W tej książce: obnizka, podwyzka, procent-liczby, zadanie-praktyczne, dopelnienie, jaki-procent, liczba-z-procentu, cena-wyjsciowa, dwie-zmiany, cena. 50 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.
Zadanie 1.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W bibliotece szkolnej jest 2500 książek. Książki popularnonaukowe stanowią 12% wszystkich książek w tej bibliotece.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Książek popularnonaukowych jest w tej bibliotece
A.30
B.300
C.2200
D.3000
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Szukamy 12% liczby 2500, czyli mnożymy tę liczbę przez 0,12.
12%⋅2500=0,12⋅2500=300
Można też policzyć częściami: 10% z 2500 to 250, a 2% to 50, więc razem 250+50=300.
W bibliotece jest 300 książek popularnonaukowych.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Pomnożenie przez 0,012 zamiast 0,12, czyli policzenie 1,2%: wynik 30 — wariant A. Błąd przy zamianie procentu na ułamek dziesiętny.
Podanie liczby pozostałych książek, czyli 88% z 2500: wynik 2200 — wariant C. Uczeń liczy poprawnie, ale odpowiada na inne pytanie.
Pomnożenie przez 1,2 zamiast przez 0,12: wynik 3000 — wariant D. Warto zapytać, czy część zbioru może być większa od całego zbioru.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie procentu danej liczby
Zadanie 2.(0–2 pkt)Poziom trudności: łatwe
Butelka napoju ma pojemność 1,5 l. Na etykiecie napisano, że sok owocowy stanowi 35% zawartości butelki.
Oblicz, ile mililitrów soku owocowego jest w tej butelce. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:525 ml
Rozwiązanie
Wynik ma być w mililitrach, więc najpierw zamieniamy pojemność butelki:
1,5 l =1500 ml
Teraz liczymy 35% z 1500:
0,35⋅1500=525
W butelce jest 525 ml soku owocowego.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zamiana 1,5 l na 1500 ml albo zapisanie działania 0,35⋅1,5 l. 1 p. — podanie wyniku 525 ml. 0 p. — brak poprawnej zamiany jednostek i brak poprawnego działania na procentach.
Typowe błędy
Policzenie 35% z 1,5 i podanie wyniku 0,525 jako liczby mililitrów. Sam rachunek jest dobry, ale wynik jest w litrach.
Zamiana 1,5 l na 150 ml — przesunięcie przecinka o jedno miejsce zamiast o trzy.
Podanie zawartości wody, czyli 65% pojemności, zamiast zawartości soku.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie procentu danej liczby po zamianie jednostek
Zadanie 3.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Działka ma powierzchnię 800 m2. 65% tej powierzchni obsiano trawą, a pozostałą część wyłożono kostką brukową.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Kostką brukową wyłożono powierzchnię równą
A.280 m2
B.520 m2
C.735 m2
D.1080 m2
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Trawa i kostka zajmują razem całą działkę, czyli 100% jej powierzchni. Na kostkę zostaje więc
100%−65%=35%
Liczymy 35% z 800 m2:
0,35⋅800=280
Kostką brukową wyłożono 280 m2.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Policzenie 65% z 800 i podanie 520 m2 — wariant B. Uczeń pomija słowo „pozostałą" i liczy powierzchnię trawy.
Odjęcie liczby 65 od 800: wynik 735 — wariant C. Procent to nie liczba jednostek; 65% z 800 m2 nie jest tym samym co 65 m2.
Pomnożenie przez 1,35: wynik 1080 — wariant D. Część działki nie może mieć większej powierzchni niż cała działka.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie dopełnienia procentowego danej liczby
Zadanie 4.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Szkolny samorząd zbiera pieniądze na sprzęt sportowy. Cel zbiórki to 4000 zł. W pierwszym tygodniu zebrano 30% tej kwoty, a w drugim tygodniu 25% tej kwoty.
Oblicz, ile złotych brakuje jeszcze do osiągnięcia celu zbiórki. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:1800 zł
Rozwiązanie
Oba tygodnie liczymy od tej samej kwoty 4000 zł, więc procenty można dodać:
30%+25%=55%
Do celu brakuje więc
100%−55%=45%
kwoty 4000 zł:
0,45⋅4000=1800
Do osiągnięcia celu brakuje 1800 zł.
Inny sposób
Można policzyć każdy tydzień osobno i odjąć od celu: 0,3⋅4000=1200 zł w pierwszym tygodniu, 0,25⋅4000=1000 zł w drugim, razem 2200 zł. Wtedy brakuje 4000−2200=1800 zł. Ta droga jest dłuższa, ale bezpieczniejsza, gdy uczeń nie jest pewien, czy procenty wolno dodać — a wolno właśnie dlatego, że oba liczy się od tej samej kwoty.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — ustalenie, że zebrano 55% kwoty, albo że brakuje 45% kwoty. 1 p. — podanie wyniku 1800 zł. 0 p. — brak poprawnego ustalenia brakującej części kwoty.
Typowe błędy
Podanie kwoty zebranej (2200 zł) zamiast brakującej.
Dodanie procentów do kwoty: 4000−30−25=3945 zł.
Liczenie drugiego tygodnia od kwoty, która została po pierwszym: 25% z 2800 zł. W tym zadaniu oba procenty są podane od celu zbiórki, a nie od reszty.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie procentu danej liczby przy dwóch częściach całości
Zadanie 5.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W sadzie rośnie 250 drzew owocowych, z czego 60 to grusze.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Grusze stanowią
A.2,4% drzew w tym sadzie
B.24% drzew w tym sadzie
C.76% drzew w tym sadzie
D.240% drzew w tym sadzie
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Pytamy, jaką częścią wszystkich drzew są grusze, więc dzielimy liczbę grusz przez liczbę wszystkich drzew:
25060=0,24
Ułamek dziesiętny zamieniamy na procent, mnożąc przez 100%:
0,24=24%
Grusze stanowią 24% drzew w tym sadzie.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Pominięcie mnożenia przez 100% i podanie 0,24 jako 2,4% — wariant A.
Podanie procentu pozostałych drzew: 250190=76% — wariant C.
Podzielenie większej liczby przez mniejszą, 60250, a potem dopasowanie wyniku do wariantu — wariant D. Grusze są częścią sadu, więc wynik musi być mniejszy od 100%.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie, jakim procentem jednej liczby jest druga liczba
Zadanie 6.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
W ankiecie o wyborze patrona szkoły wzięło udział 120 osób. Odpowiedź „tak" wybrało 30 osób, odpowiedź „nie" — 18 osób, a pozostałe osoby wybrały odpowiedź „nie wiem".
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Odpowiedź „nie wiem" wybrało
A.15% ankietowanych
B.25% ankietowanych
C.40% ankietowanych
D.60% ankietowanych
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Liczby osób, które wybrały „nie wiem", nie ma w treści — trzeba ją najpierw wyznaczyć. Odpowiedzi „tak" i „nie" dało razem
30+18=48
osób, więc „nie wiem" wybrało
120−48=72
osoby. Teraz dzielimy tę liczbę przez liczbę wszystkich ankietowanych:
12072=0,6=60%
Odpowiedź „nie wiem" wybrało 60% ankietowanych.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Policzenie procentu odpowiedzi „nie": 12018=15% — wariant A.
Policzenie procentu odpowiedzi „tak": 12030=25% — wariant B.
Policzenie procentu osób, które wybrały „tak" albo „nie": 12048=40% — wariant C. Uczeń zatrzymuje się na liczbie 48, zamiast odjąć ją od 120.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie, jakim procentem całości jest część wyznaczona z pozostałych danych
Zadanie 7.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Do sklepu dostarczono 2 kg jabłek. Po przebraniu okazało się, że 300 g jabłek jest zepsutych.
Oblicz, jaki procent masy dostarczonych jabłek stanowiły jabłka zepsute. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:15%
Rozwiązanie
Obie masy muszą być w tej samej jednostce, więc zamieniamy kilogramy na gramy:
2 kg =2000 g
Dzielimy masę jabłek zepsutych przez masę wszystkich jabłek:
2000300=0,15=15%
Jabłka zepsute stanowiły 15% masy dostarczonych jabłek.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie obu mas w tej samej jednostce, czyli 2 kg =2000 g albo 300 g =0,3 kg. 1 p. — podanie wyniku 15%. 0 p. — brak poprawnej zamiany jednostek i brak poprawnego ilorazu.
Typowe błędy
Podzielenie 300 przez 2 bez zamiany jednostek i podanie 150%. Część nie może stanowić więcej niż 100% całości.
Zamiana 2 kg na 200 g i wynik 150% — pomylenie kilogramów z dekagramami.
