje x=25.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie liniowe z jedną niewiadomą, przenosząc wyraz wolny na drugą stronę.
Zadanie 2.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozwiązaniem równania 7−2x=−5 jest liczba
A.−6
B.1
C.6
D.12
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Przenosisz 7 na prawą stronę ze zmianą znaku i dzielisz przez współczynnik przy x.
−2x=−5−7.
−2x=−12.
x=(−12):(−2)=6. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Przenieś 2x na prawą stronę: 7=2x−5. Wtedy 12=2x i x=6.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dzieli −12 przez −2 i zapisuje wynik ujemny.
B) Odejmuje 5 zamiast dodać 5 do 7: wychodzi 2x=2 i x=1.
D) Nie dzieli przez −2.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie liniowe z ujemnym współczynnikiem przy niewiadomej.
Zadanie 3.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozwiąż równanie 5x−8=2x+13.
Odpowiedź
Odpowiedź:x=7
Rozwiązanie
Przenosisz wyrazy z x na jedną stronę, a liczby na drugą.
5x−2x=13+8.
3x=21.
x=7. Sprawdzenie: 5⋅7−8=27 i 2⋅7+13=27.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne przekształcenie do 3x=21. 1 p. — poprawny wynik: x=7. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Przeniesienie bez zmiany znaku: 5x+2x=13−8.
Błąd przy liczbach: 13+8=19.
Dzielenie przez zły współczynnik, np. przez 5.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie liniowe z niewiadomą po obu stronach.
Zadanie 4.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozwiązaniem równania 3(x−2)=2x+5 jest liczba
A.−1
B.1
C.7
D.11
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Najpierw opuszczasz nawias, a potem przenosisz wyrazy.
3x−6=2x+5.
3x−2x=5+6.
x=11. Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Przy przenoszeniu −6 nie zmienia znaku: x=5−6.
B) Zmienia znak liczby 5 zamiast 6: 3x−6=2x−5.
C) Mnoży przez 3 tylko x: 3x−2=2x+5.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z nawiasem, mnożąc każdy składnik nawiasu.
Zadanie 5.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozwiąż równanie 4(2x−1)−3(x+2)=10.
Odpowiedź
Odpowiedź:x=4
Rozwiązanie
Opuszczasz oba nawiasy, redukujesz i rozwiązujesz proste równanie.
8x−4−3x−6=10.
5x−10=10.
5x=20, więc x=4.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne opuszczenie nawiasów i redukcja do 5x−10=10. 1 p. — poprawny wynik: x=4. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
−3(x+2)=−3x+6 (zły znak przy drugim składniku).
4(2x−1)=8x−1 (nie mnoży −1 przez 4).
Błąd przy przenoszeniu −10.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z dwoma nawiasami po jednej stronie.
Zadanie 6.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Rozwiąż równanie 5(x+2)−2(3x−1)=4−3(x−4).
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:x=2
Rozwiązanie
Upraszczasz osobno lewą i prawą stronę, a potem przenosisz wyrazy z x na jedną stronę.
Lewa strona: 5x+10−6x+2=−x+12.
Prawa strona: 4−3x+12=16−3x.
Równanie: −x+12=16−3x.
−x+3x=16−12, czyli 2x=4.
x=2. Sprawdzenie: lewa −2+12=10, prawa 16−6=10.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne uproszczenie lewej strony: −x+12. 1 p. — poprawne uproszczenie prawej strony: 16−3x. 1 p. — poprawne rozwiązanie: x=2. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Nie zmienia znaku przy −3(x−4): wychodzi 4−3x−12.
−2(3x−1)=−6x−2.
Przenosi −3x bez zmiany znaku.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z nawiasami po obu stronach, upraszczając każdą stronę osobno.
Zadanie 7.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozwiązaniem równania 3x+2x=10 jest liczba
A.2
B.12
C.25
D.50
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Mnożysz obie strony równania przez wspólny mianownik 6.
6⋅3x+6⋅2x=6⋅10.
2x+3x=60.
5x=60, czyli x=12. Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Dodaj ułamki: 3x+2x=62x+3x=65x=10. Stąd x=10⋅56=12.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dzieli 10 przez 5 (liczy x=10:5).
C) Mnoży 10 przez 2,5 (błąd przy sprowadzaniu do wspólnego mianownika).
D) Dodaje mianowniki: 5x=10.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z niewiadomą w liczniku ułamków o różnych mianownikach.
Zadanie 8.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozwiąż równanie 3x+4−2x−1=2.
Odpowiedź
Odpowiedź:x=−1
Rozwiązanie
Mnożysz obie strony przez 6, żeby pozbyć się mianowników.
2(x+4)−3(x−1)=12.
2x+8−3x+3=12.
−x+11=12.
−x=1, czyli x=−1.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne pomnożenie przez 6: 2(x+4)−3(x−1)=12. 1 p. — poprawny wynik: x=−1. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
−3(x−1)=−3x−3.
Mnoży przez 6 tylko lewą stronę.
Zapomina o zmianie znaku przy dzieleniu przez −1 (x=1).
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z dwoma ułamkami o różnych mianownikach i wyrażeniami w licznikach.
Zadanie 9.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Rozwiąż równanie 23x−1−4x+2=4.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:x=4
Rozwiązanie
Mnożysz obie strony przez wspólny mianownik 4, a potem rozwiązujesz równanie liniowe.
4⋅23x−1−4⋅4x+2=4⋅4.
2(3x−1)−(x+2)=16.
6x−2−x−2=16, czyli 5x−4=16.
5x=20, więc x=4.
Sprawdzenie: 211−46=5,5−1,5=4.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — pomnożenie obu stron przez 4 i zapisanie 2(3x−1)−(x+2)=16. 1 p. — poprawne opuszczenie nawiasów i redukcja: 5x−4=16. 1 p. — poprawny wynik: x=4. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
4⋅23x−1=3x−1⋅2 (mnoży tylko licznik jednego składnika).
