Przejdź do treści

Notatka syntetyzująca — zadania z rozwiązaniami

W tej książce: notatka syntetyzująca, kryteria ćwiczeniowe, ocena notatki, synteza, wspólna problematyka, dobór informacji, wypisywanie informacji, zasady formalne, poprawa notatki, szczegóły. 30 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.

Notatka syntetyzująca Synteza dwóch tekstów · Wspólna problematyka · Zasady formalne · Typowe błędy Zbiór zadań przygotowujący do egzaminu maturalnego Język polskiszkoła średnia 2 E.nauczyciel

Część podstawowa

Zadanie 1. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj dwa teksty. Wskaż wspólną problematykę obu tekstów.

Tekst 1 (tekst autorski)

> Hałas w dużych miastach nie ustaje nawet w nocy. Ruch uliczny, budowy i głośna muzyka z lokali sprawiają, że wielu mieszkańców nie może spokojnie spać. Lekarze zwracają uwagę, że przewlekły brak snu osłabia odporność i powoduje drażliwość. Sąsiedzi często skarżą się na hałaśliwych lokatorów, jednak rzadko prowadzi to do zmiany ich zachowania. Najczęściej proponowanym rozwiązaniem jest montaż okien o lepszej izolacji, co jednak wiąże się z kosztami. Dlatego część rodzin decyduje się na przeprowadzkę na przedmieścia, gdzie jest ciszej. Urzędnicy zapowiadają, że wyznaczą w pobliżu szpitali i osiedli tak zwane strefy ciszy, ale na efekty trzeba będzie poczekać.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Nauczyciele coraz częściej zauważają, że uczniom trudno skupić się na lekcji, gdy za oknem trwa remont drogi. Hałas rozprasza uwagę i wydłuża czas potrzebny na zrozumienie nowego materiału. W szkołach położonych przy ruchliwych ulicach uczniowie robią więcej błędów w zadaniach wymagających koncentracji niż ich rówieśnicy z cichych okolic. Szkoły próbują sobie radzić, sadząc przy ogrodzeniu gęste krzewy, które częściowo tłumią dźwięki. Dyrektorzy przyznają jednak, że prawdziwą poprawę przyniosłoby dopiero ograniczenie ruchu w pobliżu budynków. Zdarza się też, że rodzice zgłaszają problem w urzędzie, lecz odpowiedzi nadchodzą zwykle po wielu tygodniach.

  1. A. Konflikty sąsiedzkie w blokach mieszkalnych.
  2. B. Negatywny wpływ hałasu na ludzi.
  3. C. Zalety przeprowadzki na przedmieścia.
  4. D. Organizacja pracy szkoły w czasie remontu.
Zadanie 2. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty. Wskaż wspólną problematykę obu tekstów.

Tekst 1 (tekst autorski)

> Nauczyciele języka polskiego od kilku lat zauważają, że uczniowie sięgają po książki rzadziej niż ich rodzice w tym samym wieku. Wolny czas pochłaniają filmiki, gry i komunikatory, a lektura bywa ostatnią rzeczą, na którą starcza energii. W efekcie młodzi ludzie mają uboższe słownictwo i trudniej im zbudować dłuższą wypowiedź. Bibliotekarki próbują ich zachęcić, organizując spotkania z autorami i kluby czytelnicze, lecz frekwencja bywa niewielka. Niektórzy rodzice twierdzą, że ich dzieci wolą oglądać ekranizacje powieści niż czytać oryginały. W szkolnej bibliotece prowadzi się w tym roku konkurs na najciekawszą recenzję, choć zgłoszeń jest niewiele.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Audiobooki zdobywają coraz więcej słuchaczy. Kierowcy uwięzieni w korkach, osoby biegające po parku i pasażerowie pociągów chętnie włączają nagranie powieści zamiast muzyki. Zwolennicy takiej formy podkreślają, że pozwala ona poznawać literaturę wtedy, gdy ręce i oczy są zajęte. Krytycy twierdzą jednak, że słuchanie to nie to samo co czytanie, ponieważ trudniej wrócić do wybranego fragmentu. Wydawcy zauważają, że klienci kupujący nagrania często sięgają później także po wydania papierowe, więc obie formy mogą się uzupełniać. Księgarnie internetowe prowadzą już osobne działy z nagraniami, a w ich ofercie pojawiają się także nowe tytuły.

  1. A. Wpływ lektury na słownictwo uczniów.
  2. B. Wygoda słuchania nagrań w czasie podróży.
  3. C. Działalność bibliotek szkolnych.
  4. D. Miejsce książki i czytania w życiu współczesnych ludzi.
Zadanie 3. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj dwa teksty. Wskaż najtrafniejsze sformułowanie wspólnej problematyki obu tekstów.

Tekst 1 (tekst autorski)

> W niewielkiej wsi zamknięto jedyny sklep spożywczy. Właścicielka od lat prowadziła go sama i nie była już w stanie utrzymać lokalu, bo większość mieszkańców robiła duże zakupy w pobliskim miasteczku. Najbardziej odczuli to starsi sąsiedzi, którzy nie mają samochodów, a autobus kursuje tylko dwa razy dziennie. Po chleb i mleko muszą teraz prosić o pomoc dzieci albo sąsiadów. Zniknęło też miejsce, w którym ludzie spotykali się codziennie, żeby porozmawiać i wymienić się nowinami. Dawniej przy sklepie rosła stara lipa, pod którą w upalne popołudnia siadali najstarsi mieszkańcy wsi i wspominali dawne czasy.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Na dużym osiedlu od roku działa aplikacja, dzięki której zakupy trafiają pod drzwi w kilkanaście minut. Mieszkańcy chwalą wygodę, a kurierzy znaleźli dodatkowe zajęcie. Tymczasem w osiedlowym sklepie spożywczym ubywa klientów. Właściciel skrócił godziny otwarcia i zrezygnował z zatrudnienia pomocnicy. Starsi klienci, którzy lubili porozmawiać z ekspedientką, coraz rzadziej mają z kim wymienić kilka słów przy ladzie. Kilka podobnych sklepów w okolicy już zamknięto. Zamówienia składa się za pomocą kilku kliknięć, a płatność odbywa się przez telefon, więc nawet nie trzeba wychodzić z domu.

  1. A. Zanikanie małych lokalnych sklepów i jego skutki dla mieszkańców.
  2. B. Wygoda zakupów robionych przez internet.
  3. C. Trudności komunikacyjne mieszkańców wsi.
  4. D. Praca kurierów w dużych miastach.
Zadanie 4. (0–2 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj dwa teksty. Wypisz z każdego tekstu po jednej informacji o tym, co wolontariusz zyskuje dzięki swojej pracy. Zapisz je własnymi słowami, krótko (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Co sobotę grupa młodych ludzi przychodzi do schroniska dla zwierząt. Wyprowadzają psy na spacer, czyszczą kojce i pomagają przy karmieniu. Schronisko ma niewielu pracowników, więc każda para rąk jest tu na wagę złota. Jedna z uczennic przyznaje, że wcześniej bała się odzywać do obcych, a teraz bez trudu rozmawia z osobami, które przychodzą adoptować pupila. Poznała też zasady opieki nad zwierzętami, na przykład to, jak rozpoznać, że pies się boi. Schronisko prowadzi akcje ogłoszeniowe w sieci, ale zdjęcia najlepiej wychodzą w słoneczne dni. Wolontariusze noszą jednakowe kamizelki, dzięki którym goście od razu wiedzą, kogo zapytać o drogę do biura.

Tekst 2 (tekst autorski)

> W miejskim banku żywności pracuje kilkoro seniorów. Jeden z nich, emerytowany kierowca, segreguje produkty i pakuje paczki dla rodzin, które mają kłopoty finansowe. Mówi, że po przejściu na emeryturę brakowało mu poczucia, że ktoś na niego liczy, a teraz wraca do domu zmęczony, ale zadowolony. Wśród wolontariuszy zaprzyjaźnił się z kilkoma osobami, z którymi spotyka się także poza pracą. Bank otwiera magazyn trzy razy w tygodniu, a paczki trafiają do kilkudziesięciu rodzin. Magazyn mieści się w dawnej hali przy dworcu, a dojazd autobusem z centrum zajmuje około dwudziestu minut.