Podanie procentu jabłek dobrych (85%) zamiast zepsutych.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie, jakim procentem całości jest część, po zamianie jednostek masy
Zadanie 8.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Trasa rowerowa ma długość 40 km. Grupa rowerzystów przejechała już 14 km tej trasy.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Do końca trasy rowerzystom pozostało
A.14% długości trasy
B.35% długości trasy
C.65% długości trasy
D.86% długości trasy
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Najpierw liczymy, ile kilometrów zostało:
40−14=26
Teraz sprawdzamy, jaką częścią całej trasy jest 26 km:
4026=0,65=65%
Rowerzystom pozostało 65% długości trasy.
Inny sposób
Można najpierw policzyć, jaki procent trasy rowerzyści przejechali: 4014=35%, a potem odjąć ten procent od całości: 100%−35%=65%. Ta droga jest wygodna, gdy liczba pozostałych kilometrów nie dzieli się ładnie przez długość trasy.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Przepisanie liczby przejechanych kilometrów jako procentu: 14% — wariant A. Liczba kilometrów i procent trasy to dwie różne rzeczy.
Policzenie procentu trasy już przejechanej: 4014=35% — wariant B.
Odjęcie liczby kilometrów od 100%: 100−14=86 — wariant D. Procent odejmuje się od procentu, a nie od liczby kilometrów.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie, jaki procent całości stanowi pozostała część
Zadanie 9.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
W szkolnym konkursie wzięło udział 90 uczniów, co stanowi 18% wszystkich uczniów tej szkoły.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Do tej szkoły chodzi
A.16 uczniów
B.108 uczniów
C.500 uczniów
D.5000 uczniów
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Tu znamy część i wiemy, jakim jest procentem — szukamy całości. Oznaczmy liczbę wszystkich uczniów przez x. Wtedy 18% tej liczby to 90:
0,18⋅x=90
Dzielimy obie strony przez 0,18:
x=0,1890=189000=500
Do tej szkoły chodzi 500 uczniów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Pomnożenie zamiast podzielenia: 0,18⋅90=16,2 — wariant A. Całość musi być większa od swojej części.
Dodanie liczby 18 do 90 — wariant B. Procent nie jest liczbą uczniów.
Przesunięcie przecinka i dzielenie przez 0,018 — wariant D. Warto sprawdzić wynik: 18% z 5000 to 900, a nie 90.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie liczby, gdy dany jest jej procent
Zadanie 10.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W zbiorniku na deszczówkę jest 60 l wody, co stanowi 24% jego pojemności.
Oblicz pojemność tego zbiornika. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:250 l
Rozwiązanie
Oznaczmy pojemność zbiornika przez x. Wiemy, że 24% tej pojemności to 60 l:
0,24⋅x=60
Dzielimy obie strony przez 0,24:
x=0,2460=246000=250
Zbiornik ma pojemność 250 l.
Inny sposób
Można policzyć przez jeden procent. Jeśli 24% pojemności to 60 l, to 1% pojemności to 60:24=2,5 l. Cała pojemność to 100%, więc 100⋅2,5=250 l. Ta droga nie wymaga dzielenia przez ułamek dziesiętny i łatwiej ją policzyć w pamięci.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie równania 0,24⋅x=60 albo proporcji wiążącej 24% z 60 l. 1 p. — podanie wyniku 250 l. 0 p. — brak poprawnego równania i brak poprawnego wyniku.
Typowe błędy
Pomnożenie 60 przez 0,24 zamiast podzielenia: wynik 14,4 l. Zbiornik nie może być mniejszy od ilości wody, która w nim stoi.
Dopisanie brakujących 76% jako 76 l i podanie pojemności 136 l.
Podzielenie przez 0,76 zamiast przez 0,24, czyli pomylenie części wypełnionej z pustą.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie całości, gdy dany jest jej procent
Zadanie 11.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Na szkolny koncert przygotowano pewną liczbę biletów. Sprzedano 60% z nich, a niesprzedanych zostało 120 biletów.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Sprzedano
A.180 biletów
B.200 biletów
C.300 biletów
D.320 biletów
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Podany procent dotyczy biletów sprzedanych, a podana liczba — niesprzedanych, więc najpierw trzeba je do siebie dopasować. Niesprzedane bilety to
100%−60%=40%
wszystkich biletów. Oznaczmy liczbę wszystkich biletów przez x:
0,4⋅x=120,x=0,4120=300
Sprzedano 60% z 300 biletów:
0,6⋅300=180
Sprzedano 180 biletów.
Inny sposób
Można porównać same procenty. Biletów niesprzedanych jest 40%, a sprzedanych 60%, czyli półtora raza więcej. Zatem sprzedano 1,5⋅120=180 biletów, bez wyznaczania liczby wszystkich biletów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podzielenie 120 przez 0,6 — wariant B. Liczba 120 odpowiada 40%, a nie 60%.
Podanie liczby wszystkich biletów zamiast sprzedanych — wariant C. Rachunek jest poprawny, ale to odpowiedź na inne pytanie.
Dodanie do wyniku z wariantu B liczby biletów niesprzedanych — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie części całości, gdy dana jest liczebność dopełnienia i jego procent
Zadanie 12.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W pewnej klasie 8 uczniów nie oddało pracy domowej, co stanowi 25% wszystkich uczniów tej klasy.
Oblicz, ilu uczniów tej klasy oddało pracę domową. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:24 uczniów
Rozwiązanie
Najpierw wyznaczamy liczbę wszystkich uczniów. Skoro 8 uczniów to 25% klasy, czyli jej czwarta część, to cała klasa jest cztery razy liczniejsza:
4⋅8=32
Pracę domową oddali pozostali uczniowie:
32−8=24
Pracę domową oddało 24 uczniów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — ustalenie, że w klasie jest 32 uczniów. 1 p. — podanie wyniku 24 uczniów. 0 p. — brak poprawnej liczby uczniów w klasie i brak poprawnego wyniku.
Typowe błędy
Podanie liczby wszystkich uczniów (32) jako odpowiedzi — pominięcie ostatniego kroku.
Policzenie 25% z 8 i podanie wyniku 2. Dana liczba jest już częścią, a nie całością.
Podanie 75 jako liczby uczniów, którzy oddali pracę — przepisanie procentu zamiast policzenia 75% z 32.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie całości z danego procentu i wyznaczanie pozostałej części
Zadanie 13.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Kurtka kosztowała 240 zł. Podczas wyprzedaży jej cenę obniżono o 25%.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Po obniżce kurtka kosztuje
A.60 zł
B.180 zł
C.215 zł
D.300 zł
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Po obniżce o 25% z ceny zostaje
100%−25%=75%
Liczymy 75% z 240 zł:
0,75⋅240=180
Po obniżce kurtka kosztuje 180 zł.
Inny sposób
Można policzyć w dwóch krokach: najpierw kwotę obniżki 0,25⋅240=60 zł, a potem odjąć ją od ceny: 240−60=180 zł. Ta droga jest dłuższa, ale przy obniżkach podanych w kwotach i procentach jednocześnie bywa jedyną możliwą.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie samej kwoty obniżki: 0,25⋅240=60 zł — wariant A. Uczeń zatrzymuje się w połowie zadania.
Odjęcie liczby 25 od ceny: 240−25=215 — wariant C. Obniżka o 25% to nie obniżka o 25 zł.
Pomnożenie przez 1,25 zamiast przez 0,75 — wariant D. Po obniżce cena musi być niższa.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny po obniżce o dany procent
Zadanie 14.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rower kosztował 1250 zł. Sklep obniżył jego cenę o 16%.
Oblicz, ile złotych trzeba zapłacić za ten rower po obniżce. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:1050 zł
Rozwiązanie
Po obniżce o 16% z ceny zostaje 100%−16%=84%, czyli
0,84⋅1250=1050
Za rower po obniżce trzeba zapłacić 1050 zł.
Inny sposób
Można policzyć kwotę obniżki i odjąć ją od ceny: 0,16⋅1250=200 zł, więc 1250−200=1050 zł. Przy procentach takich jak 16% wygodnie jest rozbić rachunek: 10% z 1250 to 125 zł, 6% to 75 zł, razem 200 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — ustalenie, że nowa cena to 84% ceny dawnej, albo obliczenie kwoty obniżki 200 zł. 1 p. — podanie wyniku 1050 zł. 0 p. — brak poprawnej metody obliczenia ceny po obniżce.
Typowe błędy
Podanie kwoty obniżki (200 zł) jako ceny po obniżce.
Odjęcie 16 zł od ceny: 1250−16=1234 zł.
