Przejdź do treści

Wypracowanie (rozszerzenie) — zadania z rozwiązaniami

W tej książce: teza, Wesele, funkcja, kryteria, groteska, intertekstualność, demitologizacja, Antygona, argumentacja, struktura. 31 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.

Zawierapoziomrozszerzony Wypracowanie rozszerzenie Groteska · Demitologizacja · Intertekstualność · Plan i konteksty Zbiór zadań przygotowujący do egzaminu maturalnego Język polskiszkoła średnia 6 E.nauczyciel

Część rozszerzona

Zadanie 1. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Groteska łączy komizm z grozą, a świat realistyczny z fantastycznym. Wskaż wydarzenie z powieści *Mistrz i Małgorzata*, które ma cechy groteski.

  1. A. Garnitur urzędnika siedzi za biurkiem i nadal podpisuje dokumenty.
  2. B. Poncjusz Piłat wydaje wyrok na Jeszuę.
  3. C. Iwan Bezdomny trafia do kliniki psychiatrycznej.
  4. D. Mistrz pali rękopis swojej powieści.
Zadanie 2. (0–2 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

Podaj dwie cechy groteski i do każdej z nich dopisz jeden przykład z powieści *Mistrz i Małgorzata*.

Zadanie 3. (0–4 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnio trudne

Napisz jeden akapit (80–100 wyrazów), w którym wykażesz, że scena seansu czarnej magii w teatrze Variétés z powieści *Mistrz i Małgorzata* ma cechy groteski, i wyjaśnisz, jaką funkcję pełni groteska w tej scenie. Odwołaj się do konkretnych elementów sceny.

Zadanie 4. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Wskaż poprawne określenie demitologizacji w literaturze.

  1. A. Przywrócenie mitowi pierwotnego, sakralnego sensu i patosu.
  2. B. Odarcie mitu lub świętej postaci z patosu i przedstawienie ich w sposób prozaiczny, ludzki albo ironiczny.
  3. C. Naśladowanie stylu dawnego autora w nowym utworze.
  4. D. Streszczenie mitu własnymi słowami bez zmian w fabule.
Zadanie 5. (0–3 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

W powieści *Mistrz i Małgorzata* wątek Jeszui Ha-Nocri i Poncjusza Piłata jest własną, przetworzoną wersją biblijnej historii o skazaniu Jezusa. Wykaż, że ma on cechy demitologizacji: wskaż dwa zabiegi i nazwij jedną funkcję tego zabiegu.

Zadanie 6. (0–4 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnio trudne

Napisz jeden akapit (80–100 wyrazów), w którym uzasadnisz, że wątek Piłata i Jeszui w powieści *Mistrz i Małgorzata* jest przykładem demitologizacji. Wyjaśnij, jaką funkcję pełni ten zabieg w całości powieści.

Zadanie 7. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Wskaż poprawny opis relacji sztuki Janusza Głowackiego *Antygona w Nowym Jorku* do tragedii Sofoklesa *Antygona*.

  1. A. Sztuka dosłownie powtarza fabułę tragedii i rozgrywa się w starożytnych Tebach.
  2. B. Sztuka powstała wcześniej i jest źródłem, z którego korzystał Sofokles.
  3. C. Sztuka jest przekładem tragedii na język angielski.
  4. D. Sztuka przenosi motyw Antygony do współczesnego Nowego Jorku, zachowując odwołanie do imienia bohaterki.
Zadanie 8. (0–3 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

Porównaj sytuację bohaterki w tragedii Sofoklesa *Antygona* i w sztuce Janusza Głowackiego *Antygona w Nowym Jorku*. Podaj jedno podobieństwo i dwie różnice.

Zadanie 9. (0–5 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: trudne

Sformułuj tezę interpretacyjną o sensie nawiązania do tragedii Sofoklesa *Antygona* w sztuce Janusza Głowackiego *Antygona w Nowym Jorku*. Poprzyj ją dwoma argumentami, w każdym odwołaj się do obu utworów. Napisz 100–140 wyrazów.