Zadanie 5. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty. Wypisz z każdego tekstu po jednej informacji o tym, jak opisany sposób podróżowania wpływa na środowisko. Zapisz je własnymi słowami, krótko (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Podróż koleją uważa się za jeden z mniej szkodliwych dla środowiska sposobów przemieszczania się na dłuższych trasach. Pociąg zużywa mniej energii w przeliczeniu na jednego pasażera niż samochód, dlatego wytwarza mniej spalin. Budowa nowych linii kolejowych wymaga jednak wycinki drzew i zajęcia terenów, na których wcześniej mieszkały zwierzęta. Podróżni wskazują także na inne zalety: w pociągu można czytać, pracować albo odpoczywać. Bilety na popularne trasy bywają wyprzedane z wielotygodniowym wyprzedzeniem, a spóźnienia zdarzają się częściej, niż chcieliby pasażerowie. Wiele osób wybiera tę podróż także dlatego, że dworce znajdują się zwykle w samym centrum miast i łatwo do nich trafić.

Tekst 2 (tekst autorski)

> W wielu miastach rośnie liczba osób, które do pracy dojeżdżają rowerem. Jednoślad nie wytwarza spalin ani nie hałasuje, więc rowerzyści nie pogarszają jakości powietrza w centrum. Zajmuje też mało miejsca, dlatego na parkingu dla jednego samochodu mieści się kilka rowerów. Aby jazda była bezpieczna, potrzebne są jednak oddzielne ścieżki, a ich budowa kosztuje. Zimą, w śnieg i mróz, część rowerzystów wraca do komunikacji miejskiej. Producenci rowerów zapowiadają nowe modele z lekkimi ramami. Miasta organizują coroczne rajdy rowerowe, które przyciągają mieszkańców w każdym wieku i cieszą się dużym zainteresowaniem.

Zadanie 6. (0–4 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj dwa teksty. Wypisz z każdego tekstu po jednej korzyści i po jednej trudności związanej z pracą zdalną. Zapisz je własnymi słowami, krótko (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Pewna księgowa od dwóch lat pracuje z domu. Największą korzyścią jest dla niej oszczędność czasu: nie spędza już godziny dziennie w zatłoczonym tramwaju i może ten czas poświęcić rodzinie. Praca przy własnym biurku daje jej też większą swobodę w organizacji dnia. Przyznaje jednak, że czasem brakuje jej zwykłych rozmów z koleżankami w kuchni biurowej i odczuwa osamotnienie. Urządziła w mieszkaniu kącik do pracy z dużym oknem, a na biurku stoi doniczka z kaktusem. Jej firma co roku organizuje w grudniu spotkanie świąteczne, na które przyjeżdżają także osoby pracujące w innych oddziałach.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Dyrektor niewielkiej firmy informatycznej zdecydował, że zespół będzie pracował zdalnie. Dzięki temu firma zrezygnowała z wynajmu dużego biura, co znacznie obniżyło jej koszty. Mogła też zatrudnić specjalistów mieszkających w innych miastach. Pojawiły się jednak trudności: trudniej zebrać wszystkich na jedną naradę, a nowi pracownicy dłużej uczą się zasad działania firmy, bo nie mogą zapytać kolegi siedzącego obok. Dyrektor stwierdza, że dobre efekty daje spotkanie całego zespołu raz w miesiącu. Firma zajmuje się tworzeniem aplikacji dla sklepów i ma klientów w kilku krajach, więc praca zespołu jest wyraźnie rozproszona.

Zadanie 7. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj dwa teksty. Notatka ma dotyczyć przyczyn i skutków niewyspania uczniów. Wskaż informację, którą należy pominąć w tej notatce (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Młodzi ludzie coraz później kładą się spać. Wieczorem przeglądają telefony, oglądają filmiki i rozmawiają z kolegami, a światło ekranu utrudnia zasypianie. Rano muszą wstać do szkoły, więc śpią znacznie krócej, niż potrzebują. Lekarze podkreślają, że nastolatek potrzebuje więcej snu niż dorosły, a wielu uczniów jest od tego daleko. Skutki widać szybko: niewyspani uczniowie są senni, drażliwi i trudniej im skupić uwagę. Pewien licealista wspomina, że w zeszłym roku pomalował pokój na zielono, bo znudził mu się dotychczasowy kolor ścian. Czasem starsi uczniowie wspominają, że przed laty wieczorem czytali książki, a nie przeglądali ekranów, ale dziś tak już się nie robi.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Lekcje w wielu szkołach zaczynają się o ósmej rano, a niektóre nawet wcześniej. Nauczyciele zauważają, że w pierwszych godzinach zajęć wielu uczniów gorzej zapamiętuje nowy materiał. Niewyspani uczniowie częściej też spóźniają się albo opuszczają pierwsze lekcje. Niektóre szkoły przesunęły początek zajęć o godzinę i dostrzegły poprawę frekwencji. Dyrektor jednej z nich z dumą pokazuje nową salę gimnastyczną, choć nie ma ona wpływu na ten problem. Rodzice w większości pozytywnie oceniają zmianę, a w sali nauczycielskiej wisi plan zajęć rozpisany na różne kolory.

  1. A. Niewyspani uczniowie gorzej zapamiętują nowy materiał.
  2. B. Niewyspanie utrudnia uczniom skupienie uwagi.
  3. C. Jedna ze szkół wybudowała nową salę gimnastyczną.
  4. D. Wieczorne korzystanie z telefonów opóźnia zasypianie młodych ludzi.
Zadanie 8. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty. Notatka ma porównać ręczny i komputerowy sposób robienia notatek. Wskaż zestaw trzech informacji, który spełnia wszystkie warunki: pochodzi z obu tekstów, dotyczy tylko tematu notatki i nie zawiera oceny autora notatki (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Badania nad sposobami robienia notatek pokazują, że pisanie ręczne ma swoje zalety. Ponieważ pisze się wolniej, nie da się zapisać całej wypowiedzi nauczyciela, więc trzeba wybierać to, co najważniejsze, i skracać zdania. Ten wysiłek sprzyja zapamiętywaniu. Wada jest oczywista: po dłuższym pisaniu męczy się nadgarstek, a notatki trudno później przeszukiwać. Autorka tekstu od lat używa zeszytu w kratkę i niebieskiego długopisu, bo tak jej wygodnie. Zeszyty zajmują zresztą cały regał w jej pokoju. Nowy zeszyt kupuje zawsze we wrześniu, w tej samej papierniczej, gdzie sprzedawca zna ją od lat.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Notowanie na klawiaturze jest szybsze, dlatego można zapisać niemal całą lekcję. Cyfrowe notatki łatwo przeszukać, uporządkować i skopiować, a nie zginą wraz z zeszytem. Ta szybkość ma jednak drugą stronę: łatwo jest spisywać wypowiedź prawie dosłownie, nie zastanawiając się nad jej sensem. Do tego laptop lub tablet kusi, by zajrzeć do wiadomości albo internetu, więc uwaga uczniów bywa rozproszona. Część nauczycieli prosi więc o odłożenie urządzeń na czas wyjaśniania nowych zagadnień. Programy do notowania oferują też wiele ustawień, takich jak kolor tła czy rozmiar czcionki, co dla niektórych jest ważne.