Pomnożenie przez 0,16 i podanie 200 zł jako nowej ceny — ten sam rachunek, co kwota obniżki, tylko źle nazwany.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny po obniżce o dany procent
Zadanie 15.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Plecak kosztował 160 zł. Jego cenę obniżono o 35%.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Po obniżce plecak jest tańszy o
A.56 zł
B.104 zł
C.125 zł
D.216 zł
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Pytanie dotyczy kwoty obniżki, a nie nowej ceny. Obniżka to 35% dawnej ceny:
0,35⋅160=56
Plecak jest tańszy o 56 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie nowej ceny plecaka: 160−56=104 zł — wariant B. To najczęstsza pomyłka w tym typie zadania: uczeń liczy wszystko dobrze, ale nie czyta słowa „tańszy o".
Odjęcie liczby 35 od ceny: 160−35=125 — wariant C.
Pomnożenie przez 1,35 — wariant D. Obniżka nie może być większa od dawnej ceny.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie kwoty obniżki danej w procentach
Zadanie 16.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
Ten sam model kurtki jest w dwóch sklepach. W pierwszym sklepie kurtka kosztowała 300 zł i jej cenę obniżono o 20%. W drugim sklepie ta kurtka kosztowała 280 zł i jej cenę obniżono o 15%.
Oblicz, o ile złotych tańsza jest ta kurtka w tym sklepie, w którym po obniżkach kosztuje mniej. Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:O 2 zł — taniej jest w drugim sklepie.
Rozwiązanie
Procenty są liczone od różnych cen, więc nie wolno ich porównywać wprost — trzeba policzyć obie nowe ceny.
W pierwszym sklepie z ceny zostaje 100%−20%=80%:
0,8⋅300=240
W drugim sklepie zostaje 100%−15%=85%:
0,85⋅280=238
Niższa cena jest w drugim sklepie. Różnica wynosi
240−238=2
W drugim sklepie kurtka jest tańsza o 2 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie ceny po obniżce w pierwszym sklepie: 240 zł. 1 p. — obliczenie ceny po obniżce w drugim sklepie: 238 zł. 1 p. — podanie różnicy 2 zł. Punkt przysługuje także wtedy, gdy uczeń popełnił błąd rachunkowy w jednej z cen, ale poprawnie wyznaczył różnicę swoich wyników. 0 p. — brak poprawnego obliczenia choćby jednej ceny po obniżce.
Typowe błędy
Porównanie samych procentów obniżki i wybór sklepu z obniżką 20% bez liczenia. Większy procent obniżki nie oznacza niższej ceny, bo procenty są liczone od różnych kwot.
Porównanie kwot obniżek (60 zł i 42 zł) zamiast cen po obniżkach.
Odjęcie cen wyjściowych (300−280=20 zł) i podanie tej liczby jako odpowiedzi.
Sprawdzana umiejętność: porównywanie cen po obniżkach o różne procenty od różnych cen wyjściowych
Zadanie 17.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Bilet miesięczny na autobus kosztował 80 zł. Jego cenę podniesiono o 15%.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Po podwyżce bilet miesięczny kosztuje
A.12 zł
B.68 zł
C.92 zł
D.95 zł
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Po podwyżce o 15% cena stanowi
100%+15%=115%
dawnej ceny, czyli
1,15⋅80=92
Po podwyżce bilet kosztuje 92 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie samej kwoty podwyżki: 0,15⋅80=12 zł — wariant A.
Pomnożenie przez 0,85, czyli policzenie obniżki zamiast podwyżki: 68 zł — wariant B. Pomyłka w kierunku zmiany.
Dodanie liczby 15 do ceny: 80+15=95 — wariant D. Podwyżka o 15% to nie podwyżka o 15 zł.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny po podwyżce o dany procent
Zadanie 18.(0–2 pkt)Poziom trudności: łatwe
Miesięczna opłata za mieszkanie wynosiła 1400 zł i wzrosła o 6%.
Oblicz, o ile złotych miesięcznie wzrosła ta opłata. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:O 84 zł
Rozwiązanie
Pytanie dotyczy samej kwoty wzrostu, czyli 6% dawnej opłaty:
0,06⋅1400=84
Opłata wzrosła o 84 zł miesięcznie.
Inny sposób
Można policzyć w pamięci przez jeden procent: 1% z 1400 zł to 14 zł, więc 6% to 6⋅14=84 zł. Przy okrągłych kwotach ta droga jest szybsza niż mnożenie przez ułamek dziesiętny.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie działania 0,06⋅1400 albo obliczenie nowej opłaty 1484 zł. 1 p. — podanie wyniku 84 zł. 0 p. — brak poprawnego działania na procentach.
Typowe błędy
Podanie nowej opłaty (1484 zł) zamiast kwoty wzrostu.
Dodanie 6 zł do opłaty: 1406 zł.
Pomnożenie przez 0,6 zamiast przez 0,06: wynik 840 zł. Warto sprawdzić rząd wielkości — 6% to mniej niż dziesiąta część opłaty.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie kwoty podwyżki danej w procentach
Zadanie 19.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Po przebudowie widowni liczba miejsc w sali koncertowej wzrosła o 7,5%. Przed przebudową było tam 2400 miejsc.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Po przebudowie w tej sali jest
A.180 miejsc
B.2220 miejsc
C.2407,5 miejsca
D.2580 miejsc
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Po wzroście o 7,5% liczba miejsc stanowi 107,5% liczby dawnej:
1,075⋅2400=2580
Łatwiej policzyć częściami: 1% z 2400 to 24, więc 7,5% to 7,5⋅24=180. Stąd
2400+180=2580
Po przebudowie w sali jest 2580 miejsc.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie samej liczby miejsc, które dodano: 180 — wariant A.
Pomnożenie przez 0,925, czyli policzenie spadku zamiast wzrostu: 2220 — wariant B.
Dodanie liczby 7,5 do liczby miejsc — wariant C. Dodatkowo liczba miejsc jest liczbą naturalną, więc wynik z połówką nie może być poprawny.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wielkości po wzroście o procent z częścią dziesiętną
Zadanie 20.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W pudełku jest 60 cukierków. Cukierki mleczne stanowią 41 wszystkich cukierków w pudełku, a cukierki owocowe — 35% wszystkich cukierków w tym pudełku. Pozostałe cukierki są orzechowe.
Oblicz, ile cukierków orzechowych jest w tym pudełku. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:24 cukierki
Rozwiązanie
Oba udziały są podane od tej samej liczby 60, ale w różnych postaciach, więc najpierw je ujednolicamy. Ułamek 41 to 25%, zatem mleczne i owocowe stanowią razem
25%+35%=60%
Na orzechowe zostaje 100%−60%=40% wszystkich cukierków:
0,4⋅60=24
W pudełku jest 24 cukierki orzechowe.
Inny sposób
Można policzyć każdy rodzaj osobno: mlecznych jest 41⋅60=15, owocowych 0,35⋅60=21, więc orzechowych 60−15−21=24. Ta droga jest dłuższa, ale nie wymaga zamiany ułamka na procent — wystarczy umieć policzyć ułamek liczby.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — ustalenie, że cukierki mleczne i owocowe stanowią razem 60% wszystkich cukierków, albo obliczenie ich liczby: 15 i 21. 1 p. — podanie wyniku 24 cukierki. 0 p. — brak poprawnego ujednolicenia ułamka i procentu.
Typowe błędy
Zamiana 41 na 4% albo na 14% — najczęstsza pomyłka w zadaniach mieszających ułamki z procentami.
Dodanie 41 do 35 bez zamiany na wspólną postać.
Podanie liczby cukierków mlecznych i owocowych razem (36) zamiast orzechowych.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie części całości podanej raz ułamkiem, raz procentem
Zadanie 21.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Po obniżeniu ceny o 20% książka kosztuje 36 zł.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Przed obniżką ta książka kosztowała
A.28,80 zł
B.43,20 zł
C.45 zł
D.180 zł
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Procent obniżki liczy się od ceny dawnej, a tej właśnie nie znamy — więc to ona jest niewiadomą. Oznaczmy ją przez x. Po obniżce o 20% zostaje 80% ceny dawnej:
0,8⋅x=36
Dzielimy obie strony przez 0,8:
x=0,836=8360=45
Przed obniżką książka kosztowała 45 zł.
Inny sposób
Można policzyć przez jeden procent. Cena po obniżce to 80% ceny dawnej, więc 1% ceny dawnej to 36:80=0,45 zł. Cała cena to 100%, czyli 100⋅0,45=45 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Pomnożenie przez 0,8 zamiast podzielenia: 28,80 zł — wariant A. Cena przed obniżką musi być wyższa od ceny po obniżce.