Nie zmienia znaku: −(x+2)=−x+2.
Zapomina pomnożyć prawą stronę 4 przez 4.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z ułamkami, w którym ułamek zwykły stoi po obu stronach.
Zadanie 10.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Do pewnej liczby dodano 7, a otrzymaną sumę pomnożono przez 3. Wyszło 45. Jaka to liczba?
A.8
B.1232
C.15
D.24
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Oznaczasz szukaną liczbę przez x i zapisujesz równanie zgodnie z opisem.
3(x+7)=45.
x+7=15.
x=8. Poprawna jest odpowiedź A.
Inny sposób
Cofnij działania: 45:3=15, 15−7=8. Odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Mnoży przez 3 tylko x: 3x+7=45.
C) Dzieli 45 przez 3 i na tym kończy (pomija odjęcie 7).
D) Mnoży tylko 7 przez 3: x+21=45.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć i rozwiązać równanie z opisu: dodanie liczby i pomnożenie sumy.
Zadanie 11.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Zeszyt kosztuje o 3 zł więcej niż długopis. Za 2 zeszyty i 3 długopisy zapłacono 36 zł. Ile złotych kosztuje długopis?
A.6
B.6,6
C.7,2
D.9
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Oznaczasz cenę długopisu przez x, a ceny zeszytu zapisujesz za pomocą x.
Długopis: x zł, zeszyt: x+3 zł.
2(x+3)+3x=36.
5x+6=36, więc 5x=30 i x=6.
Długopis kosztuje 6 zł. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Mnoży 3 tylko przez x: 2x+3+3x=36.
C) Pomija różnicę cen: 5x=36.
D) Podaje cenę zeszytu (x+3=9) zamiast ceny długopisu.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z zakupów, w którym jedna cena zależy od drugiej, i odpowiedzieć na właściwe pytanie.
Zadanie 12.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Suma trzech kolejnych liczb naturalnych jest równa 75. Oblicz najmniejszą z tych liczb.
Odpowiedź
Odpowiedź:24
Rozwiązanie
Oznaczasz najmniejszą liczbę przez x, zapisujesz kolejne liczby i ich sumę.
Liczby: x, x+1, x+2.
x+(x+1)+(x+2)=75.
3x+3=75, czyli 3x=72 i x=24.
Liczby to 24, 25, 26, a najmniejsza jest równa 24.
Inny sposób
Środkowa liczba to średnia: 75:3=25. Najmniejsza to 25−1=24.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: x+(x+1)+(x+2)=75 (lub równoważne). 1 p. — poprawna odpowiedź: 24. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zapis kolejnych liczb jako x, x+2, x+4.
Odpowiedź 25 (środkowa liczba, np. 75:3).
Błąd przy redukcji: 3x+2=75.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla trzech kolejnych liczb naturalnych o danej sumie.
Zadanie 13.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Ojciec jest 4 razy starszy od syna. Za 6 lat ojciec będzie 3 razy starszy od syna. Ile lat ma teraz syn, a ile ojciec?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Syn ma 12 lat, ojciec ma 48 lat.
Rozwiązanie
Oznaczasz teraźniejszy wiek syna przez x i zapisujesz wiek obu osób teraz oraz za 6 lat.
Teraz: syn x, ojciec 4x.
Za 6 lat: syn x+6, ojciec 4x+6.
Równanie: 4x+6=3(x+6).
4x+6=3x+18, więc x=12.
Syn ma 12 lat, ojciec 4⋅12=48 lat. Sprawdzenie: za 6 lat 54=3⋅18.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne wyrażenia na wiek za 6 lat: x+6 i 4x+6. 1 p. — poprawne równanie 4x+6=3(x+6) i jego rozwiązanie: x=12. 1 p. — poprawna odpowiedź: syn 12 lat, ojciec 48 lat. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wiek ojca za 6 lat jako 4(x+6) (mnoży przez 4 po upływie czasu).
Dodaje 6 tylko do jednej osoby.
Podanie samego wieku syna i brak wieku ojca.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dotyczące wieku w dwóch momentach czasu i rozwiązać je.
Zadanie 14.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Która liczba jest rozwiązaniem równania 3x−5=x+9?
A.−2
B.2
C.7
D.14
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Rozwiązujesz równanie albo podstawiasz kolejne liczby, aż obie strony będą równe.
3x−x=9+5.
2x=14.
x=7. Sprawdzenie: 3⋅7−5=16 i 7+9=16. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Podstaw każdą liczbę. Dla 7: lewa strona 16, prawa strona 16. Dla pozostałych liczb strony są różne.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Przenosi liczby ze złym znakiem: 2x=5−9.
B) Odejmuje 9 zamiast dodać do 5: 2x=4.
D) Nie dzieli przez 2.
Sprawdzana umiejętność: Wskazać liczbę, która jest rozwiązaniem równania.
Zadanie 15.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Liczba −2 jest rozwiązaniem równania 5x+a=7. Liczba a jest równa
A.−17
B.−3
C.3
D.17
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Podstawiasz x=−2 do równania i rozwiązujesz je ze względu na a.
5⋅(−2)+a=7.
−10+a=7.
a=17. Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Przenosi z błędami znaków: a=−7−10.
B) Przyjmuje a=7−10 (pomija, że −10 trzeba przenieść ze zmianą znaku).
C) Liczy a=10−7.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć parametr w równaniu, wiedząc, że dana liczba jest jego rozwiązaniem.
Zadanie 16.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Obwód prostokąta jest równy 54 cm. Jeden bok jest o 5 cm dłuższy od drugiego. Oblicz długości boków tego prostokąta.
Odpowiedź
Odpowiedź:Boki mają długości 11 cm i 16 cm.
Rozwiązanie
Oznaczasz krótszy bok przez x, zapisujesz obwód i rozwiązujesz równanie.
Boki: x i x+5.