Informacje:

  1. Pisanie ręczne zmusza do skracania treści, co sprzyja zapamiętywaniu.
  2. Notowanie ręczne jest wolniejsze niż pisanie na klawiaturze.
  3. Pisząc na klawiaturze, łatwo spisać wypowiedź niemal dosłownie.
  4. Notatki cyfrowe łatwo przeszukać.
  5. Autorka pierwszego tekstu używa zeszytu w kratkę i niebieskiego długopisu.
  6. Notowanie na klawiaturze jest lepszym wyborem niż pisanie ręczne.
  7. Po dłuższym pisaniu ręcznym męczy się nadgarstek.
  1. A. 1, 3, 4
  2. B. 1, 2, 5
  3. C. 2, 4, 6
  4. D. 1, 2, 7
Zadanie 9. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj dwa teksty. Notatka ma przedstawić znaczenie parków dla mieszkańców miast. Wskaż, które dwie informacje z poniższej listy należy pominąć w notatce (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Zielone tereny w centrum miasta pełnią ważną rolę w upalne dni. Drzewa dają cień, a parująca z liści woda obniża temperaturę powietrza, dlatego w parku jest chłodniej niż na pobliskich ulicach. Roślinność pomaga też zatrzymywać pył i poprawia jakość powietrza. Największy park w mieście był dawniej sadem należącym do zakonników, a stare jabłonie rosną w nim do dziś. Planiści przekonują, że w nowych dzielnicach należy zostawiać miejsce na zieleń, zanim wszystkie działki zostaną zabudowane. Miejscy ogrodnicy co roku sadzą tam nowe krzewy i wymieniają ławki, które zniszczyła pogoda.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Parki miejskie to nie tylko zieleń, lecz także miejsce spotkań. Rodzice z dziećmi spędzają czas na placach zabaw, seniorzy grają w szachy na ławkach, a młodzież organizuje wspólne treningi. W weekendy odbywają się tam festyny, na których sąsiedzi poznają się i wymieniają wiadomościami o sprawach osiedla. Dzięki temu mieszkańcy czują się bardziej związani ze swoją okolicą. Kawiarnia przy wejściu do parku słynie z lodów malinowych, a kolejka do niej w upalne dni bywa długa. W parku znajduje się też staw, w którym pływają kaczki, i to właśnie tam wiele osób robi zdjęcia.

Informacje:

  1. Drzewa dają cień i obniżają temperaturę powietrza w upalne dni.
  2. Roślinność poprawia jakość powietrza.
  3. Największy park miasta był dawniej sadem należącym do zakonników.
  4. Festyny i wspólne treningi w parku zbliżają do siebie mieszkańców.
  5. Kawiarnia przy parku słynie z lodów malinowych.
  1. A. 1 i 2
  2. B. 2 i 4
  3. C. 3 i 4
  4. D. 3 i 5
Zadanie 10. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj dwa teksty. Poniżej podano cztery zdania z notatki. Wskaż zdanie, które narusza zasadę braku własnej oceny (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Zwolennicy jednolitych strojów szkolnych podkreślają, że mundurek zmniejsza widoczne różnice majątkowe między uczniami. Nikt nie jest oceniany po markowych butach czy drogiej kurtce, więc łatwiej uniknąć dokuczania. Jednolity ubiór ułatwia też rozpoznanie uczniów danej szkoły podczas wycieczek i ogranicza poranne dylematy, co włożyć. W jednej ze szkół mundurki wprowadzono po rozmowach z rodzicami, a koszt stroju rozłożono na raty. Dyrekcja zapewnia, że uczniowie szybko się do niego przyzwyczaili. Strój szkolny szyje się zwykle z trwałych materiałów, które dobrze znoszą pranie, a pierwszego września uczniowie przychodzą w nim na uroczystość.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Przeciwnicy obowiązkowych strojów uważają, że swobodny ubiór pozwala uczniom wyrażać swoją osobowość i zainteresowania. Młodzi ludzie chcą wyglądać tak, jak czują się najlepiej, a przymus noszenia mundurka może budzić bunt. Podkreślają także, że strój szkolny to dodatkowy wydatek dla rodziców, zwłaszcza gdy dziecko szybko rośnie. Jako rozwiązanie pośrednie proponuje się ustalenie ogólnych zasad: czyste ubranie, bez wulgarnych napisów, a poza tym dowolne. Takie reguły obowiązują już w kilku szkołach średnich. Przeciwnicy mundurków zauważają też, że w wielu krajach uczniowie ubierają się dowolnie i szkoły działają bez żadnych kłopotów.

  1. A. W pierwszym tekście wskazano, że jednolity strój zmniejsza widoczne różnice majątkowe między uczniami.
  2. B. W drugim tekście podkreślono, że dowolny ubiór pozwala uczniom wyrażać swoją osobowość.
  3. C. Obowiązek noszenia mundurków jest przestarzały, więc rozwiązanie z drugiego tekstu jest lepsze.
  4. D. Oba teksty dotyczą zasad ubioru obowiązujących uczniów w szkole.
Zadanie 11. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty i notatkę. Policz wyrazy notatki (wyrazem jest każdy ciąg liter oddzielony spacjami, także spójniki i przyimki) i oceń, czy spełnia wymóg objętości 60 do 90 wyrazów (kryteria ćwiczeniowe). Podaj liczbę wyrazów i napisz „spełnia” albo „nie spełnia”.

Tekst 1 (tekst autorski)

> W wielu blokach śmietniki wyglądają podobnie: obok pojemników na plastik leżą worki z odpadami zmieszanymi. Zarządcy budynków mówią, że mieszkańcy nie zawsze wiedzą, co do którego pojemnika wrzucić, a ulotki z zasadami giną w skrzynkach pocztowych. Przez pomyłki ładunek z kontenera na papier bywa odrzucany przez zakład przetwarzający odpady. Jedna ze spółdzielni umieściła więc przy każdym pojemniku duży rysunek z przykładami. Po miesiącu liczba pomyłek wyraźnie się zmniejszyła. W jednym z bloków administrator przyznał, że po zmianie zasad worki ze śmieciami pojawiają się przy pojemnikach znacznie rzadziej niż wcześniej.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Gmina postanowiła zachęcić mieszkańców do segregowania odpadów niższą opłatą dla tych, którzy robią to rzetelnie. Urzędnicy zorganizowali również lekcje w szkołach, na których dzieci uczą się, jak rozpoznawać odpady nadające się do ponownego przetworzenia. Dzieci opowiadają o tym w domu, dlatego rodzice często zaczynają segregować dokładniej. Gmina uruchomiła też punkt, w którym można oddać zużyty sprzęt elektroniczny i stare meble. Informacje o zasadach publikowane są w lokalnej gazecie i na stronie internetowej. Dodatkowo gmina rozdaje mieszkańcom darmowe worki w trzech kolorach, żeby łatwiej było sortować odpady już w kuchni.

Notatka

> Oba teksty dotyczą poprawy segregowania odpadów przez mieszkańców. W pierwszym tekście wskazano, że mieszkańcy bloków mylą się przy wyborze pojemników, a rysunki z przykładami przy śmietnikach zmniejszyły liczbę pomyłek. W drugim tekście podkreślono, że gmina zachęca do segregacji niższą opłatą i lekcjami w szkołach.

Zadanie 12. (0–1 pkt) Poziom trudności: trudne

Przeczytaj dwa teksty. Wskaż zdanie do notatki, które spełnia jednocześnie trzy warunki: jest zwięzłe (bez zbędnych wtrętów), nie zawiera form pierwszej osoby i nie zawiera oceny (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Na obrzeżach miast coraz częściej widuje się dziki, lisy i sarny. Zwierzęta szukają pożywienia i bezpiecznych kryjówek, a w osiedlach znajdują ogrody, kosze na śmieci i ciche zakątki. Mieszkańcy bywają zaskoczeni, gdy rano spotykają lisa na chodniku. Straż miejska prosi, aby nie zostawiać resztek jedzenia na zewnątrz i nie karmić dzikich zwierząt, bo to przyzwyczaja je do ludzi. Zdarza się, że dziki niszczą trawniki w poszukiwaniu żołędzi, a właściciele psów muszą bardziej uważać na spacerach. Leśnicy przypominają, że obecność zwierząt w mieście wynika z tego, że ich naturalne tereny stają się coraz mniejsze.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Biolodzy zauważają, że w miastach coraz liczniej występują także ptaki, na przykład kosy, sójki i wrony. Znajdują tam mniej drapieżników i łatwiej o pokarm, zwłaszcza zimą. Część mieszkańców montuje karmniki i budki lęgowe i obserwuje ptaki z okien. Ornitolodzy przestrzegają jednak, że nieumiejętne dokarmianie może szkodzić pisklętom. Niektóre gatunki gniazdują nawet na balkonach i dachach budynków, co bywa kłopotliwe dla zarządców. Zimą wiele gatunków zostaje w miastach, bo ciepło płynące z budynków ułatwia im przetrwanie mrozów. Wiosną na niektórych osiedlach organizuje się spacery z przewodnikiem, podczas których uczy się rozpoznawać głosy ptaków.

