W tej książce: objętość, prostopadłościan, pole powierzchni całkowitej, sześcian, litry, twierdzenie Pitagorasa, ściany, ostrosłup prawidłowy, pole powierzchni, bryły złożone. 60 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.
Zadanie 1.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Ile ścian ma graniastosłup prawidłowy sześciokątny?
A.8
B.12
C.18
D.20
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Graniastosłup ma dwie podstawy i tyle ścian bocznych, ile boków ma podstawa.
Podstawa sześciokątna ma 6 boków, więc ścian bocznych jest 6.
Razem: 6+2=8 ścian. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Podaje liczbę wierzchołków (12).
C) Podaje liczbę krawędzi (18).
D) Liczy 6+6+8 albo 3⋅6+2.
Sprawdzana umiejętność: Podać liczbę ścian graniastosłupa prawidłowego na podstawie kształtu podstawy.
Zadanie 2.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Ostrosłup ma 7 ścian. Podstawa tego ostrosłupa jest
A.pięciokątem
B.sześciokątem
C.siedmiokątem
D.ośmiokątem
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Ostrosłup ma jedną podstawę i tyle ścian bocznych, ile boków ma podstawa.
Liczba ścian: n+1=7, gdzie n to liczba boków podstawy.
n=6, więc podstawa jest sześciokątem. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Odejmuje 2 (jak w graniastosłupie, który ma dwie podstawy).
C) Przyjmuje, że wszystkie ściany to boki podstawy.
D) Dodaje 1 zamiast odjąć.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć kształt podstawy ostrosłupa na podstawie liczby jego ścian.
Zadanie 3.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Graniastosłup ma 24 krawędzie. Ile boków ma jego podstawa i ile ścian ma ten graniastosłup?
Odpowiedź
Odpowiedź:Podstawa ma 8 boków, a graniastosłup ma 10 ścian.
Rozwiązanie
Graniastosłup, którego podstawa ma n boków, ma 3n krawędzi: n w jednej podstawie, n w drugiej i n krawędzi bocznych.
3n=24, więc n=8.
Ścian bocznych jest 8, a podstaw 2, czyli ścian jest 8+2=10.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna liczba boków podstawy: 8. 1 p. — poprawna liczba ścian: 10. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Przyjmuje, że krawędzi jest n+2 albo 2n.
Podaje 8 ścian (pomija podstawy).
Dzieli 24 przez 2: podstawa ma 12 boków.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć podstawę graniastosłupa na podstawie liczby krawędzi i podać liczbę ścian.
Zadanie 4.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Prostopadłościan ma wymiary 3 cm, 4 cm i 5 cm. Pole powierzchni całkowitej tego prostopadłościanu jest równe
A.12 cm²
B.47 cm²
C.60 cm²
D.94 cm²
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Prostopadłościan ma po dwie jednakowe ściany o polach 3⋅4, 3⋅5 i 4⋅5.
P=2⋅(3⋅4+3⋅5+4⋅5).
P=2⋅(12+15+20)=2⋅47=94 cm². Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje pole jednej ściany.
B) Zapomina o pomnożeniu przez 2.
C) Oblicza objętość.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole powierzchni całkowitej prostopadłościanu o danych wymiarach.
Zadanie 5.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościan ma wymiary 2 cm, 5 cm i 8 cm. Objętość tego prostopadłościanu jest równa
A.15 cm³
B.40 cm³
C.80 cm³
D.132 cm³
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Objętość prostopadłościanu to iloczyn trzech jego wymiarów.
V=2⋅5⋅8.
V=80 cm³. Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dodaje wymiary.
B) Mnoży tylko dwa wymiary i dzieli przez 2 (połowa objętości).
D) Oblicza pole powierzchni całkowitej.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość prostopadłościanu o danych wymiarach.
Zadanie 6.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Pole powierzchni całkowitej sześcianu jest równe 150 cm². Oblicz objętość tego sześcianu.
Odpowiedź
Odpowiedź:125 cm³
Rozwiązanie
Sześcian ma 6 jednakowych ścian, więc z pola powierzchni obliczasz pole jednej ściany, a potem krawędź.
6a2=150, więc a2=25 i a=5 cm.
V=a3=53=125 cm³.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna długość krawędzi: 5 cm. 1 p. — poprawna objętość: 125 cm³. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dzieli 150 przez 4 (jak dla bocznej powierzchni).
Przyjmuje a2=150:6=25 i podaje 25 cm³ jako objętość.
Objętość jako 5⋅3=15.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć krawędź i objętość sześcianu na podstawie jego pola powierzchni.
Zadanie 7.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Pudełko ma kształt prostopadłościanu o wymiarach 20 cm, 15 cm i 10 cm. Do okleicia całego pudełka papierem trzeba kupić o 10% więcej papieru niż wynosi pole powierzchni pudełka (zapas na zakładki). Ile centymetrów kwadratowych papieru trzeba kupić?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:1430 cm²
Rozwiązanie
Obliczasz pole powierzchni całkowitej pudełka, a potem dodajesz 10%.
P=2⋅(20⋅15+20⋅10+15⋅10)=2⋅(300+200+150)=1300 cm².
10% z 1300 to 130 cm².
Papieru trzeba kupić 1300+130=1430 cm².
Inny sposób
1,1⋅1300=1430 cm².
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne pole powierzchni pudełka: 1300 cm². 1 p. — poprawne 10% zapasu: 130 cm² (lub mnożenie przez 1,1). 1 p. — poprawny wynik: 1430 cm². 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Brak pomnożenia sumy pól przez 2: 650 cm².
Odjęcie 10% zamiast dodania.
Obliczenie objętości zamiast pola.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole powierzchni pudełka i zwiększyć je procentowo o zapas materiału.
Zadanie 8.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Akwarium ma kształt prostopadłościanu o wymiarach wewnętrznych 60 cm, 30 cm i 40 cm. Ile litrów wody mieści się w tym akwarium po napełnieniu go po brzegi?
A.7,2
B.72
C.720
D.7200
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Obliczasz objętość w centymetrach sześciennych i zamieniasz na litry, pamiętając, że 1 litr to 1000 cm³.
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A), C), D) Błąd w zamianie jednostek (przesunięcie przecinka o jedno, jedno lub dwa miejsca).
Podanie wyniku w cm³ (72000).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pojemność akwarium w litrach z wymiarów podanych w centymetrach.
Zadanie 9.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Basen ma kształt prostopadłościanu o długości 5 m i szerokości 3 m. Woda sięga na wysokość 1,2 m. Ile metrów sześciennych wody jest w basenie?
A.9,2
B.15
C.18
D.36
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Objętość wody to pole dna razy wysokość wody.
Pole dna: 5⋅3=15 m².
V=15⋅1,2=18 m³. Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dodaje wymiary: 5+3+1,2.