Obwód: 2(x+x+5)=54.
2x+5=27, więc x=11.
Drugi bok: 11+5=16. Sprawdzenie: 2⋅(11+16)=54.
Inny sposób
Półobwód: 54:2=27. Boki różnią się o 5, więc krótszy to (27−5):2=11, a dłuższy 16.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 2(x+x+5)=54 (lub równoważne). 1 p. — poprawne długości boków: 11 cm i 16 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Obwód jako x+x+5=54 (zapomina o drugiej parze boków).
Podanie tylko jednego boku.
Błąd przy równaniu: 4x+5=54.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z obwodu prostokąta o bokach zależnych od jednej niewiadomej.
Zadanie 17.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Kąty trójkąta mają miary: α, 2α oraz α+40∘. Oblicz miary tych kątów.
Odpowiedź
Odpowiedź:Kąty mają miary 35∘, 70∘ i 75∘.
Rozwiązanie
Suma kątów trójkąta jest równa 180∘, więc zapisujesz równanie i rozwiązujesz je.
α+2α+(α+40∘)=180∘.
4α+40∘=180∘, więc 4α=140∘.
α=35∘, a pozostałe kąty to 2α=70∘ i α+40∘=75∘.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: α+2α+(α+40∘)=180∘. 1 p. — poprawne miary wszystkich trzech kątów: 35∘, 70∘, 75∘. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Przyjmuje sumę 360∘ (jak w czworokącie).
Podaje tylko α=35∘.
Zapomina o 40∘ w trzecim kącie przy obliczaniu miary.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z sumy kątów trójkąta, gdy kąty są zapisane jako wyrażenia z jedną niewiadomą.
Zadanie 18.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Podstawa trójkąta równoramiennego jest o 6 cm krótsza od ramienia. Obwód tego trójkąta jest równy 45 cm. Oblicz długości boków i sprawdź, czy taki trójkąt istnieje.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Ramiona mają po 17 cm, podstawa 11 cm. Trójkąt istnieje.
Rozwiązanie
Oznaczasz ramię przez x, zapisujesz podstawę i obwód, a potem sprawdzasz nierówność trójkąta.
Ramię: x, podstawa: x−6.
Obwód: x+x+(x−6)=45.
3x−6=45, więc 3x=51 i x=17.
Podstawa: 17−6=11 cm.
Nierówność trójkąta: 11<17+17=34 oraz 17<17+11=28, więc trójkąt istnieje.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: x+x+(x−6)=45. 1 p. — poprawne długości boków: ramiona 17 cm, podstawa 11 cm. 1 p. — sprawdzenie, że suma dwóch boków jest większa od trzeciego, i wniosek o istnieniu trójkąta. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Obwód jako x+x+6=45 albo podstawa jako x+6.
Podanie tylko długości ramienia.
Brak sprawdzenia nierówności trójkąta.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z obwodu trójkąta równoramiennego i sprawdzić istnienie trójkąta.
Zadanie 19.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Pociąg jechał 3 godziny ze stałą prędkością i przejechał 252 km. Z jaką prędkością jechał ten pociąg?
A.84 km/h
B.249 km/h
C.255 km/h
D.756 km/h
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Oznaczasz prędkość przez v i zapisujesz równanie: prędkość razy czas jest równa drodze.
v⋅3=252.
v=252:3=84.
Pociąg jechał z prędkością 84 km/h. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Odejmuje czas od drogi: 252−3.
C) Dodaje czas do drogi: 252+3.
D) Mnoży zamiast dzielić: 252⋅3.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć prędkość ruchu jednostajnego z równania drogi.
Zadanie 20.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Dwa miasta dzieli odległość 90 km. Z jednego z nich wyjechał rowerzysta z prędkością 18 km/h, a z drugiego jednocześnie wyjechał naprzeciw niego drugi rowerzysta z prędkością 12 km/h. Po ilu godzinach się spotkają?
Odpowiedź
Odpowiedź:Po 3 godzinach.
Rozwiązanie
Oznaczasz czas jazdy przez t. Drogi obu rowerzystów dają razem 90 km.
Droga pierwszego: 18t. Droga drugiego: 12t.
Równanie: 18t+12t=90.
30t=90, więc t=3.
Rowerzyści spotkają się po 3 godzinach.
Inny sposób
Prędkość zbliżania się rowerzystów: 18+12=30 km/h. Czas: 90:30=3 godziny.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 18t+12t=90. 1 p. — poprawny wynik: 3 godziny. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Równanie 18t−12t=90 (odejmuje drogi, jak przy dogonieniu).
Dzielenie 90:18=5 albo 90:12=7,5 (uwzględnia tylko jednego rowerzystę).
Podanie wyniku w km zamiast w godzinach.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla dwóch ciał poruszających się naprzeciw siebie i obliczyć czas spotkania.
Zadanie 21.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Pan Adam wyjechał z miasta samochodem o 8:00 z prędkością 40 km/h. O 9:00 z tego samego miasta w tę samą stronę wyjechał pan Bartosz z prędkością 60 km/h. O której godzinie pan Bartosz dogoni pana Adama i w jakiej odległości od miasta to nastąpi?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Pan Bartosz dogoni pana Adama o 11:00, w odległości 120 km od miasta.
Rozwiązanie
Oznaczasz czas jazdy pana Bartosza przez t godzin, a czas jazdy pana Adama przez t+1.
Droga pana Adama: 40(t+1). Droga pana Bartosza: 60t.
Przy spotkaniu drogi są równe: 40(t+1)=60t.
40t+40=60t, więc 20t=40 i t=2.
Pan Bartosz jedzie 2 godziny od 9:00, czyli dogoni pana Adama o 11:00.
Droga: 60⋅2=120 km. Sprawdzenie: pan Adam jedzie 3 godziny, 40⋅3=120 km.