  1. A. Warto zauważyć, że w obu tekstach pojawia się informacja o tym, że dzikie zwierzęta coraz częściej odwiedzają tereny miejskie.
  2. B. W obu tekstach zwrócono uwagę, że dzikie zwierzęta coraz częściej pojawiają się w miastach.
  3. C. W obu tekstach słusznie zwrócono uwagę, że dzikie zwierzęta coraz częściej pojawiają się w miastach.
  4. D. Zauważamy, że w obu tekstach mowa o coraz częstszej obecności dzikich zwierząt w miastach.
Zadanie 13. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty. Sformułuj jedno zdanie wprowadzające do notatki, w którym nazwiesz wspólną problematykę obu tekstów. Zdanie ma mieć nie więcej niż 25 wyrazów, nie zawierać oceny ani szczegółów z jednego tekstu (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Dyrektor jednej ze szkół wprowadził zasadę, że telefony zostają wyłączone w szafkach na czas lekcji. Nauczyciele zauważyli, że uczniowie mniej się rozpraszają i chętniej rozmawiają na przerwach. Rodzice początkowo obawiali się, że nie skontaktują się z dziećmi w razie potrzeby, dlatego w sekretariacie ustawiono telefon, pod który można dzwonić w sprawach pilnych. Szkoła zorganizowała także spotkanie, na którym tłumaczono uczniom, po co wprowadzono nowy przepis. Zdarzają się jednak uczniowie, którzy chowają telefon w plecaku. Szkoła ma też bibliotekę z czytelnią, w której uczniowie mogą spokojnie odrabiać lekcje po zakończeniu zajęć.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Część nauczycieli uważa, że telefon można wykorzystać do nauki. Za jego pomocą uczniowie sprawdzają znaczenie nieznanych słów w słowniku, robią zdjęcia notatek z tablicy i zapisują terminy sprawdzianów w kalendarzu. Przy odpowiednim nadzorze telefon staje się więc pomocą, a nie przeszkodą. Nauczyciele zastrzegają, że uczniowie powinni sięgać po niego tylko wtedy, gdy zostaną o to poproszeni, i wyłącznie do zadań związanych z lekcją. Trzeba też pamiętać, że nie każdy uczeń ma smartfon. Sprawa wymaga jeszcze rozmów, bo opinie rodziców, nauczycieli i samych uczniów są w tej sprawie bardzo różne.

Zadanie 14. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj dwa teksty. Zapisz jedno zdanie syntetyzujące, w którym połączysz po jednej informacji z każdego tekstu i wskażesz wyraźnie, czym różnią się opisane miejsca zakupów (kryteria ćwiczeniowe). Zdanie ma być bezosobowe, bez oceny i bez przepisywania całych fragmentów.

Tekst 1 (tekst autorski)

> Na targowisku w sobotni poranek tłoczno. Rolnicy sprzedają warzywa i owoce zebrane dzień wcześniej, a kupujący mogą zapytać, jak je uprawiano. Oferta zależy od pory roku: wiosną królują rzodkiewki i szparagi, jesienią jabłka i dynie. Produkty nie pokonują długiej drogi, więc są świeże, a pieniądze trafiają bezpośrednio do producentów. Na targ trzeba jednak przyjść w określonych godzinach i zabrać gotówkę, bo nie wszyscy sprzedawcy przyjmują karty. W okolicy targu zawsze unosi się zapach świeżo upieczonego chleba z pobliskiej piekarni, a dzieci dostają od sprzedawców jabłka.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Supermarket jest otwarty od rana do wieczora, także w weekendy. Klient znajdzie w jednym miejscu warzywa, pieczywo, nabiał i środki czystości, więc zakupy zajmują mało czasu. Przez cały rok można kupić te same produkty, także te sprowadzane z daleka, bo duże sieci mają własne magazyny i transport. Ceny wielu artykułów są niższe dzięki zakupom hurtowym i promocjom. Sklep ma też duży parking i przyjmuje płatności kartą. Niektórzy kupujący narzekają, że warzywa bywają mniej smaczne niż te z lokalnych upraw. Przy kasach ustawiają się czasem kolejki, ale sklep dba o to, by w godzinach największego ruchu działało kilka stanowisk.

Zadanie 15. (0–4 pkt) Poziom trudności: trudne

Przeczytaj dwa teksty. Zapisz dwuzdaniowy fragment notatki (30 do 45 wyrazów). Pierwsze zdanie ma nazywać wspólną problematykę, drugie ma łączyć po jednej informacji z każdego tekstu. Pisz bezosobowo, zwięźle, bez własnej oceny (kryteria ćwiczeniowe).

Tekst 1 (tekst autorski)

> Moda produkuje ogromne ilości odpadów, a wiele ubrań trafia do kosza po kilku założeniach. Zwolennicy odzieży używanej podkreślają, że kupując ubranie z drugiej ręki, wydłuża się jego życie i ogranicza produkcję nowych rzeczy. Do wytworzenia nowej koszuli potrzeba wody, energii i surowców, a używana koszula już istnieje. Sklepy z odzieżą używaną często współpracują z fundacjami, które przekazują część dochodu potrzebującym. Wybór w takich sklepach jest jednak przypadkowy i trzeba poświęcić czas na przeglądanie wieszaków. Coraz więcej osób organizuje też wymiany ubrań wśród znajomych, na których każdy może przynieść swoje rzeczy i zabrać cudze.

Tekst 2 (tekst autorski)

> Dla młodych ludzi z niewielkim budżetem sklep z odzieżą używaną bywa sposobem na modne ubranie za niewielkie pieniądze. Kurtkę lub sweter można kupić za ułamek ceny nowych, a czasem trafia się na rzeczy dobrej jakości, które w nowych sklepach są drogie. Wielu klientów lubi też poczucie, że ich strój jest wyjątkowy i nikt inny nie ma takiego samego. Zdarza się jednak, że ubrania wymagają prania lub drobnych napraw, a rozmiarówka nie zawsze jest czytelna. Sklep z odzieżą używaną zwykle nie przyjmuje zwrotów, więc przed zakupem warto dokładnie obejrzeć wybraną rzecz i ją przymierzyć.

Zadanie 16. (0–4 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj dwa teksty.

Tekst 1

> Codzienne czytanie książek to trening dla umysłu. Osoba, która co wieczór poświęca na lekturę kwadrans, uczy się skupiać uwagę na jednej czynności, a to dziś umiejętność coraz rzadsza. Czytelnik musi śledzić wątek, pamiętać bohaterów i wyciągać wnioski z tego, co przeczytał. Dzięki temu rozwija słownictwo i łatwiej wyraża własne myśli. Dłuższa lektura uspokaja też przed snem, bo odciąga od powiadomień i szybkich filmików. Nauczyciele zauważają, że uczniowie, którzy czytają regularnie, sprawniej piszą wypracowania i szybciej rozumieją polecenia. Warto więc zacząć od niewielkich porcji, ale robić to każdego dnia. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Książki mówione zyskują w ostatnich latach coraz więcej słuchaczy. Można ich słuchać w drodze do szkoły, podczas spaceru czy sprzątania, czyli wtedy, gdy wzrok i ręce są zajęte. Dla osób niedowidzących i dla tych, którym czytanie sprawia trudność, to często jedyna droga do literatury. Dobry lektor potrafi nadać tekstowi barwę i emocje, których czytelnik nie zawsze sam by w nim usłyszał. Słuchanie wymaga jednak skupienia, bo nie da się cofnąć wzroku do poprzedniego zdania. Zwolennicy twierdzą, że audiobook nie zastępuje książki, lecz poszerza liczbę okazji do spotkania z nią. > > *Tekst autorski.*

Napisz notatkę syntetyzującą (60–90 wyrazów) na temat: sposoby obcowania z książką i ich wartość. Wykorzystaj informacje z obu tekstów. Nie oceniaj tekstów ani nie wyrażaj własnych opinii.