B) Podaje pole dna.
D) Podwaja wynik.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość wody w basenie w metrach sześciennych.
Zadanie 10.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Akwarium ma wymiary wewnętrzne 80 cm, 40 cm i 50 cm (wysokość). Wlano do niego wodę do 43 wysokości. Ile litrów wody wlano?
Odpowiedź
Odpowiedź:120 litrów
Rozwiązanie
Obliczasz wysokość wody, objętość w centymetrach sześciennych i zamieniasz na litry.
Wysokość wody: 43⋅50=37,5 cm.
V=80⋅40⋅37,5=120000 cm³.
120000 cm³ =120 litrów.
Inny sposób
Pojemność akwarium: 80⋅40⋅50=160000 cm³ =160 l. Woda zajmuje 43: 43⋅160=120 litrów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna objętość wody: 120000 cm³ (lub 43 całej objętości 160000 cm³). 1 p. — poprawna zamiana na litry: 120 l. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wysokość wody 50−43=49,25 cm.
Zamiana 120000 cm³ na 12 litrów.
Podanie pojemności całego akwarium (160 l).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość wody sięgającej ułamka wysokości akwarium w litrach.
Zadanie 11.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Akwarium ma wymiary wewnętrzne: długość 50 cm, szerokość 30 cm, wysokość 40 cm. Wlano do niego 36 litrów wody. Oblicz, na jakiej wysokości sięga woda. Następnie oblicz, ile litrów wody trzeba jeszcze dolać, aby poziom wody był 5 cm poniżej górnej krawędzi akwarium.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Woda sięga na wysokość 24 cm. Trzeba dolać 16,5 litra.
Rozwiązanie
Z objętości wody i pola dna obliczasz wysokość, a potem objętość przy docelowej wysokości.
36 l =36000 cm³. Pole dna: 50⋅30=1500 cm².
Wysokość wody: 36000:1500=24 cm.
Docelowa wysokość: 40−5=35 cm, objętość: 1500⋅35=52500 cm³ =52,5 l.
Trzeba dolać: 52,5−36=16,5 l.
Inny sposób
Dolewana woda zwiększa poziom o 35−24=11 cm: 1500⋅11=16500 cm³ =16,5 l.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna wysokość wody: 24 cm. 1 p. — poprawna objętość przy wysokości 35 cm: 52,5 l. 1 p. — poprawna ilość wody do dolania: 16,5 l. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zamiana 36 l na 3600 cm³ albo 360000 cm³.
Docelowa wysokość 5 cm zamiast 35 cm.
Obliczenie objętości całego akwarium (60 l) zamiast do wysokości 35 cm.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć poziom wody w akwarium na podstawie objętości i ile wody dolać do osiągnięcia danego poziomu.
Zadanie 12.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościan ma krawędzie długości 3 cm, 4 cm i 12 cm. Długość przekątnej tego prostopadłościanu jest równa
A.5 cm
B.13 cm
C.19 cm
D.169 cm
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Przekątną bryły obliczasz z twierdzenia Pitagorasa w dwóch krokach.
Przekątna podstawy 3×4: 32+42=5 cm.
Przekątna bryły: 52+122=169=13 cm. Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Wzór: d=a2+b2+c2=9+16+144=169=13 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje przekątną podstawy.
C) Dodaje długości krawędzi: 3+4+12.
D) Nie wyciąga pierwiastka z 169.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć długość przekątnej prostopadłościanu z twierdzenia Pitagorasa.
Zadanie 13.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościan ma krawędzie długości 2 cm, 6 cm i 9 cm. Oblicz długość przekątnej tego prostopadłościanu.
Odpowiedź
Odpowiedź:11 cm
Rozwiązanie
Przekątna bryły jest przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego, którego przyprostokątnymi są przekątna podstawy i wysokość.
Kwadrat przekątnej podstawy: 22+62=4+36=40.
Kwadrat przekątnej bryły: 40+92=40+81=121.
Przekątna: 121=11 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny kwadrat przekątnej bryły: 4+36+81=121 (lub równoważny zapis dwóch kroków). 1 p. — poprawny wynik: 11 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dodanie krawędzi: 2+6+9=17.
Przekątna jako 22+92 (pominięta jedna krawędź).
Brak wyciągnięcia pierwiastka z 121.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć przekątną prostopadłościanu o podanych krawędziach.
Zadanie 14.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Krawędź sześcianu ma długość 4 cm. Pole powierzchni całkowitej tego sześcianu jest równe
A.16 cm²
B.48 cm²
C.64 cm²
D.96 cm²
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Sześcian ma 6 jednakowych ścian kwadratowych.
Pole jednej ściany: 42=16 cm².
P=6⋅16=96 cm². Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje pole jednej ściany.
B) Podaje sumę długości krawędzi (12⋅4).
C) Podaje objętość sześcianu.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole powierzchni całkowitej sześcianu o danej krawędzi.
Zadanie 15.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościan ma objętość 120 cm³, a jego podstawą jest prostokąt o bokach 4 cm i 5 cm. Wysokość tego prostopadłościanu jest równa
A.6 cm
B.24 cm
C.30 cm
D.120 cm
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Z wzoru V=Pp⋅H wyznaczasz wysokość.
Pole podstawy: 4⋅5=20 cm².
H=V:Pp=120:20=6 cm. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Dzieli 120 tylko przez 5.
C) Dzieli 120 tylko przez 4.
D) Nie dzieli.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wysokość prostopadłościanu z objętości i pola podstawy.
Zadanie 16.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Krawędź sześcianu zwiększono dwukrotnie (z 4 cm na 8 cm). Ile razy zwiększyła się objętość tego sześcianu?
A.2 razy
B.4 razy
C.8 razy
D.16 razy
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Obliczasz objętości przed i po zwiększeniu krawędzi.
V1=43=64 cm³, V2=83=512 cm³.
512:64=8. Objętość zwiększyła się 8 razy. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Objętość rośnie jak sześcian skali: 23=8.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Przyjmuje, że objętość rośnie tak jak krawędź.
B) Podaje zmianę pola ściany (22).
D) Mnoży 2⋅8.
Sprawdzana umiejętność: Określić, ile razy zwiększy się objętość sześcianu po zwiększeniu krawędzi.
Zadanie 17.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościan o podstawie kwadratowej ma objętość 180 cm³ i wysokość 5 cm. Oblicz długość krawędzi podstawy tego prostopadłościanu.
Odpowiedź
Odpowiedź:6 cm
Rozwiązanie
Z objętości i wysokości obliczasz pole podstawy, a potem krawędź kwadratu.
Pp=V:H=180:5=36 cm².
Krawędź podstawy: a=36=6 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne pole podstawy: 36 cm². 1 p. — poprawna długość krawędzi podstawy: 6 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Przyjmuje pole podstawy jako krawędź (36 cm).