Zadanie 10. (0–2 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Temat wypracowania: *Groteska jako sposób opisu rzeczywistości. Rozważ problem na podstawie powieści Michaiła Bułhakowa* Mistrz i Małgorzata.

Sformułuj tezę do tego wypracowania w jednym lub dwóch zdaniach.

Zadanie 11. (0–3 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

Ułóż plan wypracowania na temat z poprzedniego zadania (*Groteska jako sposób opisu rzeczywistości. Rozważ problem na podstawie powieści Michaiła Bułhakowa* Mistrz i Małgorzata). Plan ma mieć wstęp z tezą, co najmniej dwa punkty rozwinięcia z przykładami z powieści oraz zakończenie.

Zadanie 12. (0–6 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: trudne

Napisz wstęp (70–100 wyrazów) do wypracowania na temat: *Nawiązania do tragedii Sofoklesa w sztuce Janusza Głowackiego* Antygona w Nowym Jorku *i ich sens. Rozważ problem w oparciu o oba utwory*. Wstęp ma wprowadzać w temat, zawierać tezę i zapowiadać dalszy tok wywodu. Zadbaj o poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.

Zadanie 13. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Wypracowanie na maturze rozszerzonej z języka polskiego jest oceniane maksymalnie na 35 punktów. Ile punktów można maksymalnie uzyskać za kompetencje literackie i kulturowe?

  1. A. 3
  2. B. 7
  3. C. 16
  4. D. 35
Zadanie 14. (0–2 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

W kryterium „Spełnienie formalnych warunków polecenia” (1 p.) egzaminator sprawdza kilka warunków. Wymień dwa z nich, których niespełnienie powoduje przyznanie 0 punktów w tym kryterium (a tym samym we wszystkich pozostałych).

Zadanie 15. (0–4 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment wypracowania.

> W swojej powieści bułhakow pokazuje Moskwę, w której ludzie wogóle nie dostrzegają własnych wad. Woland wystawia ich na próbę i odsłania rzeczywistość która jest pełna kłamstwa. Autor sugeruje że dobro i zło wzajemnie się dopełniają. > > Tekst autorski

Wskaż w tekście dwa błędy ortograficzne i dwa błędy interpunkcyjne oraz podaj ich poprawną postać.

Zadanie 16. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Wskaż zestaw cech, który charakteryzuje konwencję oniryczną w utworze literackim.

  1. A. ścisły porządek chronologiczny i wyraźne związki przyczynowo-skutkowe między zdarzeniami
  2. B. obiektywny narrator, który opisuje wyłącznie fakty możliwe do sprawdzenia
  3. C. zatarcie granicy między jawą a snem, nielogiczne następstwo zdarzeń i symboliczne obrazy
  4. D. wyłącznie dokładne opisy codziennych czynności bohatera
Zadanie 17. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

Wskaż zdanie prawdziwe o dramacie Stanisława Wyspiańskiego „Wesele”.

  1. A. Wernyhora wręcza Gospodarzowi złoty róg i zleca mu zwołanie ludzi do wspólnego działania.
  2. B. Jasiek zachowuje złoty róg do końca dramatu i za jego pomocą prowadzi chłopów do walki.
  3. C. Chochoł znika z dramatu przed finałem i nie występuje w ostatniej scenie.
  4. D. Dramat wprost przedstawia całą akcję jako sen jednego bohatera, który budzi się w ostatniej scenie.
Zadanie 18. (0–2 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnio trudne

W „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego Raskolnikow przed zabójstwem ma sen o bitej szkapie. Podaj dwie funkcje tego snu w powieści.

Zadanie 19. (0–5 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: trudne

Napisz jeden akapit (80–120 wyrazów) o funkcji konwencji onirycznej w dramacie Stanisława Wyspiańskiego „Wesele”. Odwołaj się do zjaw oraz do finału dramatu i sformułuj wniosek dotyczący postawy weselników.