Doliczenie 20% do ceny po obniżce: 1,2⋅36=43,20 zł — wariant B. To najczęstsza pomyłka w tym typie zadania: procent obniżki liczy się od ceny dawnej, a nie od nowej. Sprawdzenie: 20% z 43,20 to 8,64, a 43,20−8,64=34,56, nie 36.
Podzielenie przez 0,2 zamiast przez 0,8: 180 zł — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny przed obniżką, gdy dana jest cena po obniżce
Zadanie 22.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Po podwyżce o 25% bilet do kina kosztuje 30 zł.
Oblicz, ile kosztował ten bilet przed podwyżką. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:24 zł
Rozwiązanie
Podwyżka liczy się od ceny dawnej, więc to ona jest niewiadomą. Oznaczmy ją przez x. Po podwyżce o 25% cena stanowi 125% ceny dawnej:
1,25⋅x=30
x=1,2530=1253000=24
Przed podwyżką bilet kosztował 24 zł.
Inny sposób
Można sprawdzić wynik rachunkiem w drugą stronę: 25% z 24 zł to 6 zł, a 24+6=30 zł. Taki test warto zrobić zawsze, gdy niewiadomą jest wielkość sprzed zmiany — kosztuje jeden rachunek i wyłapuje pomyłkę w kierunku.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie równania 1,25⋅x=30 albo równoważnej proporcji. 1 p. — podanie wyniku 24 zł. 0 p. — brak poprawnego równania i brak poprawnego wyniku.
Typowe błędy
Odjęcie 25% od nowej ceny: 0,75⋅30=22,50 zł. Podwyżki nie odwraca się obniżką o tyle samo procent, bo liczy się je od różnych kwot.
Odjęcie 25 zł od ceny: 30−25=5 zł.
Pomnożenie przez 1,25 zamiast podzielenia: 37,50 zł. Cena przed podwyżką musi być niższa od ceny po podwyżce.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny przed podwyżką, gdy dana jest cena po podwyżce
Zadanie 23.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Liczba uczestników biegu ulicznego wzrosła o 30% w porównaniu z poprzednią edycją i wynosi teraz 650 osób.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
W poprzedniej edycji biegu wzięło udział
A.455 osób
B.500 osób
C.620 osób
D.845 osób
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Wzrost o 30% liczy się od liczby uczestników poprzedniej edycji, więc ona jest niewiadomą. Oznaczmy ją przez x:
1,3⋅x=650
x=1,3650=136500=500
W poprzedniej edycji biegu wzięło udział 500 osób.
Inny sposób
Sprawdzenie w drugą stronę: 30% z 500 to 150, a 500+150=650 — zgadza się. Przy wariancie A wyszłoby 455+136,5=591,5, czyli nie 650.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Obniżenie liczby 650 o 30%: 0,7⋅650=455 — wariant A. Wzrostu o 30% nie odwraca się spadkiem o 30%, bo procenty liczy się od różnych liczb.
Odjęcie liczby 30 od 650 — wariant C. Wzrost o 30% to nie wzrost o 30 osób.
Powiększenie liczby 650 o 30%: 1,3⋅650=845 — wariant D. Liczba uczestników rosła, więc poprzednio musiało ich być mniej.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wielkości przed wzrostem procentowym
Zadanie 24.(0–2 pkt)Poziom trudności: trudne
Za cztery jednakowe bilety na basen, kupione z obniżką 20%, zapłacono łącznie 192 zł.
Oblicz, ile kosztował jeden taki bilet przed obniżką. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:60 zł
Rozwiązanie
Najpierw schodzimy z kwoty łącznej do ceny jednego biletu po obniżce:
192:4=48
Cena po obniżce to 80% ceny dawnej. Oznaczmy cenę dawną przez x:
0,8⋅x=48,x=0,848=60
Przed obniżką jeden bilet kosztował 60 zł.
Inny sposób
Można najpierw policzyć cenę czterech biletów przed obniżką: kwota 192 zł to 80% tej ceny, więc 192:0,8=240 zł. Dopiero potem dzielimy przez liczbę biletów: 240:4=60 zł. Kolejność obu dzieleń nie wpływa na wynik.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie ceny jednego biletu po obniżce: 48 zł. 1 p. — podanie wyniku 60 zł. 0 p. — brak poprawnej ceny jednostkowej po obniżce i brak poprawnego wyniku.
Typowe błędy
Podzielenie przez 4 i przez 0,8 w złej kolejności albo pominięcie jednego z dzieleń: samo 192:0,8=240 to cena czterech biletów przed obniżką, a nie jednego.
Doliczenie 20% do ceny 48 zł: 57,60 zł. Procent obniżki liczy się od ceny dawnej.
Pominięcie dzielenia przez 4 i podanie 240 zł jako ceny jednego biletu.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny jednostkowej przed obniżką, gdy dana jest łączna kwota po obniżce
Zadanie 25.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Rower treningowy kosztował 500 zł. Najpierw jego cenę obniżono o 10%, a po tygodniu cenę z obniżki obniżono jeszcze o 20%.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Po drugiej obniżce rower treningowy kosztuje
A.350 zł
B.360 zł
C.450 zł
D.470 zł
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Druga obniżka dotyczy już ceny po pierwszej obniżce, więc liczymy po kolei.
Po pierwszej obniżce zostaje 90% ceny:
0,9⋅500=450
Po drugiej obniżce zostaje 80% tej nowej ceny:
0,8⋅450=360
Po drugiej obniżce rower kosztuje 360 zł.
Inny sposób
Można pomnożyć oba współczynniki od razu: 0,9⋅0,8=0,72, więc po obu obniżkach z ceny zostaje 72%, czyli 0,72⋅500=360 zł. Ta droga jest krótsza i od razu pokazuje, że dwie obniżki — o 10% i o 20% — dają razem obniżkę o 28%, a nie o 30%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Dodanie procentów i policzenie jednej obniżki o 30%: 0,7⋅500=350 zł — wariant A. Najczęstszy błąd w tym typie zadania: procenty liczone od różnych kwot nie dodają się.
Zatrzymanie się po pierwszej obniżce: 450 zł — wariant C.
Odjęcie od ceny liczb 10 i 20: 500−30=470 zł — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wielkości po dwóch kolejnych obniżkach procentowych
Zadanie 26.(0–2 pkt)Poziom trudności: trudne
Namiot kosztował 800 zł. Przed sezonem jego cenę podniesiono o 25%, a po sezonie cenę z podwyżki obniżono o 20%.
Oblicz, ile kosztuje ten namiot po obniżce. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:800 zł
Rozwiązanie
Liczymy po kolei, bo obniżka dotyczy ceny już podniesionej.
Po podwyżce cena stanowi 125% ceny dawnej:
1,25⋅800=1000
Po obniżce zostaje 80% tej ceny:
0,8⋅1000=800
Po obniżce namiot kosztuje 800 zł, czyli tyle, ile na początku.
Inny sposób
Można pomnożyć współczynniki: 1,25⋅0,8=1, co od razu mówi, że cena końcowa jest równa cenie wyjściowej, bez liczenia ceny pośredniej. Warto zauważyć, dlaczego tak wyszło: podwyżka o 25% to mnożenie przez 45, a obniżka o 20% — przez 54, a te ułamki są odwrotnościami.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie ceny po podwyżce: 1000 zł. 1 p. — podanie wyniku 800 zł. 0 p. — brak poprawnej ceny po podwyżce i brak poprawnego wyniku.
Typowe błędy
Odjęcie procentów i stwierdzenie, że cena wzrosła o 5%, czyli wynosi 840 zł. Procenty liczone od różnych kwot nie odejmują się.
Policzenie obu zmian od ceny 800 zł: 800+200−160=840 zł. Obniżka dotyczy ceny po podwyżce, czyli 1000 zł.
Uznanie bez rachunku, że cena wróciła do wyjściowej, bo „25% w górę i 20% w dół się znosi". Tutaj wynik faktycznie się zgadza, ale tylko dlatego, że 1,25⋅0,8=1 — przy innych procentach, na przykład 20% i 20%, tak nie będzie.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wielkości po podwyżce i następującej po niej obniżce
Zadanie 27.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Cenę kurtki obniżono o 20%, a następnie cenę z obniżki obniżono jeszcze raz o 20%.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
W porównaniu z ceną początkową kurtka jest po obu obniżkach tańsza o
A.36%
B.40%
C.44%
D.64%
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Wygodnie jest przyjąć, że cena początkowa to 100%, i policzyć, ile z niej zostaje.
Po pierwszej obniżce zostaje 80% ceny początkowej. Po drugiej obniżce zostaje 80% tego, co było, czyli
0,8⋅0,8=0,64=64%
ceny początkowej. Skoro zostaje 64%, to cena spadła o
100%−64%=36%
Kurtka jest tańsza o 36%.