Dzieli 36 przez 2 zamiast wyciągnąć pierwiastek.
Dzieli objętość przez wysokość odwrotnie.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć krawędź podstawy prostopadłościanu o podstawie kwadratowej z objętości i wysokości.
Zadanie 18.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W pudełku w kształcie prostopadłościanu o wymiarach wewnętrznych 10 cm, 8 cm i 6 cm układamy sześcienne kostki o krawędzi 2 cm. Ile takich kostek zmieści się w pudełku?
Odpowiedź
Odpowiedź:60 kostek
Rozwiązanie
Obliczasz, ile kostek mieści się wzdłuż każdego wymiaru, i mnożysz te liczby.
Wzdłuż boku 10 cm: 10:2=5 kostek. Wzdłuż 8 cm: 4 kostki. Wzdłuż 6 cm: 3 kostki.
1 p. — poprawna liczba kostek wzdłuż każdego wymiaru: 5, 4, 3. 1 p. — poprawna liczba kostek: 60. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dzielenie objętości pudełka przez pole ściany kostki.
Dodanie liczb kostek: 5+4+3=12.
Dzielenie 480:2=240 (objętość pudełka przez krawędź kostki).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć liczbę jednakowych sześciennych kostek mieszczących się w prostopadłościennym pudełku.
Zadanie 19.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Akwarium bez pokrywy ma kształt prostopadłościanu o wymiarach: długość 50 cm, szerokość 30 cm, wysokość 40 cm (wszystkie ściany są ze szkła, a dno też). Ile kosztuje szkło na to akwarium, jeśli 1 dm² szkła kosztuje 8 zł?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:632 zł
Rozwiązanie
Obliczasz pole dna i czterech ścian bocznych, zamieniasz na decymetry kwadratowe i mnożysz przez cenę.
Dno: 50⋅30=1500 cm².
Dwie ściany o wymiarach 50×40: 2⋅2000=4000 cm². Dwie ściany 30×40: 2⋅1200=2400 cm².
Razem: 1500+4000+2400=7900 cm² =79 dm².
Koszt: 79⋅8=632 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne pola ścian: 1500, 4000, 2400 cm² (lub suma 7900 cm²). 1 p. — poprawna zamiana: 79 dm². 1 p. — poprawny koszt: 632 zł. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dodanie górnej ściany (9400 cm²).
Zamiana 7900 cm² na 790 dm² albo 7,9 dm².
Pominięcie dna.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole szkła potrzebnego na akwarium bez górnej ściany i koszt materiału.
Zadanie 20.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Krawędź sześcianu zwiększono o 20%. O ile procent zwiększyła się objętość tego sześcianu?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Objętość zwiększyła się o 72,8%.
Rozwiązanie
Oznaczasz krawędź przez a, zapisujesz nową krawędź i nową objętość, a potem porównujesz z początkową objętością.
Nowa krawędź: 1,2a.
Nowa objętość: (1,2a)3=1,728a3.
Początkowa objętość: a3, więc nowa to 172,8% początkowej.
Wzrost: 172,8%−100%=72,8%.
Inny sposób
Weź a=10: V=1000. Po zwiększeniu a=12 i V=1728. Wzrost: 728 z 1000, czyli 72,8%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna nowa krawędź: 1,2a. 1 p. — poprawna nowa objętość: 1,728a3. 1 p. — poprawny wzrost: 72,8%. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Odpowiedź 20% lub 60% (3⋅20%).
Podanie 172,8% zamiast wzrostu.
Błąd w obliczeniu 1,23 (np. 1,6).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć procentowy wzrost objętości sześcianu po procentowym wydłużeniu krawędzi.
Zadanie 21.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Podstawą graniastosłupa prostego jest trójkąt prostokątny o przyprostokątnych 6 cm i 8 cm. Wysokość graniastosłupa jest równa 10 cm. Objętość tego graniastosłupa jest równa
A.24 cm³
B.240 cm³
C.480 cm³
D.2400 cm³
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Objętość graniastosłupa to pole podstawy razy wysokość.
Pole podstawy: 21⋅6⋅8=24 cm².
V=24⋅10=240 cm³. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje pole podstawy.
C) Pomija 21 przy polu trójkąta.
D) Mnoży przez 100 zamiast przez 10.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość graniastosłupa prostego o podstawie trójkąta prostokątnego.
Zadanie 22.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Graniastosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy długości 5 cm i wysokość 12 cm. Pole powierzchni bocznej tego graniastosłupa jest równe
A.60 cm²
B.120 cm²
C.240 cm²
D.290 cm²
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Powierzchnia boczna składa się z czterech jednakowych prostokątów 5×12.
Pole jednej ściany: 5⋅12=60 cm².
Pb=4⋅60=240 cm². Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje pole jednej ściany bocznej.
B) Liczy tylko dwie ściany boczne.
D) Podaje pole powierzchni całkowitej (240+2⋅25=290 cm²).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole powierzchni bocznej graniastosłupa prawidłowego czworokątnego.
Zadanie 23.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Podstawą graniastosłupa prostego jest trapez o podstawach długości 4 cm i 8 cm oraz wysokości 5 cm. Wysokość graniastosłupa jest równa 7 cm. Oblicz objętość tego graniastosłupa.
Odpowiedź
Odpowiedź:210 cm³
Rozwiązanie
Obliczasz pole trapezu (podstawy graniastosłupa), a potem mnożysz przez wysokość graniastosłupa.
Pole podstawy: 21(4+8)⋅5=30 cm².
V=30⋅7=210 cm³.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne pole podstawy: 30 cm². 1 p. — poprawna objętość: 210 cm³. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Pole trapezu bez 21: 60 cm².
Pomylenie wysokości trapezu z wysokością graniastosłupa.
Pole podstawy jako 4⋅8=32.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość graniastosłupa prostego o podstawie trapezu.
Zadanie 24.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Podstawą graniastosłupa prostego jest trójkąt prostokątny o bokach długości 3 cm, 4 cm i 5 cm. Wysokość graniastosłupa jest równa 10 cm. Oblicz pole powierzchni całkowitej tego graniastosłupa.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:132 cm²
Rozwiązanie
Pole całkowite to dwa pola podstawy i pole powierzchni bocznej.
Pole podstawy: 21⋅3⋅4=6 cm², dwie podstawy: 12 cm².
Obwód podstawy: 3+4+5=12 cm.
Pole powierzchni bocznej: 12⋅10=120 cm² (trzy prostokąty o wysokości 10 i szerokościach 3, 4, 5).
Pc=12+120=132 cm².
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne pole podstawy: 6 cm². 1 p. — poprawne pole powierzchni bocznej: 120 cm². 1 p. — poprawne pole powierzchni całkowitej: 132 cm². 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Uwzględnienie jednej podstawy: 126 cm².