Zadanie 20. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Temat wypracowania (tekst autorski): „Sen w literaturze: ucieczka od rzeczywistości czy droga do prawdy? Rozważ problem, odwołując się do «Wesela» Stanisława Wyspiańskiego oraz do wybranego innego utworu literackiego”.

Wskaż plan, który ma poprawną kompozycję i odpowiada na temat.

  1. A. Wstęp: życiorys Wyspiańskiego. Rozwinięcie: streszczenie „Wesela”, potem streszczenie „Zbrodni i kary”. Zakończenie: „Przeczytałem obie lektury”.
  2. B. Wstęp: problem i teza (sen odsłania prawdę). Rozwinięcie: argument 1 — „Wesele” (zjawy ujawniają niemoc weselników); argument 2 — „Zbrodnia i kara” (sen o szkapie ujawnia sumienie Raskolnikowa); kontekst: romantyczne wizje prorocze. Zakończenie: odpowiedź na pytanie z tematu.
  3. C. Wstęp: teza i wszystkie argumenty z cytatami w jednym zdaniu. Rozwinięcie: jeden akapit o „Weselu”. Zakończenie: nowy problem — czy dziś ludzie jeszcze śnią.
  4. D. Wstęp: teza, że sen jest ucieczką od rzeczywistości. Rozwinięcie: trzy argumenty z „Wesela”. Zakończenie: wniosek, że sen odsłania prawdę.
Zadanie 21. (0–3 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

Poniżej plan ucznia do tematu: „Sen w literaturze: ucieczka od rzeczywistości czy droga do prawdy? Rozważ problem, odwołując się do «Wesela» Stanisława Wyspiańskiego oraz do wybranego innego utworu literackiego”.

> Tekst autorski > 1. Wstęp: krótka biografia Wyspiańskiego i zarys epoki. > 2. Rozwinięcie: a) streszczenie „Wesela” akt po akcie; b) streszczenie „Zbrodni i kary”. > 3. Zakończenie: teza, że sen jest drogą do prawdy, oraz pytanie, czy współcześni ludzie mają jeszcze marzenia.

Wskaż trzy błędy konstrukcyjne planu i do każdego zaproponuj poprawkę.

Zadanie 22. (0–5 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnio trudne

Ułóż plan wypracowania liczącego co najmniej 400 wyrazów do tematu: „Sen w literaturze: ucieczka od rzeczywistości czy droga do prawdy? Rozważ problem, odwołując się do «Wesela» Stanisława Wyspiańskiego oraz do wybranego innego utworu literackiego”.

Plan ma zawierać: tezę, co najmniej trzy argumenty z podaniem tekstu i jednego przykładu, co najmniej jeden kontekst oraz zakończenie. Przy każdym akapicie zapisz w nawiasie jego funkcję.

Zadanie 23. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

W wypracowaniu uczeń napisał (tekst autorski): „«Wesele» powstało w czasie, gdy państwo polskie nie istniało na mapie Europy, a ziemie polskie znajdowały się pod zaborami”. Wskaż, jakim kontekstem jest to zdanie.

  1. A. biograficznym
  2. B. filozoficznym
  3. C. literackim
  4. D. historycznym
Zadanie 24. (0–2 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

Uczeń napisał tezę: „Sen w «Weselu» ujawnia bierność społeczeństwa”. Jako kontekst dodał zdanie (tekst autorski): „Wyspiański był także malarzem i projektował witraże”.

Oceń, czy ten kontekst wspiera tezę, i zaproponuj kontekst, który wspierałby ją lepiej.

Zadanie 25. (0–4 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnio trudne

Do tezy „«Wesele» Wyspiańskiego ironicznie przedstawia niemoc społeczeństwa wobec marzeń o czynie” dobierz dwa konteksty: jeden literacki i jeden kulturowy. Nazwij każdy, wskaż jego rodzaj i wyjaśnij w jednym–dwóch zdaniach, jaką funkcję pełni w argumentacji.