Inny sposób
Można podstawić dowolną wygodną cenę, na przykład 100 zł. Po pierwszej obniżce: 80 zł, po drugiej: 0,8⋅80=64 zł. Cena spadła o 100−64=36 zł, czyli o 36%. Wynik procentowy nie zależy od wybranej ceny początkowej, więc wolno ją dobrać tak, żeby rachunek był łatwy.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Dodanie procentów: 20%+20%=40% — wariant B. To najczęstsza pomyłka przy dwóch zmianach: druga obniżka liczy się od ceny już obniżonej, czyli od mniejszej kwoty, więc daje mniejszą kwotę obniżki.
Policzenie dwóch podwyżek zamiast obniżek: 1,2⋅1,2=1,44, czyli zmiana o 44% — wariant C. Pomyłka w kierunku zmiany.
Podanie części, która z ceny została, zamiast obniżki: 64% — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie łącznej zmiany procentowej po dwóch kolejnych obniżkach
Zadanie 28.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
Hulajnoga kosztowała 200 zł. Jej cenę podniesiono o 10%, a po miesiącu cenę z podwyżki obniżono o 10%.
Oblicz, o ile procent cena hulajnogi po tych dwóch zmianach różni się od ceny początkowej. Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Cena jest niższa o 1% od ceny początkowej.
Rozwiązanie
Obie zmiany liczymy po kolei, bo obniżka dotyczy już ceny podniesionej.
Po podwyżce cena stanowi 110% ceny początkowej:
1,1⋅200=220
Po obniżce zostaje 90% tej ceny:
0,9⋅220=198
Cena spadła względem początkowej o 200−198=2 zł. Teraz liczymy, jakim procentem ceny początkowej jest ta różnica:
2002=0,01=1%
Po obu zmianach hulajnoga jest o 1% tańsza niż na początku.
Inny sposób
Można pomnożyć współczynniki obu zmian: 1,1⋅0,9=0,99, czyli cena końcowa to 99% ceny początkowej, więc spadła o 1%. Ta droga pokazuje od razu, dlaczego wynik nie zależy od ceny — i że przy podwyżce i obniżce o ten sam procent cena końcowa jest zawsze niższa od początkowej.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie ceny po podwyżce: 220 zł. 1 p. — obliczenie ceny po obniżce: 198 zł. 1 p. — podanie, że cena jest niższa o 1%, wraz ze wskazaniem kierunku zmiany. Punkt przysługuje także wtedy, gdy uczeń pomylił się rachunkowo w cenie pośredniej, ale poprawnie odniósł swoją różnicę do ceny początkowej. 0 p. — brak poprawnego obliczenia ceny po podwyżce.
Typowe błędy
Stwierdzenie bez rachunku, że cena wróciła do początkowej, bo „10% w górę i 10% w dół się znosi". Procenty liczy się od różnych kwot: podwyżka od 200 zł, a obniżka od 220 zł.
Odniesienie różnicy 2 zł do ceny po podwyżce (2202) zamiast do ceny początkowej. Polecenie pyta o różnicę względem ceny początkowej.
Podanie samej kwoty 2 zł, mimo że pytanie dotyczy procentów.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie łącznej zmiany procentowej po podwyżce i obniżce o ten sam procent
Zadanie 29.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Bilet do muzeum kosztował 40 zł, a od nowego sezonu kosztuje 50 zł.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Cena biletu wzrosła o
A.20%
B.25%
C.80%
D.125%
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Najpierw liczymy, o ile złotych wzrosła cena:
50−40=10
Wzrost odnosimy do ceny dawnej, bo od niej liczy się zmianę:
4010=0,25=25%
Cena biletu wzrosła o 25%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Odniesienie wzrostu do ceny nowej: 5010=20% — wariant A. To najczęstszy błąd w tym typie zadania: zmianę zawsze liczymy od wartości sprzed zmiany.
Podzielenie ceny dawnej przez nową: 5040=80% — wariant C. To udział ceny dawnej w nowej, a nie wzrost.
Podzielenie ceny nowej przez dawną bez odejmowania: 4050=125% — wariant D. Nowa cena stanowi 125% dawnej, więc wzrost to 25%, a nie 125%.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie, o ile procent wzrosła wielkość
Zadanie 30.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W bibliotece szkolnej w poprzednim roku wypożyczono 250 książek, a w tym roku 200 książek.
Oblicz, o ile procent zmalała liczba wypożyczonych książek. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:O 20%
Rozwiązanie
Liczymy, o ile książek mniej wypożyczono:
250−200=50
Spadek odnosimy do liczby z poprzedniego roku, bo od niej liczymy zmianę:
25050=0,2=20%
Liczba wypożyczonych książek zmalała o 20%.
Inny sposób
Można policzyć, jaki procent zeszłorocznej liczby stanowi liczba z tego roku: 250200=0,8=80%. Skoro zostało 80%, to ubyło 100%−80%=20%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie różnicy 50 książek i zapisanie ilorazu 25050. 1 p. — podanie wyniku 20%. 0 p. — brak poprawnego odniesienia różnicy do liczby z poprzedniego roku.
Typowe błędy
Odniesienie różnicy do liczby z tego roku: 20050=25%. Spadek liczy się od wartości sprzed zmiany.
Podanie 80%, czyli udziału tego roku w poprzednim, zamiast spadku.
Podanie samej różnicy 50 książek, mimo że pytanie dotyczy procentów.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie, o ile procent zmalała wielkość
Zadanie 31.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Do klasy ósmej A chodzi 30 uczniów, a do klasy ósmej B — 24 uczniów.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Uczniów klasy ósmej B jest mniej niż uczniów klasy ósmej A o
A.20%
B.25%
C.80%
D.125%
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Różnica wynosi
30−24=6
uczniów. Teraz najważniejszy krok: trzeba rozpoznać, do czego tę różnicę odnieść. W zdaniu „o ile mniej niż w klasie A" punktem odniesienia jest klasa A, więc dzielimy przez 30:
306=0,2=20%
Uczniów klasy B jest o 20% mniej niż uczniów klasy A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podzielenie różnicy przez liczebność klasy B: 246=25% — wariant B. To odpowiedź na inne pytanie: o 25% więcej uczniów jest w klasie A niż w B.
Podzielenie 24 przez 30 — wariant C. To udział klasy B w klasie A, a nie różnica.
Podzielenie 30 przez 24 — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie, o ile procent jedna wielkość jest mniejsza od drugiej
Zadanie 32.(0–2 pkt)Poziom trudności: trudne
Bilet autobusowy kosztuje 60 zł, a bilet kolejowy na tę samą trasę kosztuje 75 zł.
Oblicz, o ile procent bilet kolejowy jest droższy od biletu autobusowego. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:O 25%
Rozwiązanie
Różnica cen wynosi
75−60=15
złotych. Pytanie brzmi „o ile procent droższy od biletu autobusowego", więc punktem odniesienia jest cena biletu autobusowego:
6015=0,25=25%
Bilet kolejowy jest droższy o 25%.
Inny sposób
Można policzyć, ile procent ceny autobusowej stanowi cena kolejowa: 6075=1,25=125%, a potem odjąć 100%, co daje 25%. Warto zauważyć, że ta sama różnica 15 zł daje 25% liczone od 60 zł i 20% liczone od 75 zł — dlatego zawsze trzeba sprawdzić, od czego liczymy.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie różnicy 15 zł i zapisanie ilorazu 6015. 1 p. — podanie wyniku 25%. 0 p. — brak poprawnego odniesienia różnicy do ceny biletu autobusowego.
Typowe błędy
Podzielenie różnicy przez 75 i podanie 20%. To odpowiedź na inne pytanie: bilet autobusowy jest o 20% tańszy od kolejowego.
Podanie 125%, czyli udziału ceny kolejowej w autobusowej, zamiast nadwyżki.
Podanie samej różnicy 15 zł, mimo że pytanie dotyczy procentów.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie, o ile procent jedna wielkość jest większa od drugiej
Zadanie 33.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W szkole przeprowadzono badanie dotyczące sposobu dojazdu uczniów na zajęcia. Wzięło w nim udział wszystkich 400 uczniów tej szkoły. Wyniki podano w tabeli.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Pieszo na zajęcia przychodzi
A.35 uczniów
B.60 uczniów
C.100 uczniów
D.140 uczniów
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Pytanie dotyczy pierwszego wiersza tabeli, więc liczymy 35% z 400:
0,35⋅400=140
Pieszo na zajęcia przychodzi 140 uczniów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Przepisanie procentu jako liczby uczniów: 35 — wariant A. Procent trzeba przeliczyć na liczbę osób.