Pole podstawy jako 3⋅4=12 (bez 21).
Pole powierzchni bocznej jako 3⋅4⋅10 (pominięcie jednej ściany).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole powierzchni całkowitej graniastosłupa prostego o podstawie trójkąta prostokątnego.
Zadanie 25.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Podstawą ostrosłupa prawidłowego czworokątnego jest kwadrat o boku 6 cm. Wysokość ostrosłupa jest równa 5 cm. Objętość tego ostrosłupa jest równa
A.60 cm³
B.90 cm³
C.180 cm³
D.360 cm³
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Objętość ostrosłupa to jedna trzecia iloczynu pola podstawy i wysokości.
Pole podstawy: 62=36 cm².
V=31⋅36⋅5=60 cm³. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Używa 21 zamiast 31.
C) Pomija 31 we wzorze (objętość graniastosłupa).
Podstawą ostrosłupa prawidłowego czworokątnego jest kwadrat o boku 10 cm. Wysokość ściany bocznej tego ostrosłupa jest równa 13 cm. Pole powierzchni całkowitej ostrosłupa jest równe
A.65 cm²
B.130 cm²
C.260 cm²
D.360 cm²
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Pole całkowite to pole podstawy plus pole czterech jednakowych trójkątnych ścian bocznych.
Pole podstawy: 102=100 cm².
Pole jednej ściany bocznej: 21⋅10⋅13=65 cm².
Pc=100+4⋅65=100+260=360 cm². Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje pole jednej ściany bocznej.
B) Podaje pole dwóch ścian bocznych.
C) Podaje pole powierzchni bocznej (pomija podstawę).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole powierzchni całkowitej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego z wysokości ściany bocznej.
Zadanie 27.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy długości 10 cm i wysokość 12 cm. Oblicz pole powierzchni bocznej tego ostrosłupa.
Odpowiedź
Odpowiedź:260 cm²
Rozwiązanie
Wysokość ściany bocznej jest przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego, którego przyprostokątnymi są wysokość ostrosłupa i połowa krawędzi podstawy.
Połowa krawędzi podstawy: 5 cm. Wysokość ściany bocznej: h=52+122=169=13 cm.
Pole jednej ściany: 21⋅10⋅13=65 cm².
Pole powierzchni bocznej: 4⋅65=260 cm².
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna wysokość ściany bocznej: 13 cm. 1 p. — poprawne pole powierzchni bocznej: 260 cm². 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wysokość ściany bocznej jako 102+122 (całą krawędź zamiast połowy).
Użycie wysokości ostrosłupa (12) jako wysokości ściany bocznej.
Pole powierzchni bocznej jako 65 cm² (jedna ściana).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wysokość ściany bocznej z twierdzenia Pitagorasa i pole powierzchni bocznej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego.
Zadanie 28.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy długości 6 cm, a wysokość jego ściany bocznej jest równa 5 cm. Oblicz objętość i pole powierzchni całkowitej tego ostrosłupa.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Objętość: 48 cm³, pole powierzchni całkowitej: 96 cm².
Rozwiązanie
Wysokość ostrosłupa obliczasz z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie utworzonym z wysokości ostrosłupa, połowy krawędzi podstawy i wysokości ściany bocznej.
Połowa krawędzi podstawy: 3 cm. H=52−32=16=4 cm.
Objętość: V=31⋅36⋅4=48 cm³.
Pole ściany bocznej: 21⋅6⋅5=15 cm². Pole całkowite: 36+4⋅15=96 cm².
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna wysokość ostrosłupa: 4 cm. 1 p. — poprawna objętość: 48 cm³. 1 p. — poprawne pole powierzchni całkowitej: 96 cm². 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Użycie całej krawędzi podstawy (6 cm) w trójkącie prostokątnym: 25−36.
Użycie wysokości ściany bocznej jako wysokości ostrosłupa: V=60 cm³.
Pominięcie podstawy w polu całkowitym: 60 cm².
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wysokość, objętość i pole powierzchni całkowitej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego z wysokości ściany bocznej.
Zadanie 29.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Z ilu wielokątów składa się siatka ostrosłupa prawidłowego sześciokątnego?
A.6
B.7
C.8
D.12
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Siatka zawiera podstawę i wszystkie ściany boczne.
Podstawa: sześciokąt, czyli 1 figura.
Ściany boczne: 6 trójkątów.
Razem: 1+6=7 wielokątów. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Pomija podstawę.
C) Dodaje dwie podstawy (jak w graniastosłupie).
D) Liczy wierzchołki.
Sprawdzana umiejętność: Podać liczbę wielokątów tworzących siatkę ostrosłupa.
Zadanie 30.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Siatka ostrosłupa składa się z kwadratu o boku 4 cm i czterech jednakowych trójkątów równoramiennych o podstawie 4 cm i wysokości 3 cm poprowadzonej do tej podstawy. Pole powierzchni całkowitej tego ostrosłupa jest równe
A.16 cm²
B.24 cm²
C.40 cm²
D.64 cm²
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Pole powierzchni to pole siatki, czyli pole kwadratu i czterech trójkątów.
Kwadrat: 42=16 cm².
Jeden trójkąt: 21⋅4⋅3=6 cm², cztery: 24 cm².
Razem: 16+24=40 cm². Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje tylko pole podstawy.
B) Podaje tylko pole powierzchni bocznej.
D) Pomija 21 przy polu trójkątów: 16+48.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole powierzchni bryły na podstawie opisu jej siatki.
Zadanie 31.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Pole powierzchni bocznej graniastosłupa prawidłowego sześciokątnego jest równe 144 cm², a wysokość graniastosłupa 8 cm. Oblicz długość krawędzi podstawy.
Odpowiedź
Odpowiedź:3 cm
Rozwiązanie
Powierzchnia boczna składa się z sześciu jednakowych prostokątów o wymiarach a×8.
6⋅a⋅8=144.
48a=144, więc a=3 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 6⋅a⋅8=144 (lub równoważne). 1 p. — poprawny wynik: 3 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Użycie 4 ścian bocznych zamiast 6: a=4,5.
Przyjęcie 144 cm² jako pola jednej ściany.
Dzielenie 144:8=18 i podanie 18 cm.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć krawędź podstawy graniastosłupa prawidłowego sześciokątnego z pola powierzchni bocznej.
Zadanie 32.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Naczynie ma kształt graniastosłupa prawidłowego czworokątnego o krawędzi podstawy 10 cm. Wlano do niego wodę do wysokości 12 cm. Ile litrów wody jest w naczyniu?
A.0,12
B.1,2
C.12
D.120
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Obliczasz objętość wody w centymetrach sześciennych i zamieniasz na litry.
V=10⋅10⋅12=1200 cm³.
1200 cm³ =1,2 litra. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A), C), D) Błąd w zamianie cm³ na litry (przesunięcie przecinka o niewłaściwą liczbę miejsc).