Kryteria ćwiczeniowe (nie są oficjalnymi kryteriami CKE):

  • K1 — wspólny temat: notatka wprost nazywa wspólny temat lub problem obu tekstów.
  • K2 — synteza: informacje z obu tekstów są połączone (zestawione podobieństwa lub różnice stanowisk), a nie streszczone po kolei.
  • K3 — dobór informacji: są najważniejsze myśli obu tekstów; nie ma szczegółów drugorzędnych, własnych ocen ani wiedzy spoza tekstów.
  • K4 — forma: 60–90 wyrazów, własnymi słowami (bez przepisywania całych zdań), styl rzeczowy.

Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zadanie 17. (0–4 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty.

Tekst 1

> Telefon w kieszeni ucznia to stała pokusa. Wystarczy jedno powiadomienie, by oderwać uwagę od lekcji, a skupienie, raz przerwane, wraca z trudem. Nauczyciele skarżą się, że w czasie przerw uczniowie zamiast rozmawiać, wpatrują się w ekrany. Zwolennicy zakazu przypominają, że szkoła jest miejscem wspólnoty, a wspólnota potrzebuje prawdziwych rozmów. Zakaz upraszcza też życie, bo nie trzeba rozstrzygać, kiedy telefon jest dozwolony, a kiedy nie. Bez telefonu uczeń musi w końcu zająć się tym, co dzieje się w klasie. Z takiego rozwiązania skorzystaliby przede wszystkim uczniowie, którym trudno się skoncentrować. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Całkowity zakaz używania telefonów w szkole wydaje się łatwym rozwiązaniem, ale pomija zalety urządzenia. Smartfon służy jako słownik, kalkulator i aparat do zrobienia zdjęcia notatek z tablicy. Pozwala też rodzicom szybko skontaktować się z dzieckiem w razie nagłej potrzeby. Zamiast zakazywać, szkoła mogłaby uczyć, kiedy z telefonu korzystać, a kiedy go schować. Taka umiejętność przyda się uczniom także w dorosłym życiu, w którym nikt nie wyłączy im powiadomień. Uczniowie i tak znajdą sposób, by schować urządzenie pod ławką. Zakaz rozwiązuje problem tylko na terenie budynku. > > *Tekst autorski.*

Napisz notatkę syntetyzującą (60–90 wyrazów) na temat: korzystanie z telefonów w szkole. Wykorzystaj informacje z obu tekstów. Nie wyrażaj własnej opinii.

Kryteria ćwiczeniowe (nie są oficjalnymi kryteriami CKE):

  • K1 — wspólny temat: notatka wprost nazywa wspólny temat lub problem obu tekstów.
  • K2 — synteza: informacje z obu tekstów są połączone (zestawione podobieństwa lub różnice stanowisk), a nie streszczone po kolei.
  • K3 — dobór informacji: są najważniejsze myśli obu tekstów; nie ma szczegółów drugorzędnych, własnych ocen ani wiedzy spoza tekstów.
  • K4 — forma: 60–90 wyrazów, własnymi słowami (bez przepisywania całych zdań), styl rzeczowy.

Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zadanie 18. (0–4 pkt) Poziom trudności: trudne

Przeczytaj dwa teksty. Pierwszy jest opisem sytuacji w szkole, drugi refleksją.

Tekst 1

> W naszej szkole od trzech lat działa koło wolontariuszy. Uczniowie spotykają się w czwartki w świetlicy, pakują paczki dla starszych sąsiadów, odwiedzają schronisko dla zwierząt i prowadzą zbiórkę nakrętek. Koordynatorka koła przyznaje, że na początku chętnych było niewielu, bo większość bała się obowiązku. Z czasem okazało się, że największą zachętą jest satysfakcja z konkretnej pomocy. Jeden z uczniów powiedział, że dopiero w schronisku zrozumiał, ile znaczy drobny gest. Wolontariusze twierdzą, że po powrocie do domu czują się spokojniejsi. Dziś do koła należy wielu uczniów, a lista oczekujących rośnie. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Pomaganie bywa traktowane jak ofiara składana przez silnych na rzecz słabych. Tymczasem wolontariusze często mówią, że to oni dostają więcej, niż dają. Uczą się pracy w grupie, odpowiedzialności i cierpliwości, poznają ludzi, których inaczej by nie spotkali. Pomoc nie powinna jednak być sposobem na ozdobienie życiorysu. Gdy staje się środkiem do zdobycia punktów czy pochwał, traci to, co w niej najcenniejsze: bezinteresowność. Dobrze, gdy pomaganie wynika z wewnętrznej potrzeby. Wartość wolontariatu mierzy się nie liczbą godzin, lecz tym, czy człowiek naprawdę zauważył potrzebującego. > > *Tekst autorski.*

Sformułuj wspólny temat obu tekstów i napisz notatkę syntetyzującą (60–90 wyrazów). Nie wyrażaj własnej opinii.

Kryteria ćwiczeniowe (nie są oficjalnymi kryteriami CKE):

  • K1 — wspólny temat: notatka wprost nazywa wspólny temat lub problem obu tekstów.
  • K2 — synteza: informacje z obu tekstów są połączone (zestawione podobieństwa lub różnice stanowisk), a nie streszczone po kolei.
  • K3 — dobór informacji: są najważniejsze myśli obu tekstów; nie ma szczegółów drugorzędnych, własnych ocen ani wiedzy spoza tekstów.
  • K4 — forma: 60–90 wyrazów, własnymi słowami (bez przepisywania całych zdań), styl rzeczowy.

Temat możesz ująć własnymi słowami (np. „wolontariat”, „sens pomagania”, „korzyści z pomagania”); liczy się trafne wskazanie wspólnego problemu.

Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zadanie 19. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj dwa teksty i notatkę syntetyzującą napisaną przez ucznia.

Tekst 1

> Rower to najprostszy sposób, by dojechać do szkoły lub pracy bez stania w korkach. Rowerzysta nie szuka miejsca parkingowego, nie płaci za paliwo i zużywa tylko własną energię. Regularna jazda poprawia kondycję, a ruch na świeżym powietrzu pomaga się odprężyć. Miasta, które budują ścieżki rowerowe, zyskują też cichsze ulice i czystsze powietrze. Coraz więcej mieszkańców zauważa, że rower bywa szybszy niż samochód, zwłaszcza na krótkich trasach w centrum. Warto więc zachęcać do jazdy na dwóch kółkach, bo korzystają na tym wszyscy. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Jazda rowerem po mieście bywa jednak niebezpieczna. Tam, gdzie brakuje wydzielonych ścieżek, rowerzyści muszą dzielić jezdnię z samochodami i autobusami, a kierowcy nie zawsze zachowują wymagany odstęp. Dodatkowym kłopotem jest pogoda: deszcz, śnieg i mróz skutecznie zniechęcają do jazdy. Wielu ludzi nie ma też gdzie bezpiecznie zostawić rower, więc obawia się kradzieży. Zdaniem autora samo zachęcanie do jazdy nie wystarczy; miasto powinno najpierw zadbać o bezpieczną infrastrukturę, a dopiero potem namawiać mieszkańców do zmiany nawyków. Bez tych zmian rower pozostanie wyborem tylko dla odważnych. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Teksty dotyczą roli roweru w komunikacji miejskiej. Pierwszy autor przekonuje, że rower pozwala uniknąć korków i kosztów paliwa, poprawia kondycję i sprzyja czystszemu powietrzu w mieście. Drugi zwraca uwagę, że jazda bywa niebezpieczna bez ścieżek, zależy od pogody i naraża na kradzież, dlatego miasto powinno najpierw zbudować bezpieczną infrastrukturę. Autorzy zgadzają się, że rower może służyć mieszkańcom, różnią się natomiast oceną gotowości miast. Moim zdaniem rację ma drugi autor, bo bez ścieżek zachęcanie do jazdy jest nieodpowiedzialne.

Wskaż błąd, który popełnił uczeń (zasady ćwiczeniowe: notatka ma mieć 60–90 wyrazów, łączyć informacje z obu tekstów, być napisana własnymi słowami i nie zawierać własnych ocen).

Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

  1. A. Notatka przekracza dopuszczalną objętość.
  2. B. Notatka zawiera własną ocenę problemu.
  3. C. Notatka przepisuje zdania z tekstów.
  4. D. Notatka nie odwołuje się do drugiego tekstu.
Zadanie 20. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty i notatkę syntetyzującą napisaną przez ucznia.

Tekst 1

> Rower to najprostszy sposób, by dojechać do szkoły lub pracy bez stania w korkach. Rowerzysta nie szuka miejsca parkingowego, nie płaci za paliwo i zużywa tylko własną energię. Regularna jazda poprawia kondycję, a ruch na świeżym powietrzu pomaga się odprężyć. Miasta, które budują ścieżki rowerowe, zyskują też cichsze ulice i czystsze powietrze. Coraz więcej mieszkańców zauważa, że rower bywa szybszy niż samochód, zwłaszcza na krótkich trasach w centrum. Warto więc zachęcać do jazdy na dwóch kółkach, bo korzystają na tym wszyscy. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Jazda rowerem po mieście bywa jednak niebezpieczna. Tam, gdzie brakuje wydzielonych ścieżek, rowerzyści muszą dzielić jezdnię z samochodami i autobusami, a kierowcy nie zawsze zachowują wymagany odstęp. Dodatkowym kłopotem jest pogoda: deszcz, śnieg i mróz skutecznie zniechęcają do jazdy. Wielu ludzi nie ma też gdzie bezpiecznie zostawić rower, więc obawia się kradzieży. Zdaniem autora samo zachęcanie do jazdy nie wystarczy; miasto powinno najpierw zadbać o bezpieczną infrastrukturę, a dopiero potem namawiać mieszkańców do zmiany nawyków. Bez tych zmian rower pozostanie wyborem tylko dla odważnych. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Pierwszy tekst przedstawia zalety jazdy na rowerze po mieście: brak korków i kosztów paliwa, lepszą kondycję, odprężenie oraz czystsze powietrze i cichsze ulice. Drugi tekst opisuje zagrożenia dla rowerzystów: brak osobnych ścieżek, niebezpieczeństwo ze strony samochodów i autobusów, zależność od pogody oraz ryzyko kradzieży roweru. Autor drugiego tekstu twierdzi, że najpierw należy zapewnić rowerzystom bezpieczne trasy i miejsca do zostawienia roweru, a dopiero później zachęcać do zmiany przyzwyczajeń.

Wskaż błąd, który popełnił uczeń (zasady ćwiczeniowe: notatka ma mieć 60–90 wyrazów, łączyć informacje z obu tekstów, być napisana własnymi słowami i nie zawierać własnych ocen).

Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

  1. A. Notatka zawiera własną ocenę.
  2. B. Notatka ma zbyt mało wyrazów.
  3. C. Notatka przepisuje całe zdania z tekstów.
  4. D. Notatka podaje treść obu tekstów osobno, bez syntezy.
Zadanie 21. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj dwa teksty i notatkę syntetyzującą napisaną przez ucznia.

Tekst 1

> Rower to najprostszy sposób, by dojechać do szkoły lub pracy bez stania w korkach. Rowerzysta nie szuka miejsca parkingowego, nie płaci za paliwo i zużywa tylko własną energię. Regularna jazda poprawia kondycję, a ruch na świeżym powietrzu pomaga się odprężyć. Miasta, które budują ścieżki rowerowe, zyskują też cichsze ulice i czystsze powietrze. Coraz więcej mieszkańców zauważa, że rower bywa szybszy niż samochód, zwłaszcza na krótkich trasach w centrum. Warto więc zachęcać do jazdy na dwóch kółkach, bo korzystają na tym wszyscy. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Jazda rowerem po mieście bywa jednak niebezpieczna. Tam, gdzie brakuje wydzielonych ścieżek, rowerzyści muszą dzielić jezdnię z samochodami i autobusami, a kierowcy nie zawsze zachowują wymagany odstęp. Dodatkowym kłopotem jest pogoda: deszcz, śnieg i mróz skutecznie zniechęcają do jazdy. Wielu ludzi nie ma też gdzie bezpiecznie zostawić rower, więc obawia się kradzieży. Zdaniem autora samo zachęcanie do jazdy nie wystarczy; miasto powinno najpierw zadbać o bezpieczną infrastrukturę, a dopiero potem namawiać mieszkańców do zmiany nawyków. Bez tych zmian rower pozostanie wyborem tylko dla odważnych. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Teksty dotyczą roweru w mieście. Rower to najprostszy sposób, by dojechać do szkoły lub pracy bez stania w korkach. Rowerzysta nie szuka miejsca parkingowego, nie płaci za paliwo i zużywa tylko własną energię. Tam, gdzie brakuje wydzielonych ścieżek, rowerzyści muszą dzielić jezdnię z samochodami i autobusami. Samo zachęcanie do jazdy nie wystarczy; miasto powinno najpierw zadbać o bezpieczną infrastrukturę. Autorzy różnią się więc w tym, czy podkreślają zalety roweru, czy zagrożenia dla rowerzystów.

Wskaż najpoważniejszy błąd, który popełnił uczeń (zasady ćwiczeniowe: notatka ma mieć 60–90 wyrazów, łączyć informacje z obu tekstów, być napisana własnymi słowami i nie zawierać własnych ocen).

Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

  1. A. Notatka przepisuje zdania z tekstów.
  2. B. Notatka zawiera własną ocenę.
  3. C. Notatka przekracza 90 wyrazów.
  4. D. Notatka nie nazywa wspólnego tematu.
Zadanie 22. (0–2 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj dwa teksty i notatkę ucznia.

Tekst 1

> Zakupy przez internet stały się dla wielu osób codziennością. Wystarczy kilka kliknięć, by zamówić buty, książkę czy lodówkę, a paczka przyjeżdża pod drzwi. Nie trzeba stać w kolejkach ani dopasowywać się do godzin otwarcia sklepów. W sieci łatwo porównać ceny i przeczytać opinie innych kupujących, co pozwala uniknąć nietrafionego wyboru. Dla osób starszych lub niepełnosprawnych taka forma zakupów bywa ogromnym ułatwieniem. Zdaniem autora handel internetowy oszczędza czas i pieniądze, więc jego popularność będzie rosła. Wielu kupujących docenia też możliwość zwrotu towaru bez wychodzenia z domu. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Sklep stacjonarny ma przewagę, której nie zastąpi żadna strona internetowa. Ubranie można przymierzyć, owoc obejrzeć, a książkę wziąć do ręki i przekartkować. Sprzedawca potrafi doradzić, a przy ewentualnej reklamacji nie trzeba odsyłać paczki kurierem. Lokalne sklepy dają też pracę mieszkańcom i sprawiają, że ulice wyglądają żywo. Autor przestrzega, że przenosząc wszystkie zakupy do sieci, ludzie tracą nie tylko możliwość sprawdzenia towaru, ale i kontakt z sąsiadami. Wygoda zakupów nie powinna więc przesłaniać innych wartości. Zakupy mogą być okazją do spotkania, a nie tylko transakcją. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Oba teksty dotyczą zakupów w internecie i w sklepach stacjonarnych. Pierwszy autor chwali handel internetowy za oszczędność czasu i pieniędzy, łatwe porównywanie cen i opinii oraz wygodę, szczególnie dla osób starszych. Drugi podkreśla zalety sklepów stacjonarnych: możliwość obejrzenia i przymierzenia towaru, poradę sprzedawcy i kontakt z ludźmi. Autorzy inaczej oceniają, co jest ważniejsze: wygoda czy bezpośrednie sprawdzenie towaru i spotkanie z drugim człowiekiem. Ja wolę kupować w internecie, bo jest szybciej i taniej.

Wskaż w notatce zdanie, które należy usunąć, i uzasadnij swój wybór jednym zdaniem. Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zadanie 23. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty i notatkę ucznia. Notatka streszcza teksty osobno i nie zawiera syntezy.