Inny sposób
Po godzinie jazdy pan Adam ma przewagę 40 km. Pan Bartosz zmniejsza ją o 60−40=20 km na godzinę, więc dogoni go po 40:20=2 godzinach, czyli o 11:00.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne zapisanie dróg: 40(t+1) i 60t oraz równania 40(t+1)=60t. 1 p. — poprawny czas: t=2 godziny, czyli godzina 11:00. 1 p. — poprawna odległość od miasta: 120 km. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Czas pana Adama jako t−1 zamiast t+1.
Równanie 40t=60(t+1) (zamienione prędkości).
Podanie godziny 2:00 zamiast 11:00 (czas jazdy zamiast godziny zegarowej).
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla pościgu, w którym jeden uczestnik wyjechał później, i obliczyć czas oraz miejsce dogonienia.
Zadanie 22.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Po obniżce ceny o 20% buty kosztują 120 zł. Ile złotych kosztowały te buty przed obniżką?
A.96
B.140
C.144
D.150
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Cena przed obniżką to x. Po obniżce o 20% buty kosztują 80% pierwotnej ceny.
0,8x=120.
x=120:0,8=150.
Buty kosztowały 150 zł. Poprawna jest odpowiedź D.
Inny sposób
Sprawdź: 20% ze 150 zł to 30 zł, a 150−30=120. Odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Liczy 80% ceny 120 zł: 120⋅0,8.
B) Dodaje 20 zł do ceny końcowej.
C) Liczy 20% z ceny po obniżce: 120⋅1,2.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć cenę przed obniżką, znając cenę po obniżce procentowej.
Zadanie 23.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Po podwyżce o 15% bilet miesięczny kosztuje 69 zł. Oblicz, ile kosztował ten bilet przed podwyżką.
Odpowiedź
Odpowiedź:60 zł
Rozwiązanie
Cena przed podwyżką to x. Po podwyżce o 15% bilet kosztuje 115% pierwotnej ceny.
1,15x=69.
x=69:1,15=60.
Przed podwyżką bilet kosztował 60 zł. Sprawdzenie: 60⋅1,15=69.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 1,15x=69. 1 p. — poprawny wynik: 60 zł. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Odejmowanie 15% od 69 zł: 69⋅0,85=58,65 zł.
Równanie 0,15x=69.
Odejmowanie 15 zł od ceny: 69−15=54.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć cenę przed podwyżką, znając cenę po podwyżce procentowej.
Zadanie 24.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Cenę pewnego towaru najpierw obniżono o 10%, a potem otrzymaną cenę podwyższono o 20%. Po tych zmianach towar kosztuje 270 zł. Oblicz cenę towaru przed obniżką.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:250 zł
Rozwiązanie
Cena początkowa to x. Zapisujesz cenę po obniżce, potem po podwyżce, i przyrównujesz do 270 zł.
Po obniżce o 10%: 0,9x.
Po podwyżce o 20%: 1,2⋅0,9x=1,08x.
Równanie: 1,08x=270.
x=270:1,08=250.
Sprawdzenie: 250⋅0,9=225, a 225⋅1,2=270.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna cena po obniżce: 0,9x. 1 p. — poprawne równanie: 1,2⋅0,9x=270 (lub 1,08x=270). 1 p. — poprawny wynik: 250 zł. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dodanie procentów: 0,9x+0,2x (zmiany 10% i 20% liczone od tej samej ceny).
Przyjęcie, że −10% i +20% daje +10%: 1,1x=270.
Podanie ceny po obniżce (225 zł) zamiast ceny początkowej.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla dwóch kolejnych zmian ceny o różnych procentach i obliczyć cenę początkową.
Zadanie 25.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Kąty przyległe α i β spełniają warunek β=4α. Miara kąta β jest równa
A.36∘
B.45∘
C.144∘
D.176∘
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Kąty przyległe dopełniają się do 180∘.
α+β=180∘, czyli α+4α=180∘.
5α=180∘, więc α=36∘.
β=4⋅36∘=144∘. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Kąty są w stosunku 1:4, czyli 5 równych części. Jedna część: 180∘:5=36∘. Kąt β ma 4 części: 144∘.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje miarę kąta α zamiast β.
B) Dzieli 180∘ przez 4.
D) Odejmuje 4∘ od 180∘ (traktuje 4 jako liczbę stopni).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć miarę kąta przyległego na podstawie równania z sumy kątów przyległych.
Zadanie 26.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
W równoległoboku jeden kąt jest o 50∘ większy od sąsiedniego. Jaką miarę ma mniejszy z tych kątów?
A.65∘
B.115∘
C.130∘
D.155∘
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Sąsiednie kąty równoległoboku dopełniają się do 180∘.
Mniejszy kąt: x, większy: x+50∘.
x+(x+50∘)=180∘.
2x=130∘, więc x=65∘. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Podaje miarę większego kąta (115∘).
C) Odejmuje 50∘ od 180∘ i nie dzieli przez 2.
D) Przyjmuje sumę 360∘ dla dwóch sąsiednich kątów.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć mniejszy kąt równoległoboku, gdy znana jest różnica sąsiednich kątów.
Zadanie 27.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Trapez ma wysokość 6 cm i pole 60 cm². Jedna z jego podstaw jest o 4 cm dłuższa od drugiej. Oblicz długości podstaw tego trapezu.
Odpowiedź
Odpowiedź:Podstawy mają długości 8 cm i 12 cm.
Rozwiązanie
Oznaczasz krótszą podstawę przez a i wstawiasz do wzoru na pole trapezu.
Podstawy: a i a+4.
21(a+a+4)⋅6=60.
3(2a+4)=60, więc 2a+4=20 i a=8.
Podstawy: 8 cm i 8+4=12 cm.
Inny sposób
Z pola: 21(a+b)⋅6=60, więc a+b=20. Podstawy różnią się o 4, więc a=(20−4):2=8 i b=12.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 21(a+a+4)⋅6=60. 1 p. — poprawne długości podstaw: 8 cm i 12 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wzór na pole bez 21: (a+a+4)⋅6=60.