Podanie wyniku w cm³ (1200).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć w litrach objętość wody w naczyniu o podstawie kwadratowej.
Zadanie 33.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościenny pojemnik o wymiarach wewnętrznych 20 cm, 10 cm i 10 cm jest całkowicie wypełniony wodą. Całą wodę przelano do pustego akwarium, którego dno ma wymiary 40 cm na 25 cm. O ile centymetrów podniesie się poziom wody w akwarium?
Odpowiedź
Odpowiedź:O 2 cm.
Rozwiązanie
Objętość wody nie zmienia się, a wysokość warstwy wody to objętość podzielona przez pole dna.
Objętość wody: 20⋅10⋅10=2000 cm³.
Pole dna akwarium: 40⋅25=1000 cm².
Wysokość wody: 2000:1000=2 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna objętość wody (2000 cm³) i pole dna akwarium (1000 cm²). 1 p. — poprawna wysokość: 2 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dzielenie objętości przez jeden wymiar dna (2000:40=50).
Przyjęcie 10 cm (wysokość pojemnika) jako poziomu wody.
Dzielenie pola dna przez objętość (0,5 cm).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć zmianę poziomu wody po przelaniu zawartości jednego pojemnika do drugiego.
Zadanie 34.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Basen ma kształt prostopadłościanu o długości 25 m, szerokości 10 m i głębokości 2 m. Pompa napełnia basen, dostarczając 5000 litrów wody na minutę. Ile godzin i minut zajmie napełnienie pustego basenu po brzegi?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:1 godzina 40 minut
Rozwiązanie
Obliczasz objętość basenu w litrach i dzielisz ją przez wydajność pompy.
V=25⋅10⋅2=500 m³.
1 m³ to 1000 litrów, więc 500 m³ =500000 litrów.
Czas: 500000:5000=100 minut.
100 minut =1 godzina 40 minut.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna objętość basenu: 500 m³. 1 p. — poprawna objętość w litrach i czas w minutach: 500000 l, 100 min. 1 p. — poprawny zapis: 1 h 40 min. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zamiana 500 m³ na 50000 litrów albo 5000 litrów.
Zapis 100 minut jako 1 h 0 min lub 1 h 4 min.
Dzielenie przez 5 zamiast przez 5000.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć czas napełniania basenu na podstawie jego objętości i wydajności pompy.
Zadanie 35.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Ostrosłup ma 9 ścian. Ile krawędzi ma ten ostrosłup?
A.16
B.18
C.24
D.27
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Ostrosłup o n-kątnej podstawie ma n+1 ścian i 2n krawędzi.
n+1=9, więc n=8.
Krawędzi jest 2⋅8=16. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Mnoży liczbę ścian przez 2.
C) Liczy 3n (wzór dla graniastosłupa) dla n=8.
D) Mnoży liczbę ścian przez 3.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć liczbę krawędzi ostrosłupa na podstawie liczby jego ścian.
Zadanie 36.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Graniastosłup prawidłowy sześciokątny ma krawędź podstawy długości 2 cm i krawędź boczną długości 5 cm. Suma długości wszystkich krawędzi tego graniastosłupa jest równa
A.24 cm
B.30 cm
C.42 cm
D.54 cm
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Graniastosłup ma 12 krawędzi podstawy (po 6 w dwóch podstawach) i 6 krawędzi bocznych.
Krawędzie podstaw: 12⋅2=24 cm.
Krawędzie boczne: 6⋅5=30 cm.
Razem: 24+30=54 cm. Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Liczy tylko krawędzie podstaw.
B) Liczy tylko krawędzie boczne.
C) Liczy krawędzie jednej podstawy i bocznych: 6⋅2+6⋅5.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć sumę długości wszystkich krawędzi graniastosłupa prawidłowego sześciokątnego.
Zadanie 37.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościan ma wymiary 4 cm, 6 cm i 10 cm. Suma długości wszystkich krawędzi tego prostopadłościanu jest równa
A.20 cm
B.80 cm
C.240 cm
D.400 cm
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Prostopadłościan ma 12 krawędzi: po 4 o każdej z trzech długości.
4⋅(4+6+10).
4⋅20=80 cm. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dodaje tylko trzy wymiary.
C) Podaje objętość.
D) Mnoży 20⋅20.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć sumę długości wszystkich krawędzi prostopadłościanu.
Zadanie 38.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościan ma wymiary 4 cm, 5 cm i 6 cm. Drugi prostopadłościan ma taką samą objętość, a jego podstawa ma wymiary 8 cm i 5 cm. Oblicz wysokość drugiego prostopadłościanu.
Odpowiedź
Odpowiedź:3 cm
Rozwiązanie
Obliczasz objętość pierwszego prostopadłościanu i dzielisz ją przez pole podstawy drugiego.
V=4⋅5⋅6=120 cm³.
Pole podstawy drugiego: 8⋅5=40 cm².
Wysokość: 120:40=3 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna objętość: 120 cm³ i pole podstawy 40 cm². 1 p. — poprawna wysokość: 3 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dzielenie objętości przez jeden wymiar podstawy.
Przyjęcie wysokości 6 cm bez obliczeń.
Pomylenie objętości z polem powierzchni.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wysokość prostopadłościanu o danej objętości, równej objętości innego prostopadłościanu.
Zadanie 39.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostopadłościenny zbiornik ma wymiary wewnętrzne 20 cm, 15 cm i 10 cm. Zbiornik napełniono wodą po brzegi. Ile kilogramów waży woda w tym zbiorniku? Przyjmij, że 1 litr wody ma masę 1 kg.
Odpowiedź
Odpowiedź:3 kg
Rozwiązanie
Obliczasz objętość zbiornika w litrach. Liczba litrów jest równa liczbie kilogramów wody.
V=20⋅15⋅10=3000 cm³.
3000 cm³ =3 litry.
Masa wody: 3 kg.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna objętość: 3000 cm³ =3 l. 1 p. — poprawna masa: 3 kg. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zamiana 3000 cm³ na 30 litrów lub 0,3 litra.
Podanie masy w gramach (3000 g) bez zamiany na kilogramy.
Obliczenie pola powierzchni zamiast objętości.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć masę wody w naczyniu o danej objętości.
Zadanie 40.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Z prostopadłościanu o wymiarach 6 cm, 4 cm i 3 cm wycięto w jednym narożniku sześcian o krawędzi 2 cm. Oblicz objętość i pole powierzchni otrzymanej bryły.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Objętość: 64 cm³, pole powierzchni: 108 cm².
Rozwiązanie
Objętość to różnica objętości prostopadłościanu i sześcianu. Pole powierzchni zmienia się inaczej: wycięcie usuwa trzy ściany sześcianu z powierzchni, ale odsłania trzy nowe, takie same.