Odczytanie złego wiersza i policzenie 15% z 400: 60 — wariant B.
Policzenie liczby uczniów dojeżdżających samochodem: udział to 100%−35%−25%−15%=25%, czyli 100 uczniów — wariant C.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie liczebności części na podstawie procentowego podziału podanego w tabeli
Zadanie 34.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W sklepiku szkolnym sprzedano w ciągu tygodnia 250 napojów. W tabeli podano, jaką część tej liczby stanowiły poszczególne rodzaje napojów.
| rodzaj napoju | udział w sprzedaży | | --- | --- | | woda | 40% | | sok | 30% | | herbata | 20% | | pozostałe | reszta sprzedaży |
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wody sprzedano
A.25 napojów
B.75 napojów
C.100 napojów
D.225 napojów
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Woda stanowiła 40% sprzedaży, a wszystkich napojów było 250, więc
0,4⋅250=100
Wody sprzedano 100 napojów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Policzenie liczby napojów z wiersza „pozostałe": udział to 100%−40%−30%−20%=10%, czyli 25 napojów — wariant A.
Odczytanie wiersza z sokiem i policzenie 30% z 250: 75 — wariant B.
Policzenie liczby napojów z trzech pierwszych wierszy razem, czyli 90% z 250: 225 — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie liczebności części na podstawie tabeli z udziałami procentowymi
Zadanie 35.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Uczniowie głosowali na lekturę, którą omówią na dodatkowych zajęciach. Każdy głosujący oddał jeden głos. Wyniki głosowania podano w tabeli.
| lektura | liczba głosów | | --- | --- | | pierwsza | 48 | | druga | 36 | | trzecia | 24 | | czwarta | 12 |
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Na drugą lekturę oddano
A.20% wszystkich głosów
B.30% wszystkich głosów
C.36% wszystkich głosów
D.40% wszystkich głosów
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
W tabeli nie ma liczby wszystkich głosów — trzeba ją najpierw policzyć:
48+36+24+12=120
Druga lektura dostała 36 głosów, więc jej udział to
12036=0,3=30%
Na drugą lekturę oddano 30% wszystkich głosów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Odczytanie złego wiersza i policzenie udziału trzeciej lektury: 12024=20% — wariant A.
Przepisanie liczby głosów jako procentu: 36 głosów to nie 36% — wariant C. Pomyłka pojawia się tym łatwiej, że obie liczby są zapisane tak samo.
Policzenie udziału pierwszej lektury: 12048=40% — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie udziału procentowego na podstawie liczb podanych w tabeli
Zadanie 36.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Uczniowie klas ósmych stanowią 40% wszystkich uczniów pewnej szkoły. Na koło matematyczne chodzi 25% uczniów klas ósmych tej szkoły.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Uczniowie klas ósmych chodzący na koło matematyczne stanowią
A.10% wszystkich uczniów szkoły
B.15% wszystkich uczniów szkoły
C.25% wszystkich uczniów szkoły
D.65% wszystkich uczniów szkoły
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Drugi procent liczy się nie od całej szkoły, lecz od klas ósmych — czyli od 40% szkoły. Szukamy więc 25% z 40%:
0,25⋅0,4=0,1=10%
Uczniowie klas ósmych chodzący na koło matematyczne stanowią 10% wszystkich uczniów szkoły.
Inny sposób
Można podstawić wygodną liczbę uczniów, na przykład 100. Wtedy klas ósmych jest 40 uczniów, a na koło chodzi 0,25⋅40=10 z nich, czyli 10 ze 100 uczniów szkoły — 10%. Przy procentach z procentów podstawienie setki jest najszybszym sposobem sprawdzenia wyniku.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Odjęcie procentów: 40%−25%=15% — wariant B.
Przepisanie drugiego procentu: 25% — wariant C. Uczeń odnosi 25% do całej szkoły, a w treści ten procent dotyczy tylko klas ósmych.
Dodanie procentów: 40%+25%=65% — wariant D. Warto zapytać, czy część klas ósmych może być większa od wszystkich klas ósmych.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie udziału procentowego części, która jest procentem innej części
Zadanie 37.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Do szkoły chodzi 600 uczniów. Języka hiszpańskiego uczy się 35% wszystkich uczniów tej szkoły, a 20% uczących się hiszpańskiego chodzi do klasy ósmej.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Hiszpańskiego uczy się w klasach ósmych
A.42 uczniów
B.120 uczniów
C.210 uczniów
D.330 uczniów
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Liczymy dwoma krokami, bo drugi procent dotyczy tylko grupy uczącej się hiszpańskiego.
Hiszpańskiego uczy się
0,35⋅600=210
uczniów. Z tej grupy do klasy ósmej chodzi
0,2⋅210=42
uczniów. Hiszpańskiego uczy się w klasach ósmych 42 uczniów.
Inny sposób
Można pomnożyć oba procenty od razu: 0,35⋅0,2=0,07, czyli hiszpańskiego w klasach ósmych uczy się 7% wszystkich uczniów szkoły. Wtedy 0,07⋅600=42 uczniów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Policzenie 20% z liczby wszystkich uczniów szkoły: 0,2⋅600=120 — wariant B. Drugi procent dotyczy grupy uczącej się hiszpańskiego, a nie całej szkoły.
Zatrzymanie się po pierwszym kroku i podanie liczby wszystkich uczących się hiszpańskiego: 210 — wariant C.
Dodanie procentów i policzenie 55% z 600: 330 — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie liczebności części, która jest procentem innej części
Zadanie 38.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
W pewnej szkole 30% uczniów chodzi na zajęcia dodatkowe. Szachy wybrało 40% uczniów chodzących na zajęcia dodatkowe, czyli 36 uczniów.
Oblicz, ilu uczniów chodzi do tej szkoły. Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:300 uczniów
Rozwiązanie
Idziemy od końca, bo znamy liczebność najmniejszej z grup.
Szachy wybrało 40% uczestników zajęć dodatkowych. Oznaczmy liczbę uczestników zajęć dodatkowych przez u:
0,4⋅u=36,u=0,436=90
Uczestnicy zajęć dodatkowych to 30% wszystkich uczniów szkoły. Oznaczmy liczbę wszystkich uczniów przez x:
0,3⋅x=90,x=0,390=300
Do tej szkoły chodzi 300 uczniów.
Inny sposób
Można policzyć jednym działaniem. Szachiści to 40% z 30% szkoły, czyli 0,4⋅0,3=0,12, a więc 12% wszystkich uczniów. Skoro 12% to 36 uczniów, to wszystkich jest 36:0,12=300. Ta droga jest krótsza, ale wymaga pewności, od czego liczy się każdy procent.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie liczby uczniów chodzących na zajęcia dodatkowe: 90. 1 p. — zapisanie równania 0,3⋅x=90 albo równoważnej proporcji. 1 p. — podanie wyniku 300 uczniów. Punkt przysługuje także wtedy, gdy uczeń pomylił się rachunkowo w pierwszym kroku, ale poprawnie przeszedł od swojej liczby uczestników do liczby wszystkich uczniów. 0 p. — brak poprawnego pierwszego kroku.
Typowe błędy
Pomnożenie zamiast podzielenia w którymś kroku, na przykład 36⋅0,4=14,4. Każda kolejna grupa jest mniejsza, więc idąc w stronę całości, trzeba dzielić.
Odniesienie 36 uczniów od razu do całej szkoły: 36:0,3=120. Liczba 36 dotyczy 40% uczestników zajęć, a nie 30% szkoły.
Dodanie procentów: 30%+40%=70% i obliczenie 36:0,7≈51. Drugi procent dotyczy części grupy, nie całej szkoły, więc procentów się nie dodaje.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie całości, gdy dana jest liczebność części będącej procentem innej części
Zadanie 39.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Długość boku kwadratu zwiększono o 20%.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Pole tego kwadratu zwiększyło się o
A.20%
B.40%
C.44%
D.144%
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Pole kwadratu zależy od boku przez kwadrat, więc nie zmienia się o tyle samo procent co bok. Przyjmijmy bok a. Po zwiększeniu bok ma długość 1,2a, a pole wynosi
(1,2a)2=1,44a2
Nowe pole stanowi 144% pola dawnego, czyli pole wzrosło o
144%−100%=44%
Pole kwadratu zwiększyło się o 44%.
Inny sposób
Można podstawić konkretną długość boku, na przykład 10. Wtedy pole dawne to 100, nowy bok ma 12, a nowe pole 144. Wzrost wynosi 44, czyli 44% pola dawnego. Wynik nie zależy od wybranej długości boku, więc wolno wziąć najwygodniejszą.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Przepisanie procentu zmiany boku: 20% — wariant A. Pole rośnie szybciej niż bok, bo obie długości w iloczynie rosną jednocześnie.