Podanie tylko krótszej podstawy.
Błąd przy mnożeniu: 21⋅6=2.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z pola trapezu o podstawach zależnych od jednej niewiadomej.
Zadanie 28.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
Obwód kwadratu jest równy obwodowi trójkąta równobocznego. Bok trójkąta jest o 2 cm dłuższy od boku kwadratu. Oblicz obwód każdej z tych figur.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Obwód każdej figury jest równy 24 cm.
Rozwiązanie
Oznaczasz bok kwadratu przez a, a bok trójkąta zapisujesz jako a+2.
Obwód kwadratu: 4a. Obwód trójkąta: 3(a+2).
Obwody są równe: 4a=3(a+2).
4a=3a+6, więc a=6.
Obwód kwadratu: 4⋅6=24 cm. Bok trójkąta: 8 cm, obwód: 3⋅8=24 cm.
Inny sposób
Obwody są równe, więc bok kwadratu to 43 boku trójkąta. Bok trójkąta: x, bok kwadratu: x−2. Równanie: 4(x−2)=3x, więc x=8 i obwód 24 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 4a=3(a+2). 1 p. — poprawny bok kwadratu: a=6 cm. 1 p. — poprawny obwód: 24 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Obwód trójkąta jako 3a+2 (dodaje 2 tylko raz).
Obwód kwadratu jako 2a.
Podanie boku a=6 cm jako obwodu.
Sprawdzana umiejętność: Porównać obwody dwóch figur i znaleźć bok kwadratu z równania.
Zadanie 29.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Suma trzech kolejnych liczb parzystych jest równa 138. Największa z tych liczb jest równa
A.44
B.46
C.47
D.48
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Kolejne liczby parzyste różnią się o 2. Oznaczasz najmniejszą przez x.
x+(x+2)+(x+4)=138.
3x+6=138, więc 3x=132 i x=44.
Liczby: 44, 46, 48. Największa to 48. Poprawna jest odpowiedź D.
Inny sposób
Środkowa liczba: 138:3=46. Liczby: 44, 46, 48.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje najmniejszą liczbę zamiast największej.
B) Podaje środkową liczbę (138:3).
C) Traktuje liczby jako kolejne naturalne: 45, 46, 47.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć największą z trzech kolejnych liczb parzystych o danej sumie.
Zadanie 30.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W liczbie dwucyfrowej cyfra dziesiątek jest o 3 większa od cyfry jedności. Suma cyfr tej liczby jest równa 11. Jaka to liczba?
Odpowiedź
Odpowiedź:74
Rozwiązanie
Oznaczasz cyfrę jedności przez x, a cyfrę dziesiątek zapisujesz za pomocą x.
Cyfra jedności: x, cyfra dziesiątek: x+3.
x+(x+3)=11.
2x=8, więc x=4, a cyfra dziesiątek to 7.
Liczba to 74.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: x+(x+3)=11. 1 p. — poprawna liczba: 74. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Podanie 47 (zamiana cyfr miejscami).
Podanie tylko cyfr (7 i 4) bez zapisania liczby.
Cyfra dziesiątek jako x−3.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć liczbę dwucyfrową, gdy znana jest różnica i suma jej cyfr.
Zadanie 31.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Suma cyfr pewnej liczby dwucyfrowej jest równa 9. Po zamianie cyfr miejscami otrzymano liczbę o 27 większą od danej. Znajdź tę liczbę.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:36
Rozwiązanie
Oznaczasz cyfrę jedności przez x, a cyfrę dziesiątek zapisujesz jako 9−x.
Liczba: 10(9−x)+x=90−9x.
Po zamianie cyfr: 10x+(9−x)=9x+9.
Równanie: (9x+9)−(90−9x)=27.
18x−81=27, więc 18x=108 i x=6.
Cyfra jedności 6, cyfra dziesiątek 3, liczba 36. Sprawdzenie: 63−36=27.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny zapis liczby (90−9x) i liczby po zamianie cyfr (9x+9). 1 p. — poprawne równanie (9x+9)−(90−9x)=27 i jego rozwiązanie x=6. 1 p. — poprawna liczba: 36. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zapis liczby jako x+(9−x)=9 (suma cyfr zamiast liczby).
Odejmowanie w złej kolejności: (90−9x)−(9x+9)=27.
Podanie liczby po zamianie (63) zamiast danej.
Sprawdzana umiejętność: Zapisać liczbę dwucyfrową i liczbę z zamienionymi cyframi za pomocą jednej niewiadomej i rozwiązać równanie.
Zadanie 32.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Rozwiązaniem równania 4x+3=8 jest liczba
A.1,25
B.20
C.32
D.44
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Przenosisz 3 na prawą stronę, a potem mnożysz obie strony przez 4.
4x=8−3=5.
x=5⋅4=20. Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Pomnóż całe równanie przez 4: x+12=32, więc x=20.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dzieli przez 4 zamiast mnożyć: 5:4=1,25.
C) Pomija odjęcie 3: x=8⋅4.
D) Dodaje 3 zamiast odjąć: 11⋅4.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie liniowe z ułamkiem po stronie niewiadomej.
Zadanie 33.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozwiązaniem równania 0,3x+0,7=2,5 jest liczba
A.0,6
B.6
C.1032
D.60
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Przenosisz 0,7 na prawą stronę i dzielisz przez 0,3.
0,3x=2,5−0,7=1,8.
x=1,8:0,3=6. Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Pomnóż równanie przez 10: 3x+7=25, więc 3x=18 i x=6.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Przesuwa przecinek w złą stronę: 1,8:3.
C) Dodaje 0,7 zamiast odjąć: 3,2:0,3.
D) Przesuwa przecinek o dwa miejsca w złą stronę.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z liczbami dziesiętnymi.
Zadanie 34.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Na dwóch półkach stoi razem 60 książek. Po przełożeniu 8 książek z pierwszej półki na drugą na obu półkach było tyle samo książek. Ile książek było na początku na pierwszej półce?