Pole powierzchni prostopadłościanu: 2⋅(6⋅4+6⋅3+4⋅3)=2⋅(24+18+12)=108 cm².
Wycięcie sześcianu usuwa z powierzchni 3 kwadraty 2×2 i odsłania 3 takie same kwadraty, więc pole powierzchni się nie zmienia: 108 cm².
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna objętość: 64 cm³. 1 p. — poprawne pole powierzchni prostopadłościanu: 108 cm². 1 p. — poprawny wniosek, że pole powierzchni bryły to 108 cm² (uzasadnienie: usunięte 3 kwadraty zastąpione 3 takimi samymi). 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Odjęcie pola powierzchni sześcianu: 108−24=84 cm².
Dodanie pola powierzchni sześcianu: 108+24=132 cm².
Odjęcie od objętości dwóch objętości sześcianu.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość i pole powierzchni bryły powstałej po wycięciu sześcianu z narożnika prostopadłościanu.
Zadanie 41.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Dwa sześciany o krawędziach długości 3 cm i 6 cm ustawiono jeden na drugim. Jaką objętość ma otrzymana bryła?
A.63 cm³
B.216 cm³
C.243 cm³
D.729 cm³
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Objętość bryły jest sumą objętości obu sześcianów.
V1=33=27 cm³ oraz V2=63=216 cm³.
V=27+216=243 cm³. Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dodaje pola ścian: 32+62 i inne błędy rachunkowe.
B) Podaje objętość tylko większego sześcianu.
D) Liczy (3+6)3.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość bryły złożonej z dwóch sześcianów ustawionych jeden na drugim.
Zadanie 42.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Domek składa się z prostopadłościanu o wymiarach 6 m, 4 m i 3 m (wysokość) oraz dachu w kształcie graniastosłupa prostego, którego podstawą jest trójkąt o podstawie 4 m i wysokości 1,5 m. Długość dachu jest równa 6 m. Jaka jest objętość całego domku?
A.72 m³
B.90 m³
C.108 m³
D.144 m³
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Objętość domku to suma objętości prostopadłościanu i dachu.
Prostopadłościan: 6⋅4⋅3=72 m³.
Pole trójkąta w podstawie dachu: 21⋅4⋅1,5=3 m².
Dach: 3⋅6=18 m³.
Razem: 72+18=90 m³. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Pomija dach.
C) Pole trójkąta bez 21: dach 36 m³.
D) Podwaja objętość prostopadłościanu.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość domku złożonego z prostopadłościanu i graniastosłupa trójkątnego (dachu).
Zadanie 43.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
W prostopadłościanie o wymiarach 10 cm, 6 cm i 4 cm wydrążono otwór na wylot w kształcie prostopadłościanu o wymiarach 10 cm, 2 cm i 2 cm. Oblicz objętość otrzymanej bryły.
Odpowiedź
Odpowiedź:200 cm³
Rozwiązanie
Od objętości całego prostopadłościanu odejmujesz objętość otworu.
Prostopadłościan: 10⋅6⋅4=240 cm³.
Otwór: 10⋅2⋅2=40 cm³.
Bryła: 240−40=200 cm³.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne objętości prostopadłościanu (240 cm³) i otworu (40 cm³). 1 p. — poprawny wynik: 200 cm³. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dodanie objętości otworu zamiast odjęcia.
Obliczenie pola powierzchni zamiast objętości.
Błędna objętość otworu (2⋅2=4 bez długości).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość prostopadłościanu z otworem przechodzącym na wylot.
Zadanie 44.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Betonowe schody mają trzy stopnie. Każdy stopień jest prostopadłościanem o szerokości 100 cm i głębokości 30 cm. Pierwszy stopień ma wysokość 20 cm, drugi (licząc od ziemi) 40 cm, a trzeci 60 cm. Stopnie przylegają do siebie i każdy sięga od ziemi. Ile metrów sześciennych betonu potrzeba na te schody?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:0,36 m³
Rozwiązanie
Obliczasz objętość każdego stopnia, dodajesz je i zamieniasz centymetry sześcienne na metry sześcienne.
Pierwszy stopień: 100⋅30⋅20=60000 cm³.
Drugi stopień: 100⋅30⋅40=120000 cm³. Trzeci stopień: 100⋅30⋅60=180000 cm³.
Razem: 60000+120000+180000=360000 cm³.
1 m³ =1000000 cm³, więc 360000 cm³ =0,36 m³.
Inny sposób
Wysokości stopni (od ziemi) sumują się: 20+40+60=120 cm. V=100⋅30⋅120=360000 cm³ =0,36 m³.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne objętości wszystkich trzech stopni (60000, 120000, 180000 cm³). 1 p. — poprawna suma: 360000 cm³. 1 p. — poprawna zamiana: 0,36 m³. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Przyjęcie, że stopnie mają wysokość 20 cm każdy (pominięcie, że sięgają od ziemi).
Zamiana 360000 cm³ na 0,036 albo 3,6 m³.
Obliczenie pola powierzchni zamiast objętości.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość schodów jako sumy objętości prostopadłościanów i zamienić ją na metry sześcienne.
Zadanie 45.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Pole podstawy ostrosłupa prawidłowego trójkątnego jest równe 12 cm², a jego wysokość 9 cm. Objętość tego ostrosłupa jest równa
A.36 cm³
B.54 cm³
C.108 cm³
D.216 cm³
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Objętość ostrosłupa to jedna trzecia iloczynu pola podstawy i wysokości.
V=31⋅12⋅9.
V=36 cm³. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Używa 21 zamiast 31.
C) Pomija 31 (objętość graniastosłupa).
D) Podwaja objętość graniastosłupa.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość ostrosłupa na podstawie pola podstawy i wysokości.
Zadanie 46.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Jedna ze ścian prostopadłościanu jest prostokątem o bokach 5 cm i 12 cm. Długość przekątnej tej ściany jest równa
A.13 cm
B.17 cm
C.60 cm
D.169 cm
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Przekątna prostokąta jest przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego o przyprostokątnych 5 cm i 12 cm.
d=52+122=25+144=169.
d=13 cm. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Dodaje długości boków: 5+12.
C) Podaje pole prostokąta.
D) Nie wyciąga pierwiastka z 169.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć długość przekątnej ściany bocznej prostopadłościanu.
Zadanie 47.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy długości 10 cm i krawędź boczną długości 13 cm. Oblicz pole powierzchni bocznej tego ostrosłupa.
Odpowiedź
Odpowiedź:240 cm²
Rozwiązanie
Ściana boczna jest trójkątem równoramiennym o ramionach 13 cm i podstawie 10 cm. Jej wysokość obliczasz z twierdzenia Pitagorasa.
Połowa podstawy ściany: 5 cm. Wysokość ściany: h=132−52=144=12 cm.