Podwojenie procentu zmiany boku: 40% — wariant B. Taki wynik dałoby dodanie dwóch zmian osobno, bez uwzględnienia, że rosną razem.
Podanie, ile procent dawnego pola stanowi nowe pole, zamiast wzrostu: 144% — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie zmiany procentowej pola kwadratu po zmianie długości boku
Zadanie 40.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
Bilet normalny na wystawę kosztuje 48 zł, a bilet ulgowy jest o 25% tańszy od normalnego. Grupa kupiła 5 biletów normalnych i 8 biletów ulgowych.
Oblicz, ile złotych zapłaciła ta grupa za wszystkie bilety. Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:528 zł
Rozwiązanie
Najpierw cena biletu ulgowego. Jest on o 25% tańszy, czyli stanowi 75% ceny normalnej:
0,75⋅48=36
Teraz liczymy obie części rachunku:
5⋅48=240,8⋅36=288
Razem grupa zapłaciła
240+288=528
Grupa zapłaciła 528 zł.
Inny sposób
Można policzyć, ile kosztowałyby wszystkie bilety w cenie normalnej: 13⋅48=624 zł. Ulga dotyczy 8 biletów i wynosi 25% z 48 zł, czyli 12 zł na bilet, razem 8⋅12=96 zł. Grupa zapłaciła 624−96=528 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie ceny biletu ulgowego: 36 zł. 1 p. — obliczenie kwoty za bilety jednego rodzaju: 240 zł albo 288 zł. 1 p. — podanie wyniku 528 zł. Punkt przysługuje także wtedy, gdy uczeń popełnił błąd rachunkowy w cenie ulgowej, ale poprawnie zsumował koszt obu rodzajów biletów. 0 p. — brak poprawnej ceny biletu ulgowego.
Typowe błędy
Pomnożenie ceny normalnej przez 0,25 i przyjęcie 12 zł jako ceny ulgowej. To kwota obniżki, a nie cena.
Odjęcie 25 zł od ceny normalnej: 23 zł.
Policzenie obniżki od całej kwoty za bilety normalne i ulgowe razem, czyli 0,75⋅13⋅48. Obniżka dotyczy tylko biletów ulgowych.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie łącznej kwoty przy cenie ulgowej podanej jako procentowa obniżka
Zadanie 41.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przygotowano 400 g roztworu soli o stężeniu 5%.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
W tym roztworze jest
A.2 g soli
B.20 g soli
C.80 g soli
D.380 g soli
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Stężenie procentowe mówi, jaką część masy całego roztworu stanowi sól. Tu liczymy więc 5% z 400 g:
0,05⋅400=20
W roztworze jest 20 g soli.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Pomnożenie przez 0,005 zamiast 0,05, czyli policzenie 0,5%: 2 g — wariant A. Błąd przy zamianie procentu na ułamek dziesiętny.
Podzielenie masy roztworu przez 5: 80 g — wariant C. Dzielenie przez 5 odpowiadałoby stężeniu 20%, a nie 5%.
Podanie masy wody w roztworze, czyli 95% z 400 g: 380 g — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie masy składnika na podstawie stężenia procentowego roztworu
Zadanie 42.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Do 180 g wody wsypano 20 g soli i wymieszano do całkowitego rozpuszczenia.
Stężenie liczy się od masy całego roztworu, a nie od masy wody. Masa roztworu to woda razem z solą:
180+20=200
gramów. Sól stanowi w nim
20020=0,1=10%
Stężenie otrzymanego roztworu wynosi 10%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie masy roztworu: 200 g. 1 p. — podanie wyniku 10%. 0 p. — brak poprawnej masy roztworu i brak poprawnego stężenia.
Typowe błędy
Podzielenie masy soli przez masę wody: 18020≈11%. To najczęstsza pomyłka przy stężeniach: w mianowniku stoi masa roztworu, czyli woda plus sól.
Podanie 20%, czyli przepisanie masy soli jako procentu.
Podanie stężenia wody (90%) zamiast soli.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie stężenia procentowego roztworu z masy składnika i masy wody
Zadanie 43.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
Chcemy otrzymać roztwór soli o stężeniu 20%, zużywając całe 50 g soli, które mamy.
Oblicz, ile gramów wody trzeba do tego dodać. Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:200 g wody
Rozwiązanie
Pytanie dotyczy wody, ale stężenie odnosi się do masy całego roztworu, więc najpierw wyznaczamy tę masę. Oznaczmy ją przez m. Sól ma stanowić 20% roztworu:
0,2⋅m=50
m=0,250=250
Cały roztwór ma więc ważyć 250 g. Woda to roztwór bez soli:
250−50=200
Trzeba dodać 200 g wody.
Inny sposób
Sól ma stanowić 20%=51 roztworu, więc woda to pozostałe 80%=54. Wody musi być wtedy cztery razy więcej niż soli: 4⋅50=200 g. Ta droga pomija liczenie masy roztworu.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie równania 0,2⋅m=50 albo równoważnej proporcji dla masy roztworu. 1 p. — obliczenie masy roztworu: 250 g. 1 p. — podanie wyniku 200 g wody. Punkt przysługuje także wtedy, gdy uczeń pomylił się rachunkowo w masie roztworu, ale poprawnie odjął od niej masę soli. 0 p. — brak poprawnego równania na masę roztworu.
Typowe błędy
Podanie 250 g jako masy wody — pominięcie ostatniego kroku. Ta liczba to masa całego roztworu, w której sól już się liczy.
Policzenie 20% z 50 g i podanie 10 g. Dana masa soli jest już częścią roztworu, a nie jego całością.
Przyjęcie, że 50 g soli stanowi 20% masy wody, i policzenie 50:0,2=250 g wody. Stężenie odnosi się do roztworu, nie do wody.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie masy wody potrzebnej do uzyskania roztworu o danym stężeniu
Zadanie 44.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Na konto oszczędnościowe wpłacono 2000 zł. Po roku bank dopisał do tej kwoty odsetki w wysokości 4% wpłaconej kwoty.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Po dopisaniu odsetek na koncie jest
A.80 zł
B.1920 zł
C.2004 zł
D.2080 zł
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Odsetki dochodzą do wpłaconej kwoty, więc na koncie jest 104% wpłaty:
1,04⋅2000=2080
Po dopisaniu odsetek na koncie jest 2080 zł.
Inny sposób
Można policzyć odsetki osobno i dodać je do wpłaty: 1% z 2000 zł to 20 zł, więc 4% to 4⋅20=80 zł, a 2000+80=2080 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie samej kwoty odsetek: 0,04⋅2000=80 zł — wariant A. Uczeń zatrzymuje się w połowie zadania.
Odjęcie 4% od wpłaty: 1920 zł — wariant B. Odsetki zwiększają kwotę na koncie.
Dodanie liczby 4 zamiast 4% wpłaty: 2000+4=2004 zł — wariant C. Procent trzeba przeliczyć na złotówki.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie kwoty na koncie po dopisaniu odsetek podanych w procentach
Zadanie 45.(0–2 pkt)Poziom trudności: trudne
Po roku bank dopisał do wpłaconej kwoty odsetki w wysokości 5% tej kwoty i na koncie jest teraz 3150 zł.
Oblicz, ile złotych wpłacono na to konto. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:3000 zł
Rozwiązanie
Odsetki liczy się od kwoty wpłaconej, więc to ona jest niewiadomą. Oznaczmy ją przez x. Po dopisaniu odsetek na koncie jest 105% wpłaty:
1,05⋅x=3150
x=1,053150=105315000=3000
Na konto wpłacono 3000 zł.
Inny sposób
Można sprawdzić wynik w drugą stronę: 5% z 3000 zł to 150 zł, a 3000+150=3150 zł. Taki test wyłapuje pomyłkę w kierunku rachunku, która w tym typie zadania jest najczęstsza.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie równania 1,05⋅x=3150 albo równoważnej proporcji. 1 p. — podanie wyniku 3000 zł. 0 p. — brak poprawnego równania i brak poprawnego wyniku.
Typowe błędy
Odjęcie 5% od kwoty końcowej: 0,95⋅3150=2992,50 zł. Odsetki to 5% wpłaty, a nie 5% kwoty końcowej.
Odjęcie 5 zł: 3145 zł.