Zadanie 26. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Poniżej wstęp pracy ucznia.

> Tekst autorski > Sen bywa ucieczką od rzeczywistości, ale w literaturze częściej jest sposobem na jej odsłonięcie. Wizja senna w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego i w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego ujawnia to, co bohaterowie wypierają na jawie.

Wskaż trafną ocenę tego wstępu pod względem struktury tekstu.

  1. A. Wstęp nie formułuje tezy, a jedynie zapowiada streszczenie lektur.
  2. B. Wstęp wprowadza problem, formułuje tezę i wskazuje utwory, na których oprze się argumentacja.
  3. C. Wstęp jest niewłaściwy, bo powinien zawierać cytaty z obu utworów.
  4. D. Wstęp jest niewłaściwy, bo teza powinna pojawić się dopiero w zakończeniu.
Zadanie 27. (0–3 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

Poniżej akapit ucznia.

> Tekst autorski > (1) W „Weselu” pojawia się Stańczyk. (2) Dramat Wyspiańskiego składa się z trzech aktów. (3) Dlatego Polacy nie potrafią działać. (4) Chochoł gra na końcu. (5) Ponadto sen to ważny motyw.

Oceń spójność akapitu. Wskaż trzy miejsca, w których zaburzona jest spójność, i krótko uzasadnij każde.

Zadanie 28. (0–4 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnio trudne

Przebuduj poniższy chaotyczny akapit w jeden spójny tekst (60–90 wyrazów). Zacznij od zdania z myślą główną, uporządkuj zdarzenia w logicznej kolejności i połącz zdania wyrazami wskazującymi związek.

> Tekst autorski > Chochoł gra na końcu. Sen jest ważny w dramacie. Wyspiański pokazuje bierność weselników. Są zjawy. Złoty róg zostaje zgubiony. Dlatego dramat kończy się tańcem.

Zadanie 29. (0–1 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: łatwe

Uczeń napisał zdanie (tekst autorski): „Chochoł na końcu fajnie gra i wszystkich usypia”. Wskaż poprawnie przeredagowane zdanie w stylu odpowiednim do wypracowania.

  1. A. Chochoł na końcu gra fajną muzykę i wszyscy się usypiają.
  2. B. Chochoł na koniec daje czadu i wszyscy tańczą.
  3. C. Chochoł wprowadza w finale muzykę, pod której wpływem weselnicy pogrążają się w letargu.
  4. D. Chochoł, ten typek z końca, gra i ludzie tańczą.
Zadanie 30. (0–3 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: średnie

Poniżej trzy zdania z pracy ucznia, z których każde zawiera jeden błąd językowy.

> Tekst autorski > (1) Czytając „Wesele”, dramat ten sprawia wrażenie sennej wizji. > (2) Sen odgrywa tu bardzo ważne znaczenie. > (3) Wyspiański pokazał społeczeństwo, który nie potrafi działać.

Dla każdego zdania wskaż błąd i podaj poprawną wersję.

Zadanie 31. (0–5 pkt) rozszerzenie Poziom trudności: trudne

Poniżej akapit ucznia.

> Tekst autorski > Wyspiański w „Weselu” pokazuje, że weselnicy tylko gadają o czynie i są jak we śnie. Gdy pojawia się szansa na działanie, oni cofają się do tyłu w swoje wygodne marzenia. Dlatego dramat jest fajny i do dziś się go czyta.

Wykonaj trzy polecenia: (a) wskaż dwa wyrazy lub wyrażenia niezgodne ze stylem wypracowania i uzasadnij; (b) wskaż jeden błąd językowy i go popraw; (c) przepisz akapit tak, żeby był stylistycznie i językowo poprawny, zachowując sens.

Zamknij książkę