Pole ściany: 21⋅10⋅12=60 cm².
Pole powierzchni bocznej: 4⋅60=240 cm².
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna wysokość ściany bocznej: 12 cm. 1 p. — poprawne pole powierzchni bocznej: 240 cm². 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wysokość ściany jako 132−102 (całą podstawę zamiast połowy).
Użycie krawędzi bocznej (13 cm) jako wysokości ściany: 4⋅65=260 cm².
Pole jednej ściany jako pole powierzchni bocznej.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wysokość ściany bocznej z krawędzi bocznej i pole powierzchni bocznej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego.
Zadanie 48.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy długości 16 cm, a pole jego powierzchni bocznej jest równe 320 cm². Oblicz objętość tego ostrosłupa.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:512 cm³
Rozwiązanie
Z pola powierzchni bocznej obliczasz wysokość ściany bocznej, potem z twierdzenia Pitagorasa wysokość ostrosłupa.
4⋅21⋅16⋅h=320, więc 32h=320 i h=10 cm (wysokość ściany bocznej).
Połowa krawędzi podstawy: 8 cm. Wysokość ostrosłupa: H=102−82=36=6 cm.
Pole podstawy: 162=256 cm². V=31⋅256⋅6=512 cm³.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna wysokość ściany bocznej: 10 cm. 1 p. — poprawna wysokość ostrosłupa: 6 cm. 1 p. — poprawna objętość: 512 cm³. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Użycie całej krawędzi podstawy (16 cm) w trójkącie z twierdzenia Pitagorasa.
Przyjęcie 10 cm jako wysokości ostrosłupa: V=31⋅256⋅10.
Błąd w polu powierzchni bocznej (jedna ściana: 16h=320, h=20).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć objętość ostrosłupa prawidłowego czworokątnego na podstawie pola powierzchni bocznej.
Zadanie 49.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Sześcienną skrzynię o krawędzi 2 m maluje się z zewnątrz (wszystkie ściany). Ile metrów kwadratowych powierzchni trzeba pomalować?
A.4 m²
B.8 m²
C.16 m²
D.24 m²
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Sześcian ma 6 jednakowych ścian kwadratowych.
Pole jednej ściany: 22=4 m².
P=6⋅4=24 m². Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje pole jednej ściany.
B) Podaje objętość (23).
C) Liczy tylko cztery ściany boczne.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć pole powierzchni całkowitej sześcianu w metrach kwadratowych.
Zadanie 50.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Pokój ma kształt prostopadłościanu o wymiarach podłogi 5 m na 4 m i wysokości 2,5 m. Ile metrów kwadratowych ścian i sufitu trzeba pomalować (podłogi się nie maluje)?
A.45 m²
B.65 m²
C.90 m²
D.110 m²
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Obliczasz pole czterech ścian i dodajesz pole sufitu.
Obwód podłogi: 2⋅(5+4)=18 m. Pole ścian: 18⋅2,5=45 m².
Pole sufitu: 5⋅4=20 m².
Razem: 45+20=65 m². Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Pomija sufit.
C) Podwaja pole ścian.
D) Liczy pole powierzchni całkowitej razem z podłogą (45+40 to 85) albo inny błąd rachunkowy.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć powierzchnię pokoju do pomalowania (ściany i sufit).
Zadanie 51.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Ściany i sufit pokoju mają łącznie 65 m² i trzeba je pomalować dwiema warstwami farby. Z 1 litra farby można pomalować 6 m² jedną warstwą. Ile pełnych litrów farby trzeba kupić?
Odpowiedź
Odpowiedź:22 litry
Rozwiązanie
Obliczasz powierzchnię do pomalowania z uwzględnieniem dwóch warstw, a potem liczbę litrów zaokrągloną w górę.
Dwie warstwy: 2⋅65=130 m².
Litry: 130:6=2132.
Trzeba kupić 22 litry (przy 21 litrach zabrakłoby farby).
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna powierzchnia dwóch warstw (130 m²) i poprawna liczba litrów 2132 (około 21,67). 1 p. — poprawne zaokrąglenie w górę: 22 litry. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Pominięcie drugiej warstwy (65:6≈10,8, czyli 11 litrów).
Zaokrąglenie 21,67 do 21.
Mnożenie zamiast dzielenia.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć ilość farby na dwie warstwy z zaokrągleniem w górę do pełnych litrów.
Zadanie 52.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Sześcienna skrzynia o krawędzi 1,5 m jest bez wieka. Skrzynię trzeba pomalować z zewnątrz i od wewnątrz (dno, ściany boczne). Koszt pomalowania 1 m² to 12 zł. Oblicz koszt pomalowania skrzyni.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:270 zł
Rozwiązanie
Skrzynia bez wieka ma 5 ścian. Każdą z nich maluje się z dwóch stron.
Pole jednej ściany: 1,52=2,25 m².
Pole z jednej strony: 5⋅2,25=11,25 m². Z obu stron: 2⋅11,25=22,5 m².
Koszt: 22,5⋅12=270 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne pole jednej ściany: 2,25 m². 1 p. — poprawne pole do pomalowania z obu stron: 22,5 m². 1 p. — poprawny koszt: 270 zł. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Uwzględnienie 6 ścian (z wiekiem).
Pomalowanie tylko z jednej strony (135 zł).
Pole ściany jako 1,5⋅2=3 m².
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć koszt pomalowania sześciennej skrzyni bez wieka z zewnątrz i wewnątrz.
Zadanie 53.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Z 64 jednakowych sześciennych kostek zbudowano duży sześcian o krawędzi 4 kostek, a następnie pomalowano jego zewnętrzną powierzchnię. Ile kostek ma pomalowaną dokładnie jedną ścianę?
A.6
B.8
C.12
D.24
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Dokładnie jedną pomalowaną ścianę mają kostki leżące wewnątrz każdej ściany dużego sześcianu (bez krawędzi).
Na każdej ścianie takich kostek jest 2⋅2=4 (środkowy kwadrat 2×2).
Ścian jest 6, więc kostek: 6⋅4=24. Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Liczy po jednej kostce na ścianę.
B) Liczy kostki w wierzchołkach (8).
C) Liczy kostki na krawędziach (po jednej na krawędź).
Sprawdzana umiejętność: Policzyć sześcianiki mające dokładnie jedną pomalowaną ścianę w pomalowanym sześcianie złożonym z kostek.
Zadanie 54.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Duży sześcian o krawędzi 4 kostek zbudowano z 64 jednakowych kostek i pomalowano jego zewnętrzną powierzchnię. Ile kostek nie ma żadnej pomalowanej ściany?
Odpowiedź
Odpowiedź:8 kostek
Rozwiązanie
Kostki bez pomalowanych ścian tworzą mniejszy sześcian wewnątrz, bez zewnętrznej warstwy.