A.22
B.30
C.38
D.46
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Oznaczasz liczbę książek na pierwszej półce przez x, wtedy na drugiej jest 60−x.
Po przełożeniu: pierwsza półka x−8, druga 60−x+8.
x−8=68−x.
2x=76, więc x=38. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Po przełożeniu na każdej półce jest po 30 książek. Pierwsza półka oddała 8, więc na początku miała 30+8=38.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje liczbę książek na drugiej półce na początku.
B) Dzieli 60 na pół i pomija przełożenie.
D) Zapisuje x+8=68−x (dodaje książki do pierwszej półki).
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla przełożenia przedmiotów między dwiema półkami, aby liczby się zrównały.
Zadanie 35.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Trzy osoby dostały razem 140 zł. Ola dostała x zł, Ela o 20 zł więcej niż Ola, a Basia dwa razy tyle, co Ola. Ile złotych dostała każda z nich?
Odpowiedź
Odpowiedź:Ola dostała 30 zł, Ela 50 zł, Basia 60 zł.
Rozwiązanie
Zapisujesz kwoty za pomocą x i przyrównujesz ich sumę do 140 zł.
Ola: x, Ela: x+20, Basia: 2x.
x+(x+20)+2x=140.
4x+20=140, więc 4x=120 i x=30.
Ola 30 zł, Ela 50 zł, Basia 60 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: x+(x+20)+2x=140. 1 p. — poprawne kwoty wszystkich trzech osób: 30 zł, 50 zł, 60 zł. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Kwota Basi jako x+2 (zamiast 2x).
Podanie tylko kwoty Oli.
Błąd przy redukcji: 4x+20 zapisane jako 5x.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla trzech kwot zależnych od jednej niewiadomej o danej sumie.
Zadanie 36.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Rowerzyści pokonali trasę w trzech etapach. Pierwszego dnia przejechali 40% całej trasy, drugiego dnia 53 tego, co zostało po pierwszym dniu, a trzeciego dnia pozostałe 36 km. Oblicz długość całej trasy.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:150 km
Rozwiązanie
Oznaczasz długość trasy przez x i zapisujesz, ile przejechano każdego dnia.
Po pierwszym dniu zostało 60% trasy, czyli 0,6x.
Drugiego dnia: 53⋅0,6x=0,36x.
Po drugim dniu zostało: 0,6x−0,36x=0,24x.
Równanie: 0,24x=36.
x=36:0,24=150 km. Sprawdzenie: 60+54+36=150.
Inny sposób
Podaj trasę jako 100 jednostek: pierwszego dnia 40, zostaje 60. Drugiego dnia 53⋅60=36, zostaje 24. Skoro 24 jednostki to 36 km, to 1 jednostka to 1,5 km, a trasa ma 150 km.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna długość reszty po pierwszym dniu: 0,6x i drugiego etapu: 0,36x. 1 p. — poprawne równanie: 0,24x=36. 1 p. — poprawny wynik: 150 km. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Liczy 53 całej trasy zamiast 53 pozostałej części.
Przyjmuje, że 36 km to 60% trasy.
Dodaje procenty: 40%+60%=100% (nie uwzględnia trzeciego dnia).
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z podziału trasy na etapy podanych w procentach i w ułamku reszty.
Zadanie 37.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Średnia arytmetyczna dwóch liczb a i b jest równa s=2a+b. Wyznacz z tego wzoru b.
A.b=s−2a
B.b=2s−a
C.b=2s+a
D.b=2s−a
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Mnożysz obie strony przez 2, a potem odejmujesz a.
2s=a+b.
b=2s−a. Poprawna jest odpowiedź D.
Inny sposób
Podstaw liczby: a=4, b=10 daje s=7. Sprawdź wariant D: 2⋅7−4=10. Wariant D zgadza się z b.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Odejmuje 2a od s i nie mnoży przez 2 drugiej strony.
B) Dzieli przez 2 zamiast pomnożyć.
C) Dodaje a zamiast odjąć.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć jedną z liczb ze wzoru na średnią arytmetyczną dwóch liczb.
Zadanie 38.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Pole rombu o przekątnych e i f jest równe P=21ef. Wyznacz z tego wzoru f.
A.f=2eP
B.f=e2P
C.f=2Pe
D.f=2P−e
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Pozbywasz się ułamka, a potem dzielisz przez e.
2P=ef.
f=e2P. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dzieli przez 2 zamiast pomnożyć przez 2.
C) Mnoży przez e zamiast podzielić.
D) Odejmuje e zamiast dzielić.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć przekątną rombu ze wzoru na pole.
Zadanie 39.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Suma miar kątów wewnętrznych wielokąta o n bokach wyraża się wzorem S=(n−2)⋅180∘. Wyznacz z tego wzoru n, a następnie oblicz n dla S=1260∘.
Odpowiedź
Odpowiedź:n=180∘S+2, a dla S=1260∘ jest n=9.
Rozwiązanie
Dzielisz obie strony przez 180∘, a potem dodajesz 2.
180∘S=n−2.
n=180∘S+2.
Dla S=1260∘: n=180∘1260∘+2=7+2=9.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny wzór na n (lub n−2=180∘S). 1 p. — poprawna wartość: n=9. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
n=180∘S−2 (odejmuje zamiast dodać 2).
n=180∘S (pomija 2).
n=180∘−2S (dzieli przez zły wyraz).
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć liczbę boków wielokąta ze wzoru na sumę kątów i obliczyć ją dla danej sumy.
Zadanie 40.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Sklep miesza 2 kg orzechów po 40 zł za kilogram z x kg rodzynek po 20 zł za kilogram. Cena 1 kg otrzymanej mieszanki to 28 zł. Ile kilogramów rodzynek dodano?
A.0,5
B.2
C.3
D.10
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Koszt całej mieszanki to cena kilograma razy masa mieszanki.