Pomnożenie przez 1,05 zamiast podzielenia: 3307,50 zł. Wpłata musi być mniejsza od kwoty po dopisaniu odsetek.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie kwoty wpłaty, gdy dana jest kwota po dopisaniu odsetek
Zadanie 46.(0–1 pkt)Poziom trudności: trudne
Na konto wpłacono 4000 zł. Po każdym roku bank dopisuje do stanu konta odsetki w wysokości 10% kwoty, która jest na koncie na początku tego roku. Z konta nic nie wypłacano.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Po dwóch latach na koncie jest
A.4400 zł
B.4800 zł
C.4840 zł
D.5324 zł
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Odsetki za drugi rok liczą się od kwoty, która jest na koncie po pierwszym roku — a ta jest już większa od wpłaty. Dlatego liczymy rok po roku.
Po pierwszym roku:
1,1⋅4000=4400
Po drugim roku:
1,1⋅4400=4840
Po dwóch latach na koncie jest 4840 zł.
Inny sposób
Można pomnożyć współczynniki: 1,1⋅1,1=1,21, czyli po dwóch latach na koncie jest 121% wpłaty, a 1,21⋅4000=4840 zł. Ta droga pokazuje od razu, że dwa lata po 10% dają razem 21%, a nie 20%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Zatrzymanie się po pierwszym roku: 4400 zł — wariant A.
Dodanie procentów i policzenie jednej zmiany o 20%: 0,2⋅4000=800, czyli 4800 zł — wariant B. Odsetki za drugi rok liczą się od 4400 zł, nie od 4000 zł, więc wynoszą 440 zł, a nie 400 zł.
Policzenie trzech lat zamiast dwóch: 1,1⋅4840=5324 zł — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie kwoty po dwukrotnym dopisaniu odsetek od stanu konta
Zadanie 47.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Cena netto drukarki wynosi 400 zł. Do ceny netto doliczany jest podatek VAT w wysokości 23% ceny netto, a po jego doliczeniu otrzymujemy cenę brutto.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Cena brutto tej drukarki wynosi
A.92 zł
B.308 zł
C.423 zł
D.492 zł
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Cena brutto to cena netto powiększona o 23%, czyli 123% ceny netto:
1,23⋅400=492
Cena brutto drukarki wynosi 492 zł.
Inny sposób
Można policzyć podatek osobno: 1% z 400 zł to 4 zł, więc 23% to 23⋅4=92 zł. Cena brutto to 400+92=492 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie samej kwoty podatku: 0,23⋅400=92 zł — wariant A. Podatek trzeba jeszcze dodać do ceny netto.
Odjęcie podatku zamiast dodania: 400−92=308 zł — wariant B. Cena brutto jest zawsze wyższa od netto.
Dodanie liczby 23 zamiast 23% ceny: 400+23=423 zł — wariant C.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny brutto na podstawie ceny netto i stawki podatku VAT
Zadanie 48.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Na paragonie za rower dziecięcy widnieje cena brutto 615 zł. Jest to cena netto powiększona o podatek VAT w wysokości 23% ceny netto.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Cena netto tego roweru wynosi
A.473,55 zł
B.500 zł
C.592 zł
D.756,45 zł
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Podatek liczy się od ceny netto, a tej nie znamy — to ona jest niewiadomą. Oznaczmy ją przez x. Cena brutto to 123% ceny netto:
1,23⋅x=615
x=1,23615=12361500=500
Cena netto roweru wynosi 500 zł.
Inny sposób
Sprawdzenie w drugą stronę: 23% z 500 zł to 115 zł, a 500+115=615 zł. Zgadza się, więc cena netto wynosi 500 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Odjęcie 23% od ceny brutto: 0,77⋅615=473,55 zł — wariant A. Podatek to 23% ceny netto, a nie 23% ceny brutto.
Odjęcie liczby 23 od ceny brutto: 615−23=592 zł — wariant C.
Powiększenie ceny brutto o 23%: 1,23⋅615=756,45 zł — wariant D. Cena netto jest niższa od brutto.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny netto, gdy dana jest cena brutto i stawka podatku VAT
Zadanie 49.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
W szkole uczy się 400 uczniów i ta liczba nie zmienia się od lat. W zeszłym roku w szkolnym konkursie wzięło udział 25% uczniów, a w tym roku 30% uczniów.
a) Oblicz, o ile punktów procentowych wzrósł udział uczniów biorących udział w konkursie.
b) Oblicz, o ile procent wzrosła liczba uczniów biorących udział w konkursie.
Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:a) O 5 punktów procentowych.
b) O 20%.
Rozwiązanie
a) Punkty procentowe to zwykła różnica dwóch procentów:
30%−25%=5
Udział wzrósł o 5 punktów procentowych.
b) Pytanie o procenty dotyczy liczby uczniów, więc najpierw przeliczamy udziały na osoby.
W zeszłym roku w konkursie wzięło udział
0,25⋅400=100
uczniów, w tym roku
0,3⋅400=120
uczniów. Wzrost o 20 uczniów odnosimy do liczby z zeszłego roku:
10020=0,2=20%
Liczba uczestników wzrosła o 20%.
Inny sposób
W podpunkcie b) liczba uczniów nie zmienia się, więc wzrost procentowy liczby uczestników jest taki sam jak wzrost samego udziału: 2530=1,2, czyli o 20%. Dzięki temu nie trzeba liczyć uczniów, ale wymaga to pewności, że całość (cała szkoła) się nie zmieniła.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — podanie, że udział wzrósł o 5 punktów procentowych. 1 p. — obliczenie liczby uczestników w obu latach: 100 i 120. 1 p. — podanie wyniku 20%. Punkt przysługuje także wtedy, gdy uczeń pomylił się rachunkowo w liczbie uczestników, ale poprawnie odniósł wzrost do liczby z zeszłego roku. 0 p. — brak poprawnej odpowiedzi w a) i brak poprawnych liczb uczestników.
Typowe błędy
Podanie w podpunkcie b) wyniku 5% — przepisanie różnicy z podpunktu a). Różnica procentów to punkty procentowe, a nie procenty.
Odniesienie wzrostu do liczby z tego roku: 12020≈17%. Zmianę liczymy od wartości sprzed zmiany.
Podanie w podpunkcie a) wyniku 20%, czyli przeniesienie wyniku z podpunktu b).
Sprawdzana umiejętność: odróżnianie punktów procentowych od procentów i obliczanie zmiany liczebności na podstawie zmiany udziału
Zadanie 50.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
Monitor kosztuje w sklepie 1845 zł brutto. Cena brutto to cena netto powiększona o podatek VAT w wysokości 23% ceny netto. Sklep zapowiedział, że obniży cenę netto monitora o 10%, a stawka VAT się nie zmieni.
Oblicz, ile będzie kosztował ten monitor po obniżce (cena brutto). Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:1660,50 zł
Rozwiązanie
Obniżka dotyczy ceny netto, więc najpierw wyznaczamy tę cenę. Oznaczmy ją przez x. Cena brutto to 123% ceny netto:
1,23⋅x=1845,x=1,231845=1500
Po obniżce o 10% cena netto to 90% dawnej:
0,9⋅1500=1350
Do nowej ceny netto doliczamy VAT:
1,23⋅1350=1660,50
Po obniżce monitor będzie kosztował 1660,50 zł brutto.
Inny sposób
Obie zmiany to mnożenie przez stałe współczynniki, więc ich kolejność nie ma znaczenia. Obniżka o 10% obniża też cenę brutto o 10%, bo VAT jest doliczany proporcjonalnie: 0,9⋅1845=1660,50 zł. Ta droga jest krótsza i nie wymaga liczenia ceny netto, ale tylko wtedy, gdy stawka VAT się nie zmienia.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie ceny netto przed obniżką: 1500 zł. 1 p. — obliczenie ceny netto po obniżce: 1350 zł. 1 p. — obliczenie ceny brutto po obniżce: 1660,50 zł. Punkt przysługuje także wtedy, gdy uczeń pomylił się rachunkowo we wcześniejszych krokach, ale poprawnie doliczył VAT do swojej ceny netto. 0 p. — brak poprawnej ceny netto przed obniżką.
Typowe błędy
Odjęcie 23% od ceny brutto, żeby dostać cenę netto: 0,77⋅1845≈1420,65 zł. Podatek to 23% ceny netto, nie brutto.
Pominięcie ostatniego kroku i podanie ceny netto po obniżce: 1350 zł. W pytaniu chodzi o cenę brutto.
Obniżenie ceny brutto o 10% i doliczenie VAT drugi raz. Podatek jest już w cenie brutto.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie ceny brutto po obniżce ceny netto
Używamy plików cookies, żeby strona działała poprawnie i żebyśmy wiedzieli, które treści
są dla Was przydatne. Statystyki możesz odrzucić — strona zadziała tak samo. Polityka prywatności