Zewnętrzna warstwa zajmuje po jednej kostce z każdej strony, więc wewnątrz zostaje sześcian o krawędzi 4−2=2 kostki.
Liczba kostek: 23=8.
Inny sposób
Ponumeruj kostki w każdym kierunku od 1 do 4. Kostka jest wewnątrz, gdy w każdym z trzech kierunków ma numer 2 albo 3. Takich kostek jest 2⋅2⋅2=8.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna krawędź wewnętrznego sześcianu: 2 kostki. 1 p. — poprawna liczba kostek: 8. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Odjęcie 1 od krawędzi (33=27).
Odjęcie liczby kostek zewnętrznych bez ich policzenia.
Przyjęcie 43−23=56 (liczba kostek z pomalowaną ścianą).
Sprawdzana umiejętność: Policzyć sześcianiki bez żadnej pomalowanej ściany wewnątrz pomalowanego sześcianu.
Zadanie 55.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Prostopadłościan o wymiarach 5×4×3 kostek zbudowano z jednakowych kostek sześciennych i pomalowano jego zewnętrzną powierzchnię. Ile kostek ma: a) trzy pomalowane ściany, b) dokładnie dwie pomalowane ściany, c) żadnej pomalowanej ściany?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:a) 8 kostek, b) 24 kostki, c) 6 kostek.
Rozwiązanie
Kostki z trzema pomalowanymi ścianami są w wierzchołkach, z dwiema na krawędziach (bez wierzchołków), a bez pomalowanych we wnętrzu.
a) Prostopadłościan ma 8 wierzchołków, więc 8 kostek.
b) Na krawędziach długości 5 jest 5−2=3 kostki, na krawędziach 4: 2 kostki, na krawędziach 3: 1 kostka. Krawędzi każdej długości jest po 4: 4⋅3+4⋅2+4⋅1=12+8+4=24.
c) Wnętrze: (5−2)⋅(4−2)⋅(3−2)=3⋅2⋅1=6 kostek.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna liczba kostek z trzema pomalowanymi ścianami: 8. 1 p. — poprawna liczba kostek z dwiema pomalowanymi ścianami: 24. 1 p. — poprawna liczba kostek bez pomalowanych ścian: 6. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wliczenie kostek w wierzchołkach do kostek z dwiema ścianami (liczy 4⋅5+4⋅4+4⋅3=48).
Wnętrze jako (5−1)(4−1)(3−1)=24.
Wnętrze jako 5⋅4⋅3−2⋅(…) z błędem.
Sprawdzana umiejętność: Policzyć kostki z różną liczbą pomalowanych ścian w pomalowanym prostopadłościanie z kostek.
Zadanie 56.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Zbiornik ma pojemność 2,5 m³. Ile litrów wody mieści się w tym zbiorniku?
A.25
B.250
C.2500
D.25000
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Pamiętasz, że 1 m³ =1000 litrów.
2,5⋅1000=2500.
Zbiornik mieści 2500 litrów. Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A), B) Mnoży przez 10 albo 100.
D) Mnoży przez 10000.
Sprawdzana umiejętność: Zamienić metry sześcienne na litry.
Zadanie 57.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Krawędź sześcianu zwiększono 4 razy. Ile razy zwiększyła się objętość tego sześcianu?
A.4 razy
B.12 razy
C.16 razy
D.64 razy
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Objętość sześcianu rośnie jak sześcian skali.
Dla krawędzi a: V=a3. Dla krawędzi 4a: V′=(4a)3=64a3.
Objętość zwiększyła się 64 razy. Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Przyjmuje, że objętość rośnie tak jak krawędź.
B) Mnoży 4⋅3.
C) Podaje zmianę pola powierzchni (42).
Sprawdzana umiejętność: Określić, ile razy zwiększy się objętość sześcianu po zwiększeniu krawędzi.
Zadanie 58.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Krawędzie wychodzące z jednego wierzchołka prostopadłościanu są w stosunku 1:2:3, a objętość tego prostopadłościanu jest równa 48 cm³. Długość najdłuższej z tych krawędzi jest równa
A.4 cm
B.6 cm
C.12 cm
D.48 cm
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Oznaczasz krawędzie przez a, 2a, 3a i z objętości obliczasz a.
V=a⋅2a⋅3a=6a3=48, więc a3=8 i a=2 cm.
Krawędzie: 2 cm, 4 cm, 6 cm. Najdłuższa to 6 cm. Poprawna jest odpowiedź B.
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Podaje środkową krawędź.
C) Dzieli 48 przez 4 zamiast rozwiązać równanie.
D) Podaje objętość.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć krawędzie prostopadłościanu o danej objętości, gdy są w danym stosunku.
Zadanie 59.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Graniastosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy długości 3 cm i pole powierzchni całkowitej równe 78 cm². Oblicz wysokość tego graniastosłupa.
Odpowiedź
Odpowiedź:5 cm
Rozwiązanie
Pole całkowite to dwa pola podstawy i cztery prostokąty ścian bocznych 3×h.
2⋅32+4⋅3⋅h=78.
18+12h=78, więc 12h=60.
h=5 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne równanie: 2⋅9+4⋅3⋅h=78. 1 p. — poprawny wynik: 5 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Pominięcie dwóch podstaw: 12h=78.
Przyjęcie dwóch (zamiast czterech) ścian bocznych: 6h=60.
Zapominanie o odjęciu 18.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć wysokość graniastosłupa o podstawie kwadratowej z pola powierzchni całkowitej.
Zadanie 60.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Prostopadłościenny zbiornik ma wymiary wewnętrzne 2 m, 1,5 m i 1 m (wysokość). Zbiornik jest napełniony wodą do 54 wysokości. Wodę wypompowuje się z szybkością 30 litrów na minutę. Ile godzin i minut potrwa opróżnienie zbiornika?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:1 godzina 20 minut
Rozwiązanie
Obliczasz objętość wody w litrach i dzielisz ją przez wydajność pompy.
Wysokość wody: 54⋅1=0,8 m.
Objętość wody: 2⋅1,5⋅0,8=2,4 m³ =2400 litrów.
Czas: 2400:30=80 minut.
80 minut =1 godzina 20 minut.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawna objętość wody: 2,4 m³. 1 p. — poprawna zamiana i czas: 2400 l, 80 min. 1 p. — poprawny zapis: 1 h 20 min. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zamiana 2,4 m³ na 240 litrów albo 24000 litrów.
Użycie pojemności całego zbiornika (3 m³): 100 minut.
Zapis 80 minut jako 1 h 8 min.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć czas opróżniania zbiornika na podstawie jego objętości, napełnienia ułamkiem i wydajności pompy.
Używamy plików cookies, żeby strona działała poprawnie i żebyśmy wiedzieli, które treści
są dla Was przydatne. Statystyki możesz odrzucić — strona zadziała tak samo. Polityka prywatności