Koszt składników: 2⋅40+20x=80+20x.
Masa mieszanki: 2+x kg, więc koszt to 28(2+x)=56+28x.
80+20x=56+28x, więc 24=8x i x=3.
Dodano 3 kg rodzynek. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Odchylenie od ceny mieszanki: orzechy 40−28=12 zł, rodzynki 28−20=8 zł. Masy są w stosunku odwrotnym: 2⋅12=x⋅8, więc x=3.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dodaje współczynniki zamiast je odjąć: 24=48x.
B) Przyjmuje równe masy składników.
D) Pomija masę orzechów w masie mieszanki: 80+20x=28x.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla mieszanki o danej cenie jednego kilograma i wyznaczyć masę drugiego składnika.
Zadanie 41.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Masz 200 g roztworu soli o stężeniu 5%. Ile gramów wody trzeba dolać do tego roztworu, aby otrzymać roztwór o stężeniu 2%?
Odpowiedź
Odpowiedź:300 g wody
Rozwiązanie
Masa soli w roztworze nie zmienia się po dolaniu wody.
Masa soli: 5% z 200 g to 10 g.
Po dolaniu x g wody roztwór ma masę 200+x, a sól to 2% tej masy: 0,02(200+x)=10.
200+x=500, więc x=300.
Trzeba dolać 300 g wody.
Inny sposób
Przy tej samej masie soli stężenie 5% zmieniło się na 2%, czyli roztwór ma masę 25 razy większą: 2,5⋅200=500 g. Dolano 500−200=300 g.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne obliczenie masy soli (10 g) i zapisanie równania 0,02(200+x)=10. 1 p. — poprawny wynik: 300 g. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Obliczenie nowej masy roztworu (500 g) i podanie jej jako masy wody.
Liczy 3% z 200 g (6 g) zamiast zachować masę soli.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć masę wody potrzebnej do rozcieńczenia roztworu do danego stężenia.
Zadanie 42.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Masz 300 g roztworu soli o stężeniu 10%. Ile gramów soli trzeba dosypać do tego roztworu, aby otrzymać roztwór o stężeniu 20%?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:37,5 g soli
Rozwiązanie
Dosypana sól zwiększa i masę soli, i masę całego roztworu.
Masa soli na początku: 10% z 300 g to 30 g.
Po dosypaniu x g soli: masa soli 30+x, masa roztworu 300+x.
Równanie: 30+x=0,2(300+x).
30+x=60+0,2x, więc 0,8x=30 i x=37,5.
Trzeba dosypać 37,5 g soli. Sprawdzenie: 337,567,5=0,2.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna masa soli na początku: 30 g. 1 p. — poprawne równanie: 30+x=0,2(300+x). 1 p. — poprawny wynik: x=37,5 g. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Równanie 30+x=0,2⋅300 (nie uwzględnia, że masa roztworu rośnie): wychodzi x=30.
Liczenie 20% z 300 g jako szukanej masy soli.
Błąd przy dzieleniu: 30:0,8=24.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć masę soli, którą trzeba dosypać do roztworu, aby osiągnąć wyższe stężenie.
Zadanie 43.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
W portfelu jest 11 banknotów o wartości 20 zł i 50 zł. Razem jest w nim 400 zł. Ile jest banknotów 20-złotowych?
A.4
B.5
C.6
D.7
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Oznaczasz liczbę banknotów 20-złotowych przez x, wtedy banknotów 50-złotowych jest 11−x.
20x+50(11−x)=400.
20x+550−50x=400, więc −30x=−150.
x=5. Banknotów 20-złotowych jest 5, a 50-złotowych 6. Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Gdyby wszystkie banknoty były po 20 zł, razem byłoby 220 zł. Brakuje 180 zł. Każde zastąpienie banknotu 20 zł banknotem 50 zł daje 30 zł więcej, więc banknotów 50-złotowych jest 180:30=6, a 20-złotowych 5.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Błąd w przenoszeniu wyrazów: −30x=−120.
C) Podaje liczbę banknotów 50-złotowych.
D) Zapisuje równanie 20(11−x)+50x=400 i odpowiada na zły składnik.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla liczby banknotów dwóch nominałów o danej łącznej liczbie i wartości.
Zadanie 44.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Pierwszy kran napełnia basen w 6 godzin, a drugi w 3 godziny. Po ilu godzinach napełnią basen oba krany otwarte jednocześnie?
Odpowiedź
Odpowiedź:Po 2 godzinach.
Rozwiązanie
Zapisujesz, jaką część basenu napełnia każdy kran w jednej godzinie, i dodajesz je.
Pierwszy kran: 61 basenu na godzinę, drugi: 31.
Po x godzinach: 6x+3x=1.
Mnożysz przez 6: x+2x=6, więc x=2.
Oba krany napełnią basen w 2 godziny.
Inny sposób
W ciągu godziny razem napełniają 61+31=21 basenu, więc cały napełnią w 2 godziny.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 6x+3x=1 (lub równoważne). 1 p. — poprawny wynik: 2 godziny. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dodawanie czasów: 6+3=9 godzin.
Średnia czasów: 4,5 godziny.
Równanie 6x+3x=2 (zamiast 1 całego basenu).
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z ułamkami dla wspólnej pracy dwóch urządzeń.
Zadanie 45.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Pierwszy robotnik wykonałby pewną pracę w 8 dni, a drugi w 12 dni. Najpierw pracowali razem przez 2 dni, a potem drugi robotnik dokończył pracę sam. Ile dni pracował samodzielnie drugi robotnik?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:7 dni
Rozwiązanie
Całą pracę traktujesz jako 1 i zapisujesz, jaką część pracy każdy robotnik wykonuje w ciągu dnia.
Pierwszy: 81 dziennie, drugi: 121 dziennie.
Razem przez 2 dni: 2⋅(81+121)=2⋅245=125 pracy.