Tekst 1

> Zakupy przez internet stały się dla wielu osób codziennością. Wystarczy kilka kliknięć, by zamówić buty, książkę czy lodówkę, a paczka przyjeżdża pod drzwi. Nie trzeba stać w kolejkach ani dopasowywać się do godzin otwarcia sklepów. W sieci łatwo porównać ceny i przeczytać opinie innych kupujących, co pozwala uniknąć nietrafionego wyboru. Dla osób starszych lub niepełnosprawnych taka forma zakupów bywa ogromnym ułatwieniem. Zdaniem autora handel internetowy oszczędza czas i pieniądze, więc jego popularność będzie rosła. Wielu kupujących docenia też możliwość zwrotu towaru bez wychodzenia z domu. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Sklep stacjonarny ma przewagę, której nie zastąpi żadna strona internetowa. Ubranie można przymierzyć, owoc obejrzeć, a książkę wziąć do ręki i przekartkować. Sprzedawca potrafi doradzić, a przy ewentualnej reklamacji nie trzeba odsyłać paczki kurierem. Lokalne sklepy dają też pracę mieszkańcom i sprawiają, że ulice wyglądają żywo. Autor przestrzega, że przenosząc wszystkie zakupy do sieci, ludzie tracą nie tylko możliwość sprawdzenia towaru, ale i kontakt z sąsiadami. Wygoda zakupów nie powinna więc przesłaniać innych wartości. Zakupy mogą być okazją do spotkania, a nie tylko transakcją. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Pierwszy autor pisze o zakupach w internecie. Mówi, że oszczędzają one czas, pozwalają porównać ceny i są wygodne dla osób starszych. Drugi autor pisze o sklepach stacjonarnych. Zwraca uwagę, że można tam obejrzeć towar, uzyskać poradę sprzedawcy i spotkać sąsiadów.

Dopisz do notatki dwa zdania, tak by powstała synteza: pierwsze nazywa wspólny temat obu tekstów, drugie zestawia stanowiska obu autorów. Oba zdania razem mają mieć 20–35 wyrazów i nie mogą zawierać własnej opinii. Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zadanie 24. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj dwa teksty i notatkę ucznia. Notatka ma za dużo wyrazów, zawiera szczegóły oraz własną opinię.

Tekst 1

> Zakupy przez internet stały się dla wielu osób codziennością. Wystarczy kilka kliknięć, by zamówić buty, książkę czy lodówkę, a paczka przyjeżdża pod drzwi. Nie trzeba stać w kolejkach ani dopasowywać się do godzin otwarcia sklepów. W sieci łatwo porównać ceny i przeczytać opinie innych kupujących, co pozwala uniknąć nietrafionego wyboru. Dla osób starszych lub niepełnosprawnych taka forma zakupów bywa ogromnym ułatwieniem. Zdaniem autora handel internetowy oszczędza czas i pieniądze, więc jego popularność będzie rosła. Wielu kupujących docenia też możliwość zwrotu towaru bez wychodzenia z domu. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Sklep stacjonarny ma przewagę, której nie zastąpi żadna strona internetowa. Ubranie można przymierzyć, owoc obejrzeć, a książkę wziąć do ręki i przekartkować. Sprzedawca potrafi doradzić, a przy ewentualnej reklamacji nie trzeba odsyłać paczki kurierem. Lokalne sklepy dają też pracę mieszkańcom i sprawiają, że ulice wyglądają żywo. Autor przestrzega, że przenosząc wszystkie zakupy do sieci, ludzie tracą nie tylko możliwość sprawdzenia towaru, ale i kontakt z sąsiadami. Wygoda zakupów nie powinna więc przesłaniać innych wartości. Zakupy mogą być okazją do spotkania, a nie tylko transakcją. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Oba teksty dotyczą zakupów. Zakupy przez internet stały się dla wielu osób codziennością i wystarczy kilka kliknięć, by zamówić buty, książkę czy lodówkę, a paczka przyjeżdża pod drzwi. Autor pierwszego tekstu uważa, że handel internetowy oszczędza czas i pieniądze, a w sieci łatwo porównać ceny i przeczytać opinie innych kupujących. Autor drugiego tekstu twierdzi, że sklep stacjonarny ma przewagę, bo można przymierzyć ubranie, obejrzeć owoc i przekartkować książkę, a sprzedawca potrafi doradzić. Lokalne sklepy dają pracę i ożywiają ulice, a zakupy mogą być okazją do spotkania z sąsiadami. Według mnie autor drugiego tekstu przesadza, ponieważ w internecie też można dobrze kupować.

Napisz poprawioną notatkę (60–90 wyrazów): zachowaj wspólny temat i główne myśli obu tekstów, usuń szczegóły i opinię, nie przepisuj zdań z tekstów. Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zadanie 25. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Wskaż poprawne zdanie o notatce syntetyzującej na maturze z języka polskiego.

  1. A. Notatka powinna mieć co najmniej 100 wyrazów, żeby objąć wszystkie szczegóły.
  2. B. Notatka powinna streszczać pierwszy tekst, a drugi tekst służy tylko jako przykład.
  3. C. Notatka łączy informacje z dwóch tekstów w jedną całość i ma 60–90 wyrazów.
  4. D. Notatka powinna zawierać ocenę ucznia, który z dwóch tekstów jest lepszy.
Zadanie 26. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Poniżej podano zdanie z tekstu o rowerach w mieście oraz trzy fragmenty różnych notatek uczniów.

Zdanie z tekstu 1: „Rowerzysta nie szuka miejsca parkingowego, nie płaci za paliwo i zużywa tylko własną energię.”

  1. „Jak wiadomo z innych źródeł, w wielu miastach ścieżki rowerowe są lepiej zaprojektowane.”
  2. „Nie zgadzam się z autorem drugiego tekstu, bo deszcz nie powinien nikogo zniechęcać.”
  3. „Rowerzysta nie szuka miejsca parkingowego, nie płaci za paliwo i zużywa tylko własną energię.”

Nazwy błędów: a) własna ocena piszącego notatkę, b) przepisanie zdania z tekstu, c) wiedza spoza tekstów.

Dobierz do każdego fragmentu nazwę błędu.

  1. A. 1–c, 2–a, 3–b
  2. B. 1–a, 2–c, 3–b
  3. C. 1–b, 2–a, 3–c
  4. D. 1–c, 2–b, 3–a
Zadanie 27. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Tekst 1 opisuje szkolne koło wolontariuszy, do którego zgłasza się coraz więcej uczniów, bo czują satysfakcję z konkretnej pomocy. Tekst 2 podkreśla, że wolontariusze zyskują umiejętności i nowe znajomości, ale pomoc traci wartość, gdy służy tylko ozdobieniu życiorysu.

Wskaż zdanie, które w notatce syntetyzującej spełnia kryterium zestawienia informacji z obu tekstów (K2: informacje połączone przez porównanie, a nie podane po kolei; zasady ćwiczeniowe).

  1. A. Oba teksty dotyczą wolontariatu i jego znaczenia dla uczniów.
  2. B. W szkolnym kole z tekstu pierwszego przybywa chętnych, bo uczniowie czują satysfakcję z pomocy.
  3. C. Wolontariat to świetny pomysł, a oba teksty słusznie do niego zachęcają.
  4. D. Oba teksty łączy myśl, że pomaganie przynosi korzyść także pomagającym, ale drugi ostrzega przed traktowaniem pomocy jak ozdoby życiorysu.
Zadanie 28. (0–2 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj dwa teksty i notatkę ucznia.

Tekst 1

> W naszej szkole od trzech lat działa koło wolontariuszy. Uczniowie spotykają się w czwartki w świetlicy, pakują paczki dla starszych sąsiadów, odwiedzają schronisko dla zwierząt i prowadzą zbiórkę nakrętek. Koordynatorka koła przyznaje, że na początku chętnych było niewielu, bo większość bała się obowiązku. Z czasem okazało się, że największą zachętą jest satysfakcja z konkretnej pomocy. Jeden z uczniów powiedział, że dopiero w schronisku zrozumiał, ile znaczy drobny gest. Wolontariusze twierdzą, że po powrocie do domu czują się spokojniejsi. Dziś do koła należy wielu uczniów, a lista oczekujących rośnie. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Pomaganie bywa traktowane jak ofiara składana przez silnych na rzecz słabych. Tymczasem wolontariusze często mówią, że to oni dostają więcej, niż dają. Uczą się pracy w grupie, odpowiedzialności i cierpliwości, poznają ludzi, których inaczej by nie spotkali. Pomoc nie powinna jednak być sposobem na ozdobienie życiorysu. Gdy staje się środkiem do zdobycia punktów czy pochwał, traci to, co w niej najcenniejsze: bezinteresowność. Dobrze, gdy pomaganie wynika z wewnętrznej potrzeby. Wartość wolontariatu mierzy się nie liczbą godzin, lecz tym, czy człowiek naprawdę zauważył potrzebującego. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Oba teksty dotyczą wolontariatu. Pierwszy opisuje szkolne koło, którego popularność rośnie dzięki satysfakcji z pomocy. Drugi dodaje, że pomagający zyskują umiejętności, lecz pomoc nie powinna służyć ozdobieniu życiorysu. Łączy je przekonanie o korzyściach dla wolontariuszy, różni to, że pierwszy opisuje przykład, a drugi ostrzega.

Kryteria ćwiczeniowe (nie są oficjalnymi kryteriami CKE):

  • K1 — wspólny temat: notatka wprost nazywa wspólny temat lub problem obu tekstów.
  • K2 — synteza: informacje z obu tekstów są połączone (zestawione podobieństwa lub różnice stanowisk), a nie streszczone po kolei.
  • K3 — dobór informacji: są najważniejsze myśli obu tekstów; nie ma szczegółów drugorzędnych, własnych ocen ani wiedzy spoza tekstów.
  • K4 — forma: 60–90 wyrazów, własnymi słowami (bez przepisywania całych zdań), styl rzeczowy.

Przyznaj notatce 0 albo 1 punkt w każdym z kryteriów K1–K4 i podaj sumę. Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zadanie 29. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj dwa teksty i notatkę ucznia.

Tekst 1

> W naszej szkole od trzech lat działa koło wolontariuszy. Uczniowie spotykają się w czwartki w świetlicy, pakują paczki dla starszych sąsiadów, odwiedzają schronisko dla zwierząt i prowadzą zbiórkę nakrętek. Koordynatorka koła przyznaje, że na początku chętnych było niewielu, bo większość bała się obowiązku. Z czasem okazało się, że największą zachętą jest satysfakcja z konkretnej pomocy. Jeden z uczniów powiedział, że dopiero w schronisku zrozumiał, ile znaczy drobny gest. Wolontariusze twierdzą, że po powrocie do domu czują się spokojniejsi. Dziś do koła należy wielu uczniów, a lista oczekujących rośnie. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Pomaganie bywa traktowane jak ofiara składana przez silnych na rzecz słabych. Tymczasem wolontariusze często mówią, że to oni dostają więcej, niż dają. Uczą się pracy w grupie, odpowiedzialności i cierpliwości, poznają ludzi, których inaczej by nie spotkali. Pomoc nie powinna jednak być sposobem na ozdobienie życiorysu. Gdy staje się środkiem do zdobycia punktów czy pochwał, traci to, co w niej najcenniejsze: bezinteresowność. Dobrze, gdy pomaganie wynika z wewnętrznej potrzeby. Wartość wolontariatu mierzy się nie liczbą godzin, lecz tym, czy człowiek naprawdę zauważył potrzebującego. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Teksty dotyczą wolontariatu. Pierwszy tekst opisuje szkolne koło wolontariuszy, do którego zapisuje się coraz więcej uczniów, ponieważ odczuwają satysfakcję z konkretnej pomocy. Drugi tekst mówi o tym, że wolontariusze uczą się pracy w grupie, odpowiedzialności i cierpliwości oraz poznają nowych ludzi. Jego autor zaznacza, że pomoc traci wartość, gdy służy tylko ozdobieniu życiorysu, bo wtedy znika bezinteresowność, a liczy się to, czy człowiek zauważył potrzebującego.

Kryteria ćwiczeniowe (nie są oficjalnymi kryteriami CKE):

  • K1 — wspólny temat: notatka wprost nazywa wspólny temat lub problem obu tekstów.
  • K2 — synteza: informacje z obu tekstów są połączone (zestawione podobieństwa lub różnice stanowisk), a nie streszczone po kolei.
  • K3 — dobór informacji: są najważniejsze myśli obu tekstów; nie ma szczegółów drugorzędnych, własnych ocen ani wiedzy spoza tekstów.
  • K4 — forma: 60–90 wyrazów, własnymi słowami (bez przepisywania całych zdań), styl rzeczowy.

Przyznaj notatce 0 albo 1 punkt w każdym z kryteriów K1–K4 i podaj sumę. Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zadanie 30. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj dwa teksty i notatkę ucznia.

Tekst 1

> W naszej szkole od trzech lat działa koło wolontariuszy. Uczniowie spotykają się w czwartki w świetlicy, pakują paczki dla starszych sąsiadów, odwiedzają schronisko dla zwierząt i prowadzą zbiórkę nakrętek. Koordynatorka koła przyznaje, że na początku chętnych było niewielu, bo większość bała się obowiązku. Z czasem okazało się, że największą zachętą jest satysfakcja z konkretnej pomocy. Jeden z uczniów powiedział, że dopiero w schronisku zrozumiał, ile znaczy drobny gest. Wolontariusze twierdzą, że po powrocie do domu czują się spokojniejsi. Dziś do koła należy wielu uczniów, a lista oczekujących rośnie. > > *Tekst autorski.*

Tekst 2

> Pomaganie bywa traktowane jak ofiara składana przez silnych na rzecz słabych. Tymczasem wolontariusze często mówią, że to oni dostają więcej, niż dają. Uczą się pracy w grupie, odpowiedzialności i cierpliwości, poznają ludzi, których inaczej by nie spotkali. Pomoc nie powinna jednak być sposobem na ozdobienie życiorysu. Gdy staje się środkiem do zdobycia punktów czy pochwał, traci to, co w niej najcenniejsze: bezinteresowność. Dobrze, gdy pomaganie wynika z wewnętrznej potrzeby. Wartość wolontariatu mierzy się nie liczbą godzin, lecz tym, czy człowiek naprawdę zauważył potrzebującego. > > *Tekst autorski.*

Notatka ucznia

> Oba teksty dotyczą wolontariatu i jego wartości dla pomagających. W pierwszym opisano szkolne koło, które spotyka się w czwartki w świetlicy, pakuje paczki dla starszych sąsiadów, odwiedza schronisko i zbiera nakrętki; chętnych przybywa, bo uczniowie czują satysfakcję z konkretnej pomocy. W drugim autor twierdzi, że wolontariusze zyskują więcej, niż dają, bo uczą się pracy w grupie, odpowiedzialności i cierpliwości. Zarazem ostrzega, że pomoc traci sens, gdy służy ozdobie życiorysu. Moim zdaniem to bardzo dobra inicjatywa, a oba teksty słusznie ją pokazują. Różnica polega na tym, że pierwszy tekst opisuje konkretny przykład, a drugi go rozważa i ostrzega przed instrumentalnym traktowaniem pomocy.

Kryteria ćwiczeniowe (nie są oficjalnymi kryteriami CKE):

  • K1 — wspólny temat: notatka wprost nazywa wspólny temat lub problem obu tekstów.
  • K2 — synteza: informacje z obu tekstów są połączone (zestawione podobieństwa lub różnice stanowisk), a nie streszczone po kolei.
  • K3 — dobór informacji: są najważniejsze myśli obu tekstów; nie ma szczegółów drugorzędnych, własnych ocen ani wiedzy spoza tekstów.
  • K4 — forma: 60–90 wyrazów, własnymi słowami (bez przepisywania całych zdań), styl rzeczowy.

Przyznaj notatce 0 albo 1 punkt w każdym z kryteriów K1–K4 i podaj sumę. Wyrazy liczysz tak: wyraz to ciąg liter oddzielony spacjami; przyimki i spójniki też się liczą (konwencja ćwiczeniowa).

Zamknij książkę