Drugi pracuje jeszcze x dni: 125+12x=1.
5+x=12, więc x=7.
Drugi robotnik pracował samodzielnie 7 dni.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne dzienne wydajności: 81 i 121 pracy. 1 p. — poprawne równanie: 2⋅(81+121)+12x=1 (lub równoważne). 1 p. — poprawny wynik: x=7 dni. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dodawanie dni: 2+8+12.
Liczenie pracy wspólnej bez mnożenia przez 2 dni.
Odpowiedź 127 pracy zamiast liczby dni.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla pracy, w której po wspólnej części dalszą pracę kończy jeden wykonawca.
Zadanie 46.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Rozwiązaniem równania 2x+1=x−3 jest liczba
A.−4
B.−2
C.2
D.4
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Przenosisz wyrazy z x na lewą stronę, a liczby na prawą.
2x−x=−3−1.
x=−4. Poprawna jest odpowiedź A.
Inny sposób
Sprawdź podstawieniem: dla x=−4 lewa strona to 2⋅(−4)+1=−7, prawa −4−3=−7.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Przenosi 1 bez zmiany znaku: −3+1.
C) Zmienia oba znaki w przeniesionych wyrazach: 3−1.
D) Pomija znak minus w wyniku.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z niewiadomą po obu stronach, którego rozwiązaniem jest liczba ujemna.
Zadanie 47.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozwiązaniem równania 2(3x−1)−3(x+2)=−2x+7 jest liczba
A.−0,2
B.0,6
C.3
D.15
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Opuszczasz nawiasy, redukujesz lewą stronę, a potem przenosisz wyrazy.
6x−2−3x−6=−2x+7.
3x−8=−2x+7.
3x+2x=7+8, czyli 5x=15.
x=3. Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Przenosi −8 bez zmiany znaku: 5x=7−8.
B) Zapisuje −3(x+2)=−3x+6 i dostaje 5x=3.
D) Nie dzieli przez 5.
Sprawdzana umiejętność: Rozwiązać równanie z dwoma nawiasami po obu stronach z niewiadomą po obu stronach.
Zadanie 48.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Cztery kąty wewnętrzne czworokąta mają miary: x, x+20∘, 2x oraz 100∘. Oblicz miary tych kątów.
Odpowiedź
Odpowiedź:Kąty mają miary 60∘, 80∘, 120∘ i 100∘.
Rozwiązanie
Suma kątów czworokąta jest równa 360∘.
x+(x+20∘)+2x+100∘=360∘.
4x+120∘=360∘, więc 4x=240∘.
x=60∘, a pozostałe kąty to x+20∘=80∘ i 2x=120∘.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: x+(x+20∘)+2x+100∘=360∘. 1 p. — poprawne miary wszystkich czterech kątów: 60∘, 80∘, 120∘, 100∘. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Suma kątów 180∘ (jak w trójkącie).
Podanie tylko x=60∘.
Zapomina o kącie 100∘ w równaniu.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z sumy kątów czworokąta, gdy kąty zapisane są za pomocą jednej niewiadomej.
Zadanie 49.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Długość prostokąta jest 3 razy większa od jego szerokości. Gdy każdy bok tego prostokąta wydłużono o 2 cm, obwód nowego prostokąta wyniósł 48 cm. Oblicz pole prostokąta pierwotnego.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:75 cm²
Rozwiązanie
Oznaczasz szerokość pierwotnego prostokąta przez x, wtedy długość to 3x.
Boki nowego prostokąta: x+2 i 3x+2.
Obwód: 2[(x+2)+(3x+2)]=48.
2(4x+4)=48, więc 4x+4=24 i x=5.
Pierwotne boki: 5 cm i 15 cm.
Pole: 5⋅15=75 cm².
Inny sposób
Półobwód nowego prostokąta: 24 cm, czyli (x+2)+(3x+2)=24. Stąd 4x=20, x=5.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 2[(x+2)+(3x+2)]=48 (lub równoważne). 1 p. — poprawne boki pierwotnego prostokąta: 5 cm i 15 cm. 1 p. — poprawne pole: 75 cm². 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wydłużenie długości jako 3(x+2) (mnoży przez 3 po wydłużeniu).
Obwód nowego prostokąta zapisany jako (x+2)+(3x+2)=48 (bez drugiej pary boków).
Obliczenie pola prostokąta po wydłużeniu: 7⋅17=119 cm².
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie z obwodu prostokąta po zmianie boków i obliczyć pole prostokąta pierwotnego.
Zadanie 50.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
Rodzina kupiła 2 bilety normalne i 3 bilety ulgowe za łącznie 70 zł. Cena biletu ulgowego to połowa ceny biletu normalnego. Oblicz cenę biletu normalnego i cenę biletu ulgowego.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Bilet normalny kosztuje 20 zł, bilet ulgowy 10 zł.
Rozwiązanie
Oznaczasz cenę biletu normalnego przez x, a cenę ulgowego zapisujesz za pomocą x.
Bilet ulgowy: 0,5x.
Równanie: 2x+3⋅0,5x=70.
2x+1,5x=70, więc 3,5x=70.
x=20, a bilet ulgowy kosztuje 0,5⋅20=10 zł. Sprawdzenie: 2⋅20+3⋅10=70.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny zapis ceny biletu ulgowego: 0,5x. 1 p. — poprawne równanie: 2x+3⋅0,5x=70. 1 p. — poprawne ceny: 20 zł i 10 zł. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Cena ulgowa jako x+0,5 albo x−0,5.
Równanie 2x+3x=70 (nie uwzględnia zniżki).
Podanie tylko jednej z cen.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć równanie dla biletów normalnych i ulgowych, gdy cena ulgowa jest ułamkiem ceny normalnej.
Używamy plików cookies, żeby strona działała poprawnie i żebyśmy wiedzieli, które treści
są dla Was przydatne. Statystyki możesz odrzucić — strona zadziała tak samo. Polityka